Bên những cây hồng 10 năm tuổi sai trĩu quả, cựu chiến binh Sần Văn Sán, thôn Piềng Láo, xã Mường Hum cho biết, ông là một trong những người đầu tiên đưa giống hồng không hạt của vùng đất Lục Yên về đây trồng từ năm 2015. Phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu, những cây hồng phát triển nhanh và cho nhiều quả. Mùa Thu đến, một cây hồng sai quả có thể cho thu hoạch trên 3 tạ quả.
Theo ông Sán, giống hồng không hạt trồng ở Mường Hum sai quả, quả to, khi quả già có thể ngâm nước để giảm độ chát, ăn rất ngọt và giòn. Hồng không hạt có thể để tự chín trên cây ăn mềm và ngọt, nên được nhiều người mua về làm quà. Với 70 cây hồng, mỗi năm gia đình ông Sán thu hoạch quả bán cho thương lái được khoảng 20 triệu đồng.
Điều đáng quý là cựu chiến binh Sần Văn Sán đã chia sẻ cây giống cho nhiều hộ dân trong thôn cùng trồng để phát triển kinh tế. Đến nay, thôn Piềng Láo có hơn 10 hộ dân có vườn hồng đang cho thu hoạch quả, mang lại thêm nguồn thu nhập cho người dân.
Năm nay đã 60 tuổi, nhưng cựu chiến binh Sần Văn Sán vẫn là tấm gương sáng trong phát triển kinh tế gia đình để người dân làm theo. Ngoài trồng hồng, gia đình ông còn nuôi 4 con ngựa, gần 20 con lợn... Tính tổng thu nhập của gia đình mỗi năm đạt khoảng 70 triệu đồng.
Từ thôn Piềng Láo, theo hướng về xã Trung Lèng Hồ cũ, chúng tôi đến thôn Pờ Hồ tìm gặp cựu chiến binh Giàng A Mà. Năm nay 36 tuổi, anh Giàng A Mà luôn tìm hiểu, thử nghiệm các mô hình phát triển kinh tế mới để nâng cao thu nhập.
Đưa chúng tôi đến thăm căn lán nhỏ dưới chân núi, cựu chiến binh Giàng A Mà cho biết, đó là nơi anh đang nuôi thử nghiệm đàn thỏ sinh sản theo hướng chăn thả bán tự nhiên.
Từ đầu năm 2025, anh được Hội Cựu chiến binh xã Mường Hum hỗ trợ kinh phí mua 10 đôi thỏ giống về nuôi. Đến nay, tổng đàn đã phát triển đạt khoảng 50 - 60 con thỏ. Những con thỏ trưởng thành đều khỏe mạnh, có trọng lượng từ 3 kg - 4 kg. Theo giá thị trường hiện nay, mỗi con thỏ 4 kg có giá khoảng 500 - 600 nghìn đồng.
Anh Giàng A Mà cho biết: Qua quá trình nuôi, tôi rút ra kinh nghiệm, buổi sáng sớm không thả thỏ ra rừng ăn cỏ mà cho ăn cám, ngô sạch, đến trưa hoặc chiều cho thỏ ăn rau, cỏ kèm thêm cám. Khi đàn thỏ sinh sản nhiều hơn, tôi sẽ cung cấp con giống cho các cựu chiến binh khác trong chi hội nuôi để phát triển kinh tế gia đình.
Không chỉ tiên phong với mô hình nuôi thỏ, trong những năm qua, cựu chiến binh Giàng A Mà còn trồng thảo quả, nuôi đại gia súc, trồng ngô, lúa…, mỗi năm, thu nhập từ 200 - 250 triệu đồng.
Đến thăm vùng đất Mường Hum dưới chân núi Ky Quan San, chúng tôi không chỉ được gặp cựu chiến binh Sần Văn Sán, Giàng A Mà, mà còn có dịp trò chuyện, gặp gỡ nhiều cựu chiến binh khác - những điển hình trong phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.
Ngoài mô hình nuôi thỏ tại Chi hội Cựu chiến binh thôn Pờ Hồ, trồng hồng không hạt tại Chi hội Cựu chiến binh thôn Piềng Láo, còn có mô hình trồng lê Tai nung VH6, nuôi cá nước lạnh tại Chi hội Cựu chiến binh thôn Kin Chu Phìn; thuốc tắm thảo dược kết hợp du lịch của Chi hội Cựu chiến binh thôn Piềng Láo… Năm 2025, trên địa bàn xã Mường Hum có 8 Cựu chiến binh thoát nghèo.
Trong thời gian tới, Hội Cựu chiến binh xã tích cực tuyên truyền, vận động các hội viên chia sẻ kinh nghiệm, đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững; hỗ trợ cây, con giống cho các cựu chiến binh nghèo, hoàn cảnh khó khăn để có sinh kế bền vững. Năm 2026, Hội Cựu chiến binh xã Mường Hum phấn đấu giúp 10 hội viên thoát nghèo, có cuộc sống ấm no hơn.
