Ba nhà khoa học chủ chốt của dự án gồm Ryan Fortenberry (chuyên gia hóa học thiên văn tại Đại học Mississippi), Ralf Kaiser (Giáo sư hóa học tại Đại học Hawaii ở Mānoa) và Alexander M. Mebel (nhà hóa học tính toán tại Đại học Quốc tế Florida) đã công bố kết quả nghiên cứu về hợp chất methanetetrol trên tạp chí Nature Communications mới đây.
Ông Fortenberry mô tả methanetetrol là "một phân tử mầm sống" - giống như hạt sồi có thể nảy mầm thành cây cổ thụ nếu được cung cấp đủ điều kiện. "Bản thân hạt sồi không thể thành cây nếu thiếu ánh sáng, nước và các yếu tố khác, nhưng nó là điểm khởi đầu cho cả một quá trình" - ông nói.
Methanetetrol thuộc nhóm ortho acid - loại hợp chất cực kỳ khó tách và nghiên cứu nhưng được cho là đóng vai trò quan trọng trong hóa học giai đoạn đầu của sự sống. Để mô phỏng cách hợp chất này hình thành trong không gian, các nhà khoa học đã làm lạnh băng nước và băng carbon dioxide xuống gần độ không tuyệt đối, rồi chiếu tia bức xạ mô phỏng tia vũ trụ. Quá trình này giải phóng methanetetrol ở dạng khí, cho phép nhận diện bằng tia cực tím mạnh.
Giáo sư Kaiser cho biết đây là loại rượu duy nhất có 4 nhóm hydroxyl gắn cùng một nguyên tử carbon. Phát hiện này đã đẩy khả năng thí nghiệm và phát hiện hóa học "đến ranh giới cuối cùng" - mức chưa từng đạt được trước đây. Phòng thí nghiệm của ông đã theo đuổi việc tách methanetetrol suốt hơn 5 năm.
Điểm đặc biệt là methanetetrol chứa nhiều liên kết oxy, trong khi các nguyên tử oxy thường không "ưa" ở gần nhau. Điều này khiến phân tử trở nên cực kỳ không ổn định và dễ phân rã nếu không ở điều kiện thích hợp. "Bạn đang giữ trong tay một khối carbon-oxy nén chặt, chỉ chờ phát nổ" - ông Fortenberry ví von - "Khi nó vỡ ra, sẽ tạo thành nước, hydrogen peroxide và nhiều hợp chất khác quan trọng cho sự sống. Nó giống như một 'quả bom tiền sinh học'".
Các tác giả khẳng định, nếu methanetetrol có thể hình thành trong phòng thí nghiệm, nó hoàn toàn có thể hình thành ngoài vũ trụ. Điều này đặc biệt hấp dẫn với các nhà hóa học thiên văn đang tìm kiếm những khu vực tiềm năng hỗ trợ sự sống.
Ông Fortenberry nhấn mạnh: "Carbon là nền tảng của sự sống nhưng oxy mới tạo nên hầu hết phần còn lại. Oxy có mặt ở khắp nơi và thiết yếu với sự sống như chúng ta biết. Nếu tìm thấy nơi nào methanetetrol hình thành tự nhiên, chúng ta biết rằng nơi đó chứa những khối xây dựng tiềm năng cho sự sống".
