Với hàng loạt công trình trọng điểm đã và đang triển khai, việc từng bước hoàn thiện hạ tầng truyền tải điện và đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng, Lào Cai không chỉ bảo đảm cung ứng điện cho khu vực mà còn góp phần quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đặc biệt, trong định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh, năng lượng được xác định là một trong những lĩnh vực "trụ cột", đóng góp lớn vào giá trị sản xuất công nghiệp của toàn tỉnh.
Trạm 500kV Lào Cai - công trình cấp đặc biệt
Sau khi Dự án đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên chính thức đi vào hoạt động, Lào Cai đã trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới truyền tải điện quốc gia.
Đây là công trình trọng điểm với tổng chiều dài 229,5km, đi qua hai tỉnh Lào Cai và Phú Thọ, gồm 468 vị trí móng cột điện, điểm đầu là Trạm biến áp 500kV Lào Cai tại xã Xuân Quang và điểm cuối là Trạm biến áp 500kV Vĩnh Yên.
Với tổng mức đầu tư hơn 7.410 tỷ đồng, sau khi đưa vào vận hành, tuyến đường dây có khả năng truyền tải khoảng 3.000 MW từ các nhà máy thủy điện khu vực Tây Bắc và các tỉnh lân cận lên lưới điện quốc gia.
Ngoài ra, công trình còn tăng cường khả năng nhập khẩu điện từ Trung Quốc vào mùa khô, giúp giảm tổn thất điện năng, nâng cao độ an toàn và ổn định trong hệ thống điện quốc gia.
Đặc biệt, Trạm biến áp 500kV Lào Cai và các đường dây 220kV đấu nối sau khi đóng điện, đưa vào vận hành đã tăng cường liên kết giữa các hệ thống điện khu vực tỉnh Lào Cai với hệ thống điện quốc gia; giảm tổn thất chung của hệ thống; tăng cường độ tin cậy, ổn định và an toàn cho hệ thống.
Gần 3 tháng sau khi Dự án đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên chính thức đi vào vận hành, chúng tôi trở lại Trạm biến áp 500kV Lào Cai. Có mặt tại đây từ những ngày dự án bắt đầu công bố quy hoạch, chứng kiến từng vị trí cột được dựng lên rồi đến ngày lắp đặt trạm biến áp, đóng điện vận hành dự án, chúng tôi không khỏi xúc động khi nhớ lại từng dấu mốc quan trọng của công trình trọng điểm quốc gia trên mảnh đất này.
Sân phân phối của Trạm biến áp 500kV cách đây chưa đầy một năm vẫn là khu đất trống. Sau ngày Thủ tướng Chính phủ phát lệnh khởi công, trên công trường là hàng trăm cán bộ, kỹ sư, công nhân làm việc miệt mài không quản ngày đêm với mong muốn lớn nhất là sớm đưa dự án vào vận hành đồng bộ với Dự án đường dây 500kV, góp phần làm lợi cho Nhà nước hàng tỷ đồng.
Trong căn phòng vận hành Trạm biến áp 500kV, các kỹ sư, công nhân không rời mắt khỏi màn hình lớn - nơi các thông số của trạm được cập nhật liên tục, những chiếc điện thoại chuyên dụng có thể rung chuông bất cứ lúc nào để báo lệnh điều khiển từ hệ thống điều độ A0.
Trạm biến áp 500kV Lào Cai là công trình công nghiệp năng lượng cấp đặc biệt. Theo quy định của ngành điện lực, để được đảm nhiệm vai trò trực chính ở trạm biến áp 500kV phải trải qua quá trình tuyển chọn khắt khe, chuyên môn cao bởi công việc của họ liên quan đến giám sát, điều khiển và xử lý các thiết bị siêu cao áp để đảm bảo cung cấp điện ổn định, an toàn cho hệ thống điện quốc gia.
Kỹ sư Trần Quốc Khánh cho biết, trước khi về Trạm biến áp 500kV Lào Cai, anh đã từng công tác tại Trạm biến áp 500kV Sơn La và Trạm 220kV Lào Cai. Người đồng nghiệp vừa giao ca cho anh là kỹ sư Nguyễn Công Khánh, cũng là người dày dặn kinh nghiệm khi đã được rèn luyện tại nhiều vị trí, đòi hỏi yêu cầu cao về chuyên môn của ngành truyền tải điện.
Để hệ thống vận hành an toàn, ổn định, trong ca trực ít nhất phải có một lần đi kiểm tra thiết bị ngoài trời để kịp thời phát hiện hư hỏng, khiếm khuyết. Công việc của các kỹ sư làm công tác vận hành trạm đôi khi có vẻ buồn tẻ nhưng thực sự rất áp lực bởi mỗi thao tác, quyết định đều phải chính xác tuyệt đối.
Năng lượng - trụ cột trong phát triển công nghiệp
Hiện nay, tỉnh đã hoàn thành 105 dự án thủy điện, với tổng công suất lắp máy đạt 1.768,85 MW, sản lượng điện hằng năm ước đạt 7,6 tỷ kWh, đạt 100% kế hoạch đề ra. Ngoài ra, 11 dự án thủy điện khác đang trong giai đoạn thi công xây dựng, cùng 19 dự án đã được cấp chủ trương đầu tư, với tổng công suất lắp máy 217,4 MW.
Không chỉ dừng lại ở thủy điện, Lào Cai đang đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo khác theo Quy hoạch Điện VIII của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, địa phương được quy hoạch: 4 dự án điện sinh khối với tổng công suất 208 MW; 3 dự án điện gió trên bờ với tổng công suất 360 MW; 4 dự án điện mặt trời tập trung với tổng công suất 1.630 MW.
Ngoài Dự án đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên, Lào Cai hiện cũng đang triển khai nhiều dự án đường dây và trạm biến áp 220kV nhằm tăng cường khả năng truyền tải điện trong khu vực và kết nối với các tỉnh lân cận.
Các dự án này sẽ đảm bảo khai thác tối đa tiềm năng của các nguồn năng lượng sẵn có, đồng thời tạo nền tảng cho việc cung cấp điện ổn định, an toàn và hiệu quả, phục vụ sản xuất, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng.
Trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh xác định công nghiệp là một trong những "trụ đỡ". Trong đó, năng lượng đóng vai trò đặc biệt quan trọng, là một trong những lĩnh vực mũi nhọn đóng góp lớn vào giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh.
Tính đến nay, ngành năng lượng của tỉnh đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế địa phương, đồng thời góp phần giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động trên địa bàn.
Với hệ thống hạ tầng năng lượng ngày càng hoàn thiện, Lào Cai đang từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới năng lượng quốc gia; góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh chiến lược của tỉnh, tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy khai thác hiệu quả, toàn diện các nguồn lực, hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đặt ra, xây dựng tỉnh Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc.
