Những ngày giữa tháng 11, đến thôn Bản Bến, xã Việt Hồng, người dân nơi đây vẫn đang tất bật dọn dẹp bùn đất, sửa chữa nhà ở. Dọc tuyến đường qua thôn, một số ngôi nhà bị đổ tường, sập mái nhưng chủ hộ vẫn chưa thể sửa chữa mà phải phủ bạt tạm thời vì điều kiện kinh tế còn khó khăn.
Chị Trần Thanh Thùy, thôn Bản Bến, cho biết: "Nhà tôi bị lũ tràn qua cuốn trôi hết đồ đạc, gian bếp và tường nhà phía trước bị đổ nghiêng. Căn nhà của tôi được xác định hư hỏng trên 70%, thuộc diện cần hỗ trợ xây dựng mới, nhưng đến nay do các thủ tục vẫn chưa xong nên chưa có kinh phí để làm nhà mới, đành phải che bạt ở tạm".
Kế bên là nhà bà Trần Thị Luyến. Do căn nhà nằm gần suối nên nước lũ đã cuốn trôi cả gian bếp và phòng ngủ phía sau, khiến ngôi nhà bị hư hỏng nặng. Hiện nay, gia đình đang phải thuê thợ và nhờ người dân kè lại móng, sửa chữa từng phần để có chỗ ở, từng bước ổn định cuộc sống.
Trận lũ chiều 29/9 đã khiến 67/117 hộ trong thôn bị ảnh hưởng, 3 nhà sập hoặc hư hỏng trên 70%. Hiện nay, có 1 hộ phải di chuyển ra ở tạm trong nhà văn hóa thôn; nhiều hộ bị hư hỏng nhà ở vẫn chưa đủ điều kiện kinh tế để sửa chữa.
- Bí thư Chi bộ thôn Bản Bến Nguyễn Văn Huy cho biết
Theo thống kê, toàn xã Việt Hồng có gần 290 căn nhà bị ảnh hưởng trong trận lũ chiều 29/9, trong đó có 3 nhà bị sập đổ hoặc hư hỏng nặng, 22 nhà bị hư hỏng từ 30 đến 50%. Trong xã cũng có 50 hộ dân phải di dời khẩn cấp vì nhà ở khu vực sạt lở nguy hiểm.
Ông Nguyễn Tiến Chiển - Chủ tịch UBND xã Việt Hồng cho biết: "Các hộ có nhà bị hỏng nhẹ đã cơ bản ổn định, nhưng hàng chục hộ nghèo, cận nghèo không còn khả năng tự sửa chữa thì vẫn đang loay hoay chưa biết làm thế nào. Người dân rất cần sự trợ giúp từ tỉnh và các tổ chức xã hội để có kinh phí sửa lại nhà ở".
Xã Văn Bàn cũng chịu thiệt hại nặng do trận lũ chiều 29/9 với 72 căn nhà bị hư hỏng; 11 căn sập đổ hoặc bị cuốn trôi; 11 hộ phải sơ tán khỏi vùng sạt lở nguy hiểm.
Tại thôn Làng Chút, sau gần hai tháng lũ dữ quét qua, hầu hết hộ dân vẫn chưa thể ổn định cuộc sống vì gần như cả thôn vẫn đang bị đất cát bủa vây. Đặc biệt có 4 nhà dân bị sập đổ và một số hộ bị cát vùi lấp thì vẫn chưa thể sửa chữa nhà ở hoặc dựng nhà mới vì chưa có mặt bằng và thiếu kinh phí.
Ông Hoàng Văn Oanh, thôn Làng Chút chia sẻ: "Nhà tôi bị lũ cuốn qua làm hỏng gần hết đồ đạc, còn nhà thì bị cát vùi lưng tường không thể khắc phục, phải nhờ người dân dựng lán để ở tạm chờ dựng nhà mới. Không biết có nhà mới để đón tết không vì giờ tôi vẫn đang chờ chính quyền địa phương dọn cát để lấy chỗ dựng lại nhà. Nhà hỏng rồi, tiền không có, giờ chỉ mong Nhà nước hỗ trợ dựng lại căn nhà mới để ổn định cuộc sống".
Tại xã Dương Quỳ, địa phương có hơn 50 căn nhà bị ảnh hưởng, trong đó 15 căn nhà bị sập, trôi; 18 căn nhà có nguy cơ sạt lở phải di dời khẩn cấp. Chủ tịch UBND xã Phạm Đức Huấn cho biết: "Đến nay, xã mới bố trí đất ở cho 8 hộ có nhà bị sập đổ còn 7 hộ tại các thôn Nậm Miện và Bản Thẳm chưa được bố trí vì thiếu quỹ đất và kinh phí. Đặc biệt, đối với 18 hộ phải di dời khẩn cấp, xã mới bố trí được đất cho 4 hộ, còn 14 hộ (Thẳm Con, Bản Thẳm) vẫn chưa có vị trí tái định cư phù hợp. Xã kiến nghị tỉnh sớm bố trí kinh phí để thực hiện sửa chữa, xây dựng nhà và các dự án di dời dân cư khỏi khu vực nguy hiểm".
Công tác tái định cư cũng gặp nhiều vướng mắc tại xã Việt Hồng. Trong 40 hộ phải di chuyển khỏi vùng nguy hiểm, mới bố trí đất cho 25 hộ; 15 hộ còn lại chưa có vị trí. 3 hộ có nhà sập đổ, hư hỏng nặng vẫn chưa nhận được kinh phí hỗ trợ để sửa chữa nhà ở.
Ông Nguyễn Tiến Chiển - Chủ tịch UBND xã Việt Hồng cho biết thêm: “Sau đợt mưa lũ, chính quyền xã đã huy động lực lượng hỗ trợ dọn dẹp, dựng tạm lại nhà ở cho các hộ dân, nhưng việc hỗ trợ kinh phí sửa chữa gần như không có. UBND xã đã lập tờ trình gửi UBND tỉnh đề nghị phương án hỗ trợ cho các hộ dân bị ảnh hưởng về nhà ở, nhưng đến nay vẫn chưa có kinh phí”.
Hiện nay, Sở đã tham mưu UBND tỉnh phương án hỗ trợ, khắc phục thiệt hại, ổn định đời sống sau ảnh hưởng của cơn bão số 10 (Bualoi).Tuy nhiên, để kinh phí đến tay người dân thì cần cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án hỗ trợ
- Ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết
Thực tế cho thấy, công tác khắc phục hậu quả mưa lũ của các địa phương vẫn đang được triển khai khẩn trương. Riêng công tác khắc phục thiệt hại về nhà ở với sự chủ động của chính quyền các địa phương và sự giúp đỡ của các nhà hảo tâm, hầu hết hộ dân đã tạm ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở nhiều xã, phường vẫn còn hàng trăm hộ dân có nhà bị hư hỏng hoặc ở khu vực sạt lở nguy hiểm đang phải đối mặt với khó khăn trong sửa chữa nhà cửa hoặc tìm nơi ở mới.
Chỉ còn vài tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, dù các cấp chính quyền và Nhân dân vùng lũ đã khẩn trương khắc phục thiệt hại về nhà ở, nhưng để hàng nghìn ngôi nhà được sửa chữa, xây dựng lại giúp người dân sớm ổn định cuộc sống đón tết thì rất cần sự vào cuộc chung tay hỗ trợ của doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và nhất là sự khẩn trương của cơ quan chức năng trong việc thẩm, định phê duyệt phương án, kinh phí hỗ trợ.
Trình bày: HOÀNG THU
