Mùa thu cách mạng 1945, trên địa bàn tỉnh diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, tiêu biểu là việc thành lập Đội du kích Âu Cơ vào tháng 4/1945. Thời điểm này, khi địch đang chuẩn bị càn quét với mục đích dập tắt ngọn lửa cách mạng thì Đội du kích Âu Cơ và các lực lượng đã lên kế hoạch tiến công chủ động, bất ngờ khiến quân địch thất bại nặng nề. Chiến thắng bước đầu của Đội du kích Âu Cơ là cơ sở vững chắc để Xứ ủy Bắc Kỳ củng cố tổ chức Đảng và lực lượng vũ trang tỉnh Lào Cai. Thời cơ cách mạng chín muồi, đêm ngày 17, rạng sáng 18/8/1945, các lực lượng cách mạng vượt sông Hồng tấn công vào thị xã Yên Bái, trước khí thế của ta, quân Nhật lập tức đầu hàng vô điều kiện.
Trong khi đó, ở phía Bắc của tỉnh, mặc dù phát xít Nhật, tay sai khủng bố phong trào cách mạng gắt gao nhưng đầu năm 1945, đồng bào xã Võ Lao đoàn kết, anh dũng vùng lên phá kho thóc Nhật; Nhân dân ở Sa Pa, Lào Cai, Bảo Thắng, Than Uyên... nổi dậy khởi nghĩa giành chính quyền, góp phần quan trọng cho Cách mạng Tháng Tám trên địa bàn tỉnh và cả nước giành thắng lợi vào ngày 19/8/1945.
Đất nước độc lập chưa được bao lâu thì thực dân, đế quốc trở lại xâm lược nước ta thêm một lần nữa, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Bác Hồ, quân và dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đó là Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”; là thắng lợi trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, qua đó, thống nhất non sông sau 30 năm chia cắt; là những thành tựu khi đất nước chuyển từ nền kinh tế kế hoạch, bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, hùng cường và thịnh vượng, Lào Cai bước vào chặng đường mới. Đó là chặng đường của một tỉnh vùng cao, biên giới với quy mô diện tích, dân số lớn gấp 2 lần sau điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tỉnh Lào Cai mới - nơi không gian rộng lớn hơn cùng nhiều tiềm năng, thế mạnh; nơi hội tụ sự đoàn kết của hơn 34 dân tộc anh em... đang thực hiện khát vọng “Cùng nhau bước đi, vươn đến ước mơ”.
Khát vọng ấy cùng với trí tuệ Lào Cai đã kết tinh thành Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 với mục tiêu “Tạo bước đột phá xây dựng tỉnh Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế”, phát triển theo hướng “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”. Trên thực tế, tại Nghị quyết số 11 của Bộ Chính trị về phát triển các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đã xác định tỉnh Lào Cai là một trong những cực tăng trưởng quan trọng của vùng.
Khát vọng phát triển thành cực tăng trưởng được Lào Cai cụ thể thành 3 khâu đột phá, 5 nhiệm vụ trọng tâm, đó là: Đột phá mạnh mẽ về cơ chế, chính sách phát triển, khơi thông, giải phóng, huy động mọi nguồn lực để tập trung ưu tiên phát triển các trụ cột kinh tế. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài. Đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ với trọng tâm là xây dựng hạ tầng giao thông, Khu hợp tác kinh tế tự do biên giới, hạ tầng đô thị, du lịch. Các nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng Đảng và củng cố hệ thống chính trị; ưu tiên nguồn lực xây dựng Lào Cai thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam (Trung Quốc); tập trung nguồn lực thực hiện mục tiêu giảm nghèo, an sinh xã hội; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai; củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, tăng cường đối ngoại.
Sau 1 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, cũng là thực hiện khát vọng trở thành cực tăng trưởng, tỉnh đã đạt những thành tích đáng tự hào. Bộ máy trong hệ thống chính trị được tổ chức, sắp xếp bài bản, khoa học, đảm bảo phương châm tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Trong mô hình mới, chính quyền cơ sở được phân cấp mạnh hơn nhiệm vụ, quyền hạn, nhờ đó, tinh thần chủ động, sáng tạo được phát huy, việc phục vụ Nhân dân tốt hơn. Công tác cán bộ, cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh, nhiều điểm được đánh giá, xếp loại dẫn đầu khu vực và cả nước. Về kinh tế, tính đến cuối tháng 7/2026, tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 9,01%, thu ngân sách đến trung tuần tháng 8 đạt hơn 13.000 tỷ đồng, giải ngân vốn đầu tư công trong top đầu cả nước. Cùng với đó, những chương trình, đề án, kế hoạch về phát triển kinh tế cửa khẩu, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối, thu hút đầu tư, mở rộng đối ngoại của tỉnh trong một năm qua đang góp phần quan trọng để Lào Cai sớm trở thành cực tăng trưởng quan trọng và trung tâm kết nối trục kinh tế quốc tế giữa Việt Nam, các nước Asean và vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc. Triết lý phát triển “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc” được khẳng định ngày càng rõ với các cam kết, quyết tâm bảo vệ môi trường sinh thái, tăng trưởng, phát triển kinh tế hài hòa gắn với tiến độ, công bằng và đảm bảo an sinh xã hội...
Lào Cai tự tin bước đi trên con đường cùng cả nước tiếp tục công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế. Những bài học của Cách mạng Tháng Tám về tinh thần đoàn kết, phát huy nội lực, lựa chọn thời cơ, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại đang được Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Lào Cai kế thừa, phát huy để biến khát vọng phát triển thành hành động cách mạng.
