Được thành lập năm 2018, Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần ra đời trong bối cảnh nhiều hộ dân tại địa phương còn sản xuất manh mún, thiếu liên kết và phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm truyền thống. Ngay từ khi bắt đầu hoạt động, tổ hợp tác đã chọn hướng đi khác biệt: phát triển sản xuất theo hướng sạch, an toàn và thân thiện với môi trường. Đây không chỉ là quyết định mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện bước chuyển trong tư duy phát triển. Thay vì tận dụng tối đa nguồn lợi tự nhiên theo cách khai thác đơn thuần, các thành viên của tổ hợp tác hướng tới việc sử dụng hợp lý tài nguyên nước, kiểm soát chặt chẽ con giống, thức ăn, quy trình chăm sóc, hạn chế tối đa hóa chất và kháng sinh trong quá trình nuôi trồng.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Tổ trưởng Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần cho biết: “Ngay từ đầu, chúng tôi xác định muốn phát triển lâu dài thì phải giữ môi trường. Ao nuôi, lồng nuôi được quy hoạch khoa học, có khu xử lý nước thải trước khi xả ra ngoài. Các thành viên thường xuyên dọn vệ sinh khu vực sản xuất, thu gom rác thải để đảm bảo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.
Những quy định tưởng chừng đơn giản ấy lại chính là nền tảng để hình thành một quy trình sản xuất bền vững. Khi môi trường nước được bảo vệ, chất lượng thủy sản được đảm bảo, sản phẩm làm ra không chỉ an toàn cho người tiêu dùng mà còn có giá trị kinh tế cao hơn.
Một trong những minh chứng cho sự đúng đắn của mô hình này chính là hiệu quả kinh tế ngày càng được nâng lên. Từ 3 thành viên nòng cốt ban đầu, đến nay Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần có 12 thành viên và đã mở rộng quy mô địa bàn sản xuất. Nếu trước đây hoạt động nuôi cá chủ yếu tập trung tại tổ dân phố Đồng Lần thì hiện nay đã phát triển sang các hộ nuôi tại tổ dân phố Đầm Hồng. Tổ hợp tác hiện có 15 lồng nuôi cá với diện tích 3.240 m³, sản lượng năm vừa qua đạt khoảng 90 tấn, doanh thu trên 3 tỷ đồng.
Những con số trên không chỉ phản ánh sự phát triển của một mô hình kinh tế tập thể mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong đời sống người dân địa phương. Nhiều hộ sau khi tham gia tổ hợp tác đã mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, áp dụng quy trình nuôi trồng an toàn sinh học.
Ông Nguyễn Tất Liên, thành viên Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần chia sẻ: Nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật và nuôi theo hướng an toàn sinh học nên chất lượng cá ngày càng tốt. Cá thương phẩm bán ra đến đâu được tiêu thụ hết đến đó, giá cả ổn định nên thu nhập của các thành viên cũng tăng lên.
Hiện nay, nhiều hộ trong tổ hợp tác đạt mức thu nhập từ 150 - 250 triệu đồng mỗi năm. Đối với khu vực nông thôn miền núi, đây là nguồn thu nhập khá ổn định, góp phần nâng cao đời sống và tạo động lực để người dân tiếp tục gắn bó với sản xuất nông nghiệp.
Quan trọng hơn, hiệu quả kinh tế của mô hình này không phải là kết quả của việc khai thác cạn kiệt tài nguyên mà được xây dựng trên nền tảng bảo vệ môi trường sinh thái. Điều đó cho thấy phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường không hề mâu thuẫn, nếu có cách tổ chức sản xuất hợp lý.
Một trong những điểm nổi bật của Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần chính là sự liên kết chặt chẽ giữa các hộ sản xuất. Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ thường gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật, vốn và đầu ra. Khi liên kết lại thành tổ hợp tác, các hộ dân có điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất quy trình kỹ thuật và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.
Bên cạnh đó, tổ hợp tác còn chủ động liên kết với các cơ sở cung ứng giống, thức ăn thủy sản cũng như các đầu mối tiêu thụ tại Lào Cai và các tỉnh lân cận. Nhờ vậy, sản phẩm thủy sản của tổ hợp tác luôn có đầu ra ổn định, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.
Bà Tạ Ngọc Hoa - Chủ tịch UBND phường Nam Cường cho biết: Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần được thành lập nhằm liên kết các hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn để phát triển sản xuất theo hướng tập trung. Các loại thủy sản chủ lực như cá trắm, cá chép, cá rô phi, cá lăng… được nuôi theo quy trình thâm canh; nhờ đó, sản phẩm đưa ra thị trường luôn đạt chất lượng và mang lại giá trị kinh tế cao.
Có thể thấy, mô hình kinh tế tập thể như Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần không chỉ giải quyết bài toán sản xuất, còn góp phần hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, từ khâu nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ.
Thành công của Tổ hợp tác nuôi cá Đồng Lần mang lại nhiều bài học quan trọng cho quá trình phát triển nông nghiệp hiện nay. Đó là bài học về tư duy phát triển bền vững. Khi sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, người dân không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn mà còn bảo vệ chính nguồn tài nguyên phục vụ sản xuất lâu dài. Trong điều kiện nông nghiệp ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu, việc áp dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Khi các hộ dân liên kết với nhau thông qua tổ hợp tác hoặc hợp tác xã, sức mạnh của sản xuất tập thể sẽ được phát huy, tạo điều kiện để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Thời gian tới, tổ hợp tác tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào nuôi trồng thủy sản theo hướng an toàn sinh học, từng bước xây dựng thương hiệu thủy sản địa phương. Câu chuyện ở Nam Cường cho thấy, khi người dân có tư duy đúng đắn, có sự hỗ trợ của chính quyền và áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, nông nghiệp hoàn toàn có thể phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
