Khát vọng đưa nông sản Lào Cai từ "rừng xanh" ra "biển lớn"

Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn đậm nét. Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đối mặt với biến đổi khí hậu phức tạp, ngành nông nghiệp Lào Cai vẫn khẳng định vai trò trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế. Tổng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản cả năm đạt con số ấn tượng 19.518,5 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng trên 5,6%.

Sự vững vàng của nông nghiệp đã tạo đà cho công nghiệp bứt phá. Giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh ước đạt 75.000 tỷ đồng, tăng trưởng 19,75%, trong đó, tỷ trọng công nghiệp chế biến chiếm tới 76,6%. Những con số này minh chứng cho chiến lược đúng đắn: giảm dần bán tài nguyên thô, tập trung vào chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị ngay tại địa phương.

Những tăng trưởng của ngành nông nghiệp Lào Cai không chỉ nằm ở những con số tổng hợp mà còn ở sự "trỗi dậy" mạnh mẽ của các ngành hàng chủ lực. Bức tranh nông nghiệp giờ đây không chỉ có màu xanh của rừng, mà còn rực rỡ sắc màu của những vùng chuyên canh hàng hóa quy mô lớn.

Cây chè - “vàng xanh” của vùng cao đang khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Với diện tích 16.082 ha và sản lượng gần 129.000 tấn, chè Lào Cai không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu sang Trung Đông, châu Âu, Mỹ và Canada. Đặc biệt, tỉnh đã xây dựng được hơn 1.141 ha chè đạt chuẩn hữu cơ và 1.200 ha chè cổ thụ hữu cơ, tạo nên dòng sản phẩm thượng hạng chinh phục những khách hàng khó tính nhất.

Bên cạnh đó, các loại cây ăn quả và dược liệu cũng đang vươn lên mạnh mẽ, trở thành những ngành hàng giàu tiềm năng. Các vùng sản xuất hàng hóa tập trung đã hình thành rõ nét với 3.884 ha chuối, 2.616 ha dứa và hàng nghìn ha cây ăn quả ôn đới. Riêng cây dược liệu, với diện tích 6.555 ha đang trở thành kho thuốc quý với các loài đặc hữu, như: sâm, tam thất, sa nhân, chè dây, tạo nguồn đầu vào giá trị cao cho công nghiệp dược phẩm.

Tuy nhiên, để những vùng nguyên liệu trù phú này thực sự trở thành nguồn cung bền vững cho các nhà máy chế biến hiện đại, câu chuyện không chỉ dừng lại ở quy mô diện tích mà buộc phải bắt đầu từ cuộc cách mạng trong tư duy người nông dân. Công tác khuyến nông giờ đây không chỉ dạy bà con "trồng cây gì, nuôi con gì" mà giúp họ trả lời câu hỏi: "Sản xuất để bán cho ai và giá trị mang lại ra sao?".

Tại xã Tân Hợp, ông Hà Trung Kiên - Chủ tịch UBND xã, nhận định rằng, thời kỳ sản xuất nhỏ lẻ đã qua. Chính quyền đã bắt tay với doanh nghiệp để hướng dẫn người dân làm quế hữu cơ.

Câu chuyện của ông Đặng Nguyên Minh, thôn Đại Sơn là minh chứng sống động. Từ khi 3 - 4 ha quế của gia đình ông đạt chuẩn hữu cơ và tham gia chuỗi liên kết, đầu ra ổn định hơn, giá trị sản phẩm tăng cao, và quan trọng nhất là sức khỏe người trồng được bảo vệ khi nói không với hóa chất.

Để nông sản Lào Cai chinh phục các thị trường cao cấp như Mỹ, Nhật Bản và EU, tỉnh xác định việc hoàn thiện chứng nhận chất lượng và mã số vùng trồng chính là “tấm hộ chiếu xanh” không thể thiếu.

Đến cuối năm 2025, những nỗ lực này đã mang lại kết quả rõ nét. Tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC), chứng nhận hữu cơ và mã số vùng trồng đạt 40.676,2 ha. Con số này là minh chứng cho năng lực đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe, trong đó có quy định chống mất rừng (EUDR) của châu Âu.

Hệ thống sản phẩm OCOP của tỉnh tiếp tục phát triển mạnh về chất lượng. Hiện, toàn tỉnh có 605 sản phẩm OCOP, trong đó 52 sản phẩm đạt 4 sao và 2 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao quốc gia. Công tác minh bạch nguồn gốc được chú trọng, với 352 dòng sản phẩm bảo đảm truy xuất rõ ràng và 159 chuỗi sản phẩm an toàn đã được xác nhận.

Tuy nhiên, theo bà Phùng Thị Tuyền - Giám đốc Hợp tác xã Việt Hải Đăng, xã Quy Mông, giữ được chứng nhận khó hơn đạt được. Kỷ luật canh tác được xem là yếu tố sống còn, bởi chỉ một hộ làm sai quy trình, cả vùng nguyên liệu sẽ bị ảnh hưởng uy tín.

Bước sang năm 2026, Lào Cai đặt mục tiêu nâng giá trị thu hoạch lên 94 triệu đồng/ha, nhưng không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Tỉnh kiên định với định hướng: Nông nghiệp sinh thái - Nông thôn hiện đại - Nông dân văn minh.

Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi, thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực chế biến. Trên lĩnh vực thương mại, địa phương đang tích cực hoàn tất đàm phán nghị định thư xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc đối với dược liệu và dứa, đồng thời mở rộng thị phần tại EU và Mỹ.

Đặc biệt, Lào Cai đang tiên phong thương mại hóa tín chỉ carbon từ hơn 865.000 ha rừng. Đây được kỳ vọng là nguồn lực tài chính mới, biến "không khí sạch" thành tiền thật, giúp Lào Cai vừa phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, vừa đóng góp vào cam kết môi trường toàn cầu.

Từ sự đổi mới tư duy của người nông dân, tính kỷ luật của các hợp tác xã đến những chiến lược vĩ mô quyết liệt, tất cả đang tạo nên sức mạnh đồng hành. Khát vọng đưa nông sản Lào Cai vươn ra thị trường lớn đang được hiện thực hóa bằng mồ hôi, trí tuệ và bản lĩnh của người vùng cao.