Đây không chỉ là trách nhiệm của mỗi quân nhân mà còn thể hiện tình cảm, sự tri ân sâu sắc đối với thế hệ cha anh, với mong muốn sớm đưa các liệt sĩ trở về với quê hương sau nhiều năm nằm lại chiến trường xưa.
Những ngày đầu tháng 7, mưa kéo dài tại nhiều địa phương trong tỉnh. Ở khu vực pháo đài K30, phường Lào Cai, dưới lớp bạt mỏng căng tạm nơi đỉnh đồi, hơn chục cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn miệt mài làm việc từ ngày 29/6 đến nay.
Trong tiếng cuốc, tiếng xẻng đan xen, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, với niềm hy vọng tìm thấy thêm một phần hài cốt hay một kỷ vật còn sót lại của các liệt sĩ.
Hạ sĩ Bàn Văn Thắng, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi thực hiện nhiệm vụ đặc biệt thế này. Thời gian này, mùa mưa đã bắt đầu nên đất nhão, địa hình trơn, trượt khiến việc đào, bới đất tìm kiếm hài cốt liệt sĩ gặp nhiều khó khăn. Chúng tôi luôn nhắc nhở nhau phải thật cẩn trọng, tỉ mỉ trong từng hành động để việc tìm kiếm đạt kết quả cao nhất”.
Sau nhiều ngày kiên trì tìm kiếm dưới những lớp đất, đá dày, đội tìm kiếm đã phát hiện những mảnh hài cốt, di vật đầu tiên tại khu vực pháo đài K30. Kết quả bước đầu ấy trở thành nguồn động viên tinh thần quý giá để mỗi cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ lực trên hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đưa các anh về với quê hương.
Trước đó, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã hoàn thành một nhiệm vụ đầy ý nghĩa khác tại Điểm cao 350B, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát.
Từ nguồn tin do ông Hoàng Xuân Dục, người có công với cách mạng trú tại xã Bát Xát cung cấp, đơn vị đã tổ chức khảo sát thực địa, xác định khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ.
Tuy nhiên, sau nhiều năm chịu tác động của thiên nhiên, địa hình nơi đây đã thay đổi đáng kể. Những dấu tích chiến trường gần như bị xóa nhòa, cây cối mọc um tùm, đất đá bồi lấp khiến việc xác định chính xác vị trí gặp rất nhiều khó khăn.
Thời điểm tổ chức tìm kiếm cũng là những ngày cuối tháng 6, nắng hè như đổ lửa. Khu vực tìm kiếm nằm trên đồi cao, việc di chuyển của cán bộ, chiến sĩ gặp không ít trở ngại. Để bảo đảm sức khỏe, đơn vị dựng tạm lán trại ngay tại hiện trường, tranh thủ nghỉ ngơi giữa những giờ làm việc liên tục.
Dưới cái nắng bỏng rát, mồ hôi của cán bộ, chiến sĩ rơi xuống thấm vào lòng đất, từng nhát cuốc, xẻng nơi đỉnh đồi cao vẫn đều nhịp, không ngừng nghỉ. Sự kiên trì, quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ cũng được đền đáp khi từng mảnh xương, chiếc cúc áo, lọ thủy tinh, bi đông... của các liệt sĩ dần dần được tìm thấy phía sau những lớp đất sẫm màu.
Đó là những dấu tích thiêng liêng, nhắc nhớ tinh thần chiến đấu anh dũng, kiên cường của thế hệ cha anh trên mảnh đất biên cương một thời khói lửa.
Sau một tuần miệt mài làm việc, lực lượng tìm kiếm đã quy tập được 09 bộ hài cốt liệt sĩ tại Điểm cao 350B. Sau khi hoàn tất việc quy tập, các hài cốt liệt sĩ được bàn giao cho địa phương để tổ chức lễ truy điệu và an táng trang trọng theo quy định, thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân tỉnh Lào Cai đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Theo Thượng tá Phạm Khắc Trường - Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ gặp không ít khó khăn do địa hình phức tạp, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và nguồn thông tin phục vụ xác minh còn hạn chế. Tuy nhiên, với tình cảm và lòng tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ trong đội luôn xác định rõ trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hiện có 54 cán bộ, chiến sĩ, được chia thành 03 tổ công tác, thực hiện nhiệm vụ tại các địa bàn Y Tý, A Mú Sung, Bát Xát và phường Lào Cai.
Mỗi người đảm nhận một nhiệm vụ, từ thu thập, xác minh thông tin, khảo sát thực địa, phát quang hiện trường đến trực tiếp đào tìm hài cốt. Dù nắng gắt hay mưa rừng, các tổ công tác vẫn kiên trì bám địa bàn từ sáng sớm đến khi trời tối.
Những khuôn mặt ửng đỏ vì nắng cháy, những đôi giày nặng trĩu bùn, đất, bộ quân phục ướt đẫm nước mưa hay đôi tay đau rát vì nhiều giờ cầm cuốc, xẻng không ngăn được tinh thần, ý chí quyết tâm “vượt nắng, thắng mưa” đi tìm đồng đội của những cán bộ, chiến sĩ.
Đối với họ, mỗi bộ hài cốt, mỗi di vật được tìm thấy không chỉ là kết quả của những ngày miệt mài tìm kiếm mà còn là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời góp phần đáp ứng mong mỏi của thân nhân liệt sĩ sau nhiều năm chờ đợi.
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được tỉnh Lào Cai xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần thực hiện tốt chính sách đối với người có công và giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn cho thế hệ trẻ.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã lấy mẫu sinh phẩm phục vụ xác định danh tính liệt sĩ tại 10 trong tổng số 15 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, với 929 trong tổng số 1.262 phần mộ.
Đến nay, các lực lượng đã huy động hơn 2.300 ngày công, tổ chức khảo sát, đào tìm trên gần 270 ha, qua đó quy tập được 14 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 10 hài cốt chưa xác định được thông tin.
Cùng với đó, tỉnh đang khẩn trương rà soát thông tin thân nhân liệt sĩ, chuẩn bị các điều kiện để lấy mẫu ADN đối với hơn 3.400 thân nhân theo kế hoạch của Bộ Công an, tạo cơ sở đối chiếu, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đang được tỉnh Lào Cai tiếp tục triển khai với quyết tâm cao. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là thêm một người con ưu tú được trở về quê hương trong vòng tay của đồng đội và gia đình.
Dẫu nắng gắt hay mưa rừng, những người lính làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn lặng thầm bám hiện trường, kiên trì lần tìm từng dấu tích của đồng đội. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy không chỉ khép lại hành trình kiếm tìm kéo dài nhiều năm mà còn nối dài đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, viết tiếp câu chuyện về lòng biết ơn đối với những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc, để sớm đưa các anh về với đất mẹ.
