Bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, khoa học
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thường trực Ban Bí thư, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương hướng dẫn xác định, lựa chọn ngày truyền thống, ngày thành lập, ngày tái lập, ngày giành chính quyền, ngày giải phóng (sau đây gọi chung là các mốc lịch sử, truyền thống) của các cơ quan, đơn vị, địa phương sau sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Đối tượng áp dụng là các cơ quan, đơn vị, địa phương có sự thay đổi căn bản về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, phạm vi quản lý hoặc địa giới hành chính khiến các mốc lịch sử, truyền thống cũ không còn bảo đảm tính tiêu biểu, tính đại diện cho mô hình tổ chức mới; thuộc các nhóm: Cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến cơ sở; đơn vị hành chính các cấp; đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân; doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; khu dân cư (thôn, tổ dân phố).
Trường hợp cơ quan, đơn vị, địa phương chỉ thay đổi tên gọi; điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ hoặc sắp xếp lại cơ cấu tổ chức nhưng vẫn bảo đảm tính kế thừa liên tục về lịch sử, truyền thống thì tiếp tục sử dụng mốc lịch sử, truyền thống đã có. Việc xác lập, thẩm quyền, trình tự công nhận ngày truyền thống của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các ngành; các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện theo Nghị định 111/2018/NĐ-CP ngày 31/8/2018 và Nghị định số 138/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ.
Việc xác định, lựa chọn bảo đảm đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và phù hợp với mô hình tổ chức mới; bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, khoa học; không cá nhân, cục bộ; đúng trình tự, thủ tục và thẩm quyền; linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; bảo đảm căn cứ lịch sử, pháp lý và tính đại diện; kế thừa, tôn trọng và phát huy các giá trị lịch sử, truyền thống của các cơ quan, đơn vị, địa phương trước sắp xếp. Đồng thời, bảo đảm sự đồng thuận, thống nhất cao trong cấp ủy, chính quyền, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong nội bộ (đối với cơ quan, đơn vị), các tầng lớp nhân dân (đối với địa phương); tôn trọng ý kiến của các nhân chứng lịch sử, nhà khoa học và cơ quan chuyên môn; tính ổn định, lâu dài của các mốc lịch sử, truyền thống; hạn chế tối đa việc điều chỉnh, thay đổi nhiều lần ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền, giáo dục và tư tưởng, tâm trạng của cán bộ, đảng viên, nhân dân.
Lựa chọn các mốc lịch sử, truyền thống theo thứ tự ưu tiên
Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW nêu rõ, các cơ quan, đơn vị, địa phương xác định, lựa chọn mốc lịch sử, truyền thống theo thứ tự ưu tiên.
Cụ thể, về xác định, lựa chọn ngày truyền thống (ngày truyền thống được xác định, lựa chọn phải gắn với sự kiện đáng ghi nhớ đã diễn ra cách thời điểm đề nghị công nhận ít nhất 10 năm), ưu tiên 1: Ngày truyền thống của cơ quan, đơn vị, địa phương có lịch sử lâu đời nhất; ưu tiên 2: Ngày truyền thống/mốc lịch sử chung của ngành, lĩnh vực, địa phương; ưu tiên 3: Ngày có ý nghĩa chính trị và giá trị lịch sử sâu sắc do cơ quan, đơn vị, địa phương đề xuất.
Đối với Ban Xây dựng Đảng cấp xã: Không xác định ngày truyền thống mới mà thực hiện các hoạt động tuyên truyền, kỷ niệm theo ngày truyền thống của các ngành công tác xây dựng Đảng.
Về xác định, lựa chọn ngày thành lập, ưu tiên 1: Ngày thành lập có mốc thời gian sớm nhất trong các ngày thành lập của cơ quan, đơn vị, địa phương trước sắp xếp tổ chức bộ máy; ưu tiên 2: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thành lập tổ chức gốc hoặc tổ chức tiền thân; ưu tiên 3: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thành lập hoặc công bố quyết định thành lập mô hình tổ chức mới.
