Giữa nhịp sống phát triển của một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Lào Cai, vẫn có những mảnh đời kém may mắn đang từng ngày cần đến sự chở che của cộng đồng. Đó là những trẻ em khuyết tật - những “mầm non” không trọn vẹn cả về thể chất, trí tuệ, nhưng luôn khát khao được yêu thương, học tập và hòa nhập. Phía sau các em là hành trình bền bỉ của cả hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội và những tấm lòng nhân ái cùng chung tay chăm sóc, nâng đỡ các em vượt lên số phận.
Sinh năm 2017, không may mắn như các bạn cùng trang lứa, khi lọt lòng, em Đinh Hoàng Thắng, tổ dân phố Lem, phường Văn Phú thiếu thốn tình cảm khi hai bố mẹ không ở cùng nhau, một mình mẹ vừa là chỗ dựa vừa là người đồng hành cùng con trên hành trình lớn lên. Đến 3 tuổi, Thắng không nói được, các kỹ năng giao tiếp và tương tác của em gần như “đóng cửa” khi các bác sĩ đánh giá tình trạng của em thuộc phổ tự kỷ mức độ nặng.
Không để cuộc đời con khép lại, trên hành trình 4 năm tìm ngôn ngữ cho con nhờ được can thiệp tại cơ sở trợ giúp tư nhân, tổ dân phố Minh Tân 1, phường Yên Bái, Thắng đã biết đọc, biết viết, làm toán ở mức cơ bản và hiện đang theo học lớp 1 tại một trường tiểu học. Khả năng ngôn ngữ và giao tiếp của em ngày càng tiến bộ rõ rệt, linh hoạt hơn từng ngày - mở ra cánh cửa hòa nhập mà trước đó tưởng chừng rất xa vời.
Nếu hành trình của Thắng là câu chuyện của sự bền bỉ, thì em Trần Thanh Trúc ở thôn Khe Gầy, xã Yên Bình lại là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của can thiệp sớm. Trúc là học sinh thuộc phổ rối loạn tự kỷ mức độ nặng.
Những ngày đầu, mọi việc với em đều rất khó khăn: chưa có ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội còn hạn chế; các kỹ năng tự phục vụ gần như chưa hình thành. Thời điểm đó, Trúc gần như chưa hiểu và chưa thể phản hồi với thế giới xung quanh.
Tuy nhiên, chỉ sau hơn 1 năm can thiệp, Trúc đã có những thay đổi rõ rệt về khả năng hiểu ngôn ngữ, em có thể hiểu và thực hiện nhiều yêu cầu đơn giản. Em dần biết tương tác tốt hơn với những người xung quanh. Đặc biệt, kỹ năng tự lập từng bước được hình thành và cải thiện - điều tưởng chừng rất nhỏ nhưng là vô cùng ý nghĩa đối với một trẻ tự kỷ.
Những câu chuyện như của Thắng, của Trúc không phải là cá biệt. Tại các cơ sở trợ giúp xã hội và trung tâm can thiệp trên địa bàn tỉnh, nhiều trẻ em khuyết tật cũng đang từng ngày thay đổi tích cực nhờ được chăm sóc, giáo dục và trị liệu đúng cách. Mỗi bước tiến, dù nhỏ, đều là kết quả của một quá trình dài đầy nỗ lực, kiên trì và yêu thương.
Không chỉ dừng lại hỗ trợ, các cơ sở còn chú trọng giáo dục hòa nhập, giúp trẻ khuyết tật có cơ hội đến trường, được học nghề, tiếp cận kiến thức và từng bước tự tin hơn trong cuộc sống. Những tiến bộ ấy không chỉ mang lại niềm vui cho gia đình, mà còn mở ra hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn cho các em.
Trường hợp em Nguyễn Thị Nhung là một điển hình. Sinh năm 1989, Nhung bị câm điếc bẩm sinh mức độ nặng. Song, năm 2018 nhờ được học kỹ năng và đào tạo nghề thủ công miễn phí tại Trung tâm Trợ giúp và Can thiệp sớm Trẻ khuyết tật Hương Giang, phường Yên Bái, đến nay Nhung đã thành thạo kỹ năng làm tranh, hoa handmade và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Với sự kiên trì, nỗ lực khẳng định bản thân, Nhung đã được Trung tâm ký hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm từ nhiều năm nay. Hiện em là tác giả của nhiều bức tranh được bán và tham gia triển lãm trong nước và quốc tế như: A80 - Triển lãm thành tựu Đất nước, Triển lãm tại Dế Xu Phình, Khu nghỉ dưỡng Lau camping, Homestay Trường Sa… Được nhiều du khách trong nước và quốc tế quan tâm, đánh giá cao.
