Năm 2025 đánh dấu cột mốc chưa từng có khi tổng giá trị vàng dự trữ chính thức trên toàn cầu vượt lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do các tổ chức nước ngoài nắm giữ. Dù thừa nhận điều này nhưng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho rằng đà tăng của vàng chủ yếu đến từ giá, thay vì một làn sóng mua vàng đột biến từ các ngân hàng trung ương.
Một câu hỏi đang ngày càng thu hút sự chú ý trên thị trường tài chính toàn cầu là: Vàng đang thực sự vươn lên thành một tài sản dự trữ chiến lược hay chỉ đơn thuần hưởng lợi từ đà tăng giá?
Nghiên cứu mới nhất của Fed đã đề cập trực tiếp đến vấn đề này sau khi vàng thiết lập một cột mốc đáng chú ý. Theo đó, trong năm 2025, giá trị vàng dự trữ chính thức trên toàn cầu đã vượt lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do các tổ chức chính thức nước ngoài nắm giữ.
Cột mốc này được Tavi Costa - nhà sáng lập quỹ đầu tư Azuria Capital LLC - chỉ ra lần đầu cách đây một năm. Kể từ đó, vai trò ngày càng lớn của vàng trong hệ thống tài chính quốc tế cũng được nhiều tổ chức lớn, trong đó có Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chú ý.
Vàng vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ
Theo phân tích của Fed, sự thay đổi vị trí này phần lớn bắt nguồn từ việc giá vàng tăng mạnh, thay vì lượng mua vàng của các ngân hàng trung ương tăng đột biến.
Fed cũng lưu ý rằng, lượng vàng dự trữ hiện nay bao gồm một khối lượng lớn vàng được các quốc gia tích lũy từ nhiều thập kỷ trước, đặc biệt trong thời kỳ hệ thống Bretton Woods. Tuy nhiên, những yếu tố này không làm giảm đáng kể ý nghĩa của cột mốc.
Ngay cả khi loại trừ lượng vàng do Mỹ nắm giữ, Fed vẫn thừa nhận rằng giá trị vàng dự trữ của các quốc gia đạt khoảng 4.000 tỷ USD vào cuối năm 2025, cao hơn mức 3.900 tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ do các tổ chức chính thức nước ngoài nắm giữ.
Điều đáng chú ý là sự gia tăng vai trò của vàng không chỉ thể hiện qua giá trị thị trường.
Ngân hàng trung ương tiếp tục gom vàng
Các động thái thực tế của ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang cho thấy vàng ngày càng được coi trọng trong chiến lược quản lý dự trữ ngoại hối.
Theo Khảo sát dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương năm 2026 do Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) thực hiện, các ngân hàng trung ương đã mua trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm trong 4 năm qua, gấp đôi mức bình quân của thập kỷ trước.
Đáng chú ý, khoảng 45% số nhà quản lý dự trữ tham gia khảo sát - mức cao kỷ lục, cho biết họ dự kiến tăng lượng vàng dự trữ trong 12 tháng tới. Trong khi đó, 89% kỳ vọng tổng lượng vàng do các ngân hàng trung ương trên toàn cầu nắm giữ sẽ tiếp tục tăng.
Nhìn xa hơn, 84% số người được hỏi dự đoán vàng sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng dự trữ toàn cầu trong 5 năm tới, trong khi 74% cho rằng tỷ trọng của đồng USD sẽ giảm. Những con số này cho thấy vàng đang được nhìn nhận theo một cách khác, thay vì chỉ là tài sản còn sót lại từ thời kỳ Bretton Woods.
Vàng không thay thế USD
Việc vàng vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ về giá trị dự trữ không đồng nghĩa đồng USD sắp mất vị thế đồng tiền dự trữ chủ đạo của thế giới.
Trái phiếu Kho bạc Mỹ vẫn là một trong những tài sản tài chính có quy mô lớn và thanh khoản cao nhất toàn cầu. Đồng USD cũng tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính quốc tế.
Thay vì chuyển hoàn toàn từ USD sang vàng, các ngân hàng trung ương dường như đang đa dạng hóa dự trữ, trong đó vàng ngày càng được xem là một tài sản tiền tệ mang tính chiến lược. Điều này càng đáng chú ý trong bối cảnh Bộ Tài chính Mỹ gần đây thông báo sẽ tăng gấp đôi lượng mua các trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài thông qua chương trình mua lại trái phiếu.
Mặc dù hoạt động này không chính thức được xem là kiểm soát đường cong lợi suất, động thái trên vẫn cho thấy thị trường trái phiếu dài hạn đang cần thêm thanh khoản và sự hỗ trợ.
Nếu nhu cầu của khu vực tư nhân và các tổ chức đối với trái phiếu kỳ hạn dài đủ mạnh, chính phủ Mỹ sẽ không nhất thiết phải can thiệp để bổ sung thanh khoản. Trong bối cảnh đó, việc vàng ngày càng nổi bật trong hệ thống dự trữ toàn cầu càng trở nên đáng chú ý.
Một sự thay đổi âm thầm trong hệ thống dự trữ
Cột mốc vàng vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ không phải là dấu hiệu cho thấy vàng đã thay thế đồng USD. Điều quan trọng hơn là các ngân hàng trung ương đang ngày càng coi vàng như một tài sản tiền tệ chiến lược, được nắm giữ song song với các tài sản dự trữ bằng USD và ở một mức độ nhất định, thay thế một phần các tài sản này.
Fed lý giải rằng, sự vượt trội của vàng về giá trị chủ yếu xuất phát từ biến động giá và những yếu tố mang tính lịch sử của dự trữ vàng.
Tuy nhiên, những lập luận đó không làm thay đổi thực tế rằng vàng đang có vị trí ngày càng quan trọng trong hệ thống tài chính quốc tế.
Vàng chưa thay thế đồng USD, nhưng rõ ràng đang trở thành một phần quan trọng hơn trong chiến lược dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu.