Trường hợp đặc thù, xác định mức ưu tiên cao nhất (ưu tiên 1) như sau: Cơ quan thuộc Quốc hội và bộ máy giúp việc của cơ quan dân cử, ưu tiên ngày diễn ra Kỳ họp Quốc hội hoặc phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội quyết định thành lập tổ chức đó. Cơ quan, tổ chức đảng các cấp, ưu tiên ngày gắn với sự lãnh đạo đầu tiên của Đảng đối với lĩnh vực, địa bàn. Đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, thực hiện theo quy định của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng, Đảng ủy Công an Trung ương - Bộ Công an. Doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, ưu tiên mốc lịch sử gắn liền với sự ra đời các sắc lệnh do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký hoặc các nghị quyết, quyết định của Hội đồng Bộ trưởng, Chính phủ các thời kỳ (nếu có).
Việc xác định, lựa chọn ngày tái lập, ưu tiên 1: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định tái lập cơ quan, đơn vị, địa phương; ưu tiên 2: Ngày cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định tái lập; ưu tiên 3: Ngày cơ quan, đơn vị, địa phương tái lập chính thức đi vào hoạt động.
Xác định ngày giành chính quyền/ngày giải phóng các địa phương, ưu tiên 1: Ngày giành chính quyền/ngày giải phóng có mốc thời gian sau cùng trong các ngày giành chính quyền/ngày giải phóng của các địa phương trước sắp xếp tổ chức bộ máy, với ý nghĩa đánh dấu việc giải phóng hoàn toàn địa bàn hoặc thành lập chính quyền địa phương; ưu tiên 2: Ngày giành chính quyền/ngày giải phóng có mốc thời gian sớm nhất trong các ngày giành chính quyền/ngày giải phóng của các địa phương trước sắp xếp tổ chức bộ máy, với ý nghĩa tôn vinh sự mưu trí, dũng cảm, hiệp đồng tác chiến của quân và dân địa phương giành chính quyền về tay nhân dân, tạo tiền đề tiến tới giải phóng hoàn toàn địa bàn; ưu tiên 3: Ngày mang ý nghĩa chung, gắn với chiến thắng hoặc mốc thời gian mang giá trị biểu tượng đối với toàn địa bàn hoặc ngày do địa phương đề xuất.
8 bước triển khai
Theo Hướng dẫn, căn cứ quy mô, điều kiện cụ thể, các cơ quan, đơn vị, địa phương lựa chọn cách thức triển khai phù hợp theo các bước:
- Bước 1, rà soát hồ sơ lịch sử, pháp lý: Rà soát các nghị quyết, chỉ thị, sắc lệnh, quyết định thành lập, hợp nhất, chia tách; tài liệu lịch sử, hồ sơ lưu trữ lịch sử truyền thống của cơ quan, đơn vị, địa phương; tài liệu từ các nguồn lưu trữ quốc gia (nếu cần).
- Bước 2, xây dựng, đề xuất phương án. Cơ quan, đơn vị, địa phương nghiên cứu, sàng lọc kỹ các phương án theo thứ tự ưu tiên, bảo đảm tính tập trung, tránh dàn trải; xin ý kiến Ban Thường vụ/Thường trực hoặc tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị, địa phương. Mỗi phương án nêu rõ mốc thời gian, lý do chọn; căn cứ lịch sử, pháp lý; phân tích ưu, nhược điểm của từng phương án; đánh giá tác động đến công tác chính trị, tư tưởng, giáo dục truyền thống (nếu có).
- Bước 3, lấy ý kiến bằng văn bản, tổ chức hội thảo, tọa đàm. Sau khi Ban Thường vụ/Thường trực hoặc tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị, địa phương thông qua các phương án đề xuất, thực hiện lấy ý kiến bằng văn bản các cơ quan, đơn vị liên quan, nhà sử học, chuyên gia, cơ quan nghiên cứu chuyên ngành, cơ quan quản lý nhà nước về lịch sử, văn hóa, lưu trữ... để làm căn cứ lựa chọn. Trường hợp cần thiết, tổ chức hội thảo, tọa đàm (mời các nhà sử học, nhà nghiên cứu, chuyên gia, các đồng chí lãnh đạo qua các thời kỳ, đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan) để trao đổi, làm rõ; bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn làm căn cứ thống nhất phương án lựa chọn tối ưu; ghi chép đầy đủ biên bản làm cơ sở giải quyết khiếu nại (nếu có).
- Bước 4 lấy ý kiến cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đối với ngày truyền thống, ngày thành lập, ngày tái lập các cơ quan, đơn vị: Tổ chức lấy ý kiến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động trong nội bộ cơ quan, đơn vị để đánh giá mức độ đồng thuận; trường hợp cần thiết, lấy ý kiến các đồng chí lãnh đạo qua các thời kỳ.