Chị Lương Thị Thu Hà - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp và Can thiệp sớm trẻ khuyết tật Hương Giang chia sẻ: "Điều người khuyết tật cần không chỉ là sự hỗ trợ, mà quan trọng hơn là cơ hội để khẳng định giá trị bản thân và sống độc lập, để các con không bị giới hạn bởi khiếm khuyết, mà được nhìn nhận bằng năng lực và tiềm năng riêng. Chính vì thế, Trung tâm lựa chọn hướng đi: dạy nghề theo hướng kết hợp giữa can thiệp - đào tạo - sản xuất thực tế, chứ không dừng lại ở việc dạy kỹ năng đơn thuần. Từ đó, nhiều em từ chỗ rụt rè, tự ti đã trở nên tự tin, có thể giao tiếp và giới thiệu sản phẩm của mình. Một số em đã có thu nhập ổn định từ chính nghề được học. Đặc biệt, một số sản phẩm của các em đã đạt chứng nhận OCOP - khẳng định lao động của người khuyết tật hoàn toàn có thể tạo ra giá trị kinh tế và giá trị nghệ thuật".
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có hơn 24.000 người khuyết tật. Trong đó có hơn 4.000 người khuyết tật dưới 16 tuổi, chiếm 0,88% tổng số trẻ em toàn tỉnh, với nhiều dạng khuyết tật như: vận động, trí tuệ, nghe nói, tự kỷ… Những con số không chỉ phản ánh thực trạng mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác chăm sóc, phục hồi chức năng và đảm bảo quyền lợi cho người khuyết tật nói chung, trẻ em nói riêng.
Hiện toàn tỉnh cũng đã có 10 cơ sở trợ giúp xã hội đang hoạt động (2 cơ sở công lập và 8 cơ sở ngoài công lập). Đây chính là “ngôi nhà thứ hai” của hàng trăm trẻ em khuyết tật - nơi các em không chỉ được nuôi dưỡng, chăm sóc mà còn được học tập, phục hồi chức năng và rèn luyện kỹ năng sống.
Bên cạnh hệ thống cơ sở trợ giúp, các chính sách an sinh xã hội của tỉnh ngày càng được quan tâm, hoàn thiện. Trẻ em khuyết tật được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng, hỗ trợ bảo hiểm y tế, tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và phục hồi chức năng. Nhiều chương trình, dự án từ các tổ chức trong và ngoài nước được triển khai, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho các em. Đáng chú ý, sự tham gia của cộng đồng, các tổ chức thiện nguyện và doanh nghiệp đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ. Các chương trình tặng quà, hỗ trợ học tập, xây dựng cơ sở vật chất, hay những buổi giao lưu, vui chơi... dành cho trẻ khuyết tật không chỉ mang đến niềm vui mà còn tiếp thêm động lực để các em vươn lên.
Dù vậy, công tác chăm sóc trẻ khuyết tật tại tỉnh còn không ít khó khăn. Cơ sở vật chất ở một số nơi còn hạn chế, đội ngũ cán bộ chuyên môn còn thiếu, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng. Việc phát hiện sớm, can thiệp sớm tại cộng đồng chưa đồng đều, nhất là ở vùng sâu, vùng xa... Vì vậy, hành trình chăm sóc trẻ khuyết tật trên địa bàn tỉnh vẫn cần nhiều hơn sự chung tay của cả cộng đồng.
Từ việc nâng cao nhận thức, xóa bỏ rào cản kỳ thị, đến việc tăng cường nguồn lực và đào tạo chuyên môn... tất cả đều vô cùng quý giá và ý nghĩa, góp phần rộng mở cánh cửa tương lai cho những "mầm non" không trọn vẹn được thuận lợi vươn lên.
Trình bày: Thủy Thanh