Đối với ngày truyền thống, ngày thành lập, ngày tái lập, ngày giành chính quyền, ngày giải phóng các địa phương: Thực hiện lấy ý kiến cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn bằng hình thức phù hợp (qua cổng thông tin điện tử, hội nghị khu phố, nghị đại diện cử tri khu phố... hoặc các hình thức khác do cấp ủy địa phương quyết định).
Phương án lựa chọn phải được sự đồng ý của ít nhất hai phần ba (2/3) tổng số người được lấy ý kiến. Trường hợp không có phương án nào đạt tỷ lệ này, cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, tuyên truyền, quán triệt và tổ chức lấy ý kiến lại (có thể thực hiện nhiều vòng) cho đến khi bảo đảm phương án đạt tỷ lệ đồng thuận theo quy định.
- Bước 5: Ban Thường vụ/Thường trực (đối với tổ chức đảng, các cơ quan thuộc Quốc hội và bộ máy giúp việc của cơ quan dân cử) hoặc tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị, địa phương thống nhất phương án lựa chọn trước khi gửi cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
- Bước 6: Gửi hồ sơ xin ý kiến thẩm định. Các cơ quan, đơn vị, địa phương gửi trực tiếp hoặc qua bưu điện hoặc trực tuyến 1 bộ hồ sơ theo quy định.
Đối với cơ quan, tổ chức đảng, đoàn thể trực thuộc Trung ương, gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.
Đối với tỉnh, thành phố và cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước ở Trung ương, gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Đối với cơ quan, tổ chức đảng trực thuộc tỉnh ủy/thành ủy; đoàn thể tỉnh/thành phố, gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh ủy/thành ủy.
Đối với xã, phường, đặc khu và cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước ở tỉnh/thành phố, gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Sở Văn hóa và Thể thao) tỉnh/thành phố.
Đối với tổ chức đảng, đoàn thể trực thuộc đảng bộ xã/phường/đặc khu, gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của Ban Xây dựng Đảng cấp xã.
Đối với khu dân cư (thôn, tổ dân phố), gửi hồ sơ, phương án xin ý kiến thẩm định của phòng Văn hóa - Xã hội thuộc UBND xã/phường/đặc khu.
- Bước 7, phê duyệt, ban hành quyết định. Trên cơ sở ý kiến thẩm định, tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ; vận dụng Nghị định số 138/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ; cơ quan, đơn vị, địa phương trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và ban hành quyết định xác lập mốc lịch sử, truyền thống.
Cụ thể, cấp Trung ương, đối với cơ quan Đảng, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương; cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước ở Trung ương: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, Thủ trưởng ngành phê duyệt, ban hành quyết định. Đối với tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương: Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phê duyệt, ban hành Quyết định.
Cấp tỉnh/thành phố, đối với tỉnh, thành phố: Chủ tịch UBND tỉnh/thành phố phê duyệt, ban hành quyết định. Đối với cơ quan Đảng, tổ chức đảng trực thuộc tỉnh ủy/thành ủy; cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước ở tỉnh/thành phố: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức phê duyệt, ban hành quyết định. Đối với tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở tỉnh/thành phố: Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh/thành phố phê duyệt, ban hành quyết định.
Cấp xã/phường/đặc khu; khu dân cư, đối với tổ chức đảng trực thuộc đảng bộ xã/phường/đặc khu: Bí thư Đảng ủy xã/phường/đặc khu phê duyệt, ban hành quyết định. Đối với cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước ở xã/phường/đặc khu; các thôn, tổ dân phố: Chủ tịch UBND xã/phường/đặc khu phê duyệt, ban hành quyết định. Đối với tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở xã/phường/đặc khu: Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở xã/phường/đặc khu phê duyệt, ban hành quyết định.
- Bước 8, công bố, lưu trữ hồ sơ, tổ chức kỷ niệm: Công bố, tuyên truyền rộng rãi (thông qua báo chí, hội nghị, các nền tảng số, truyền thông đa phương tiện, tuyên truyền trực quan...); cập nhật vào các hồ sơ lưu trữ và lịch sử ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương; tổ chức các hoạt động kỷ niệm theo quy định.
Thời hạn cấp có thẩm quyền thẩm định hồ sơ không quá 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp hồ sơ không đầy đủ, trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày nhận hồ sơ, cấp có thẩm quyền thẩm định hồ sơ có văn bản thông báo yêu cầu bổ sung hồ sơ...
