EU siết visa: Hơn 60 nước đứng trước nguy cơ thay đổi chế độ miễn thị thực

EU sắp ban hành quy định mới khiến hàng triệu người có thể mất quyền vào Schengen không cần visa. Đằng sau quyết định này là gì? Những quốc gia nào cần lo lắng nhất?

Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. Ảnh: IRNA/TTXVN
Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. Ảnh: IRNA/TTXVN

Sau hơn một thập kỷ nới lỏng chính sách thị thực như một công cụ ngoại giao và thúc đẩy hội nhập, Liên minh châu Âu (EU) đang cho thấy một sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận. Theo Đài phát thanh châu Âu tự do (rferl.org) ngày 15/4, Brussels đang ráo riết hoàn thiện các quy định mới, cho phép khối này dễ dàng hơn trong việc đình chỉ chế độ miễn thị thực đối với công dân của 61 quốc gia hiện đang được hưởng ưu đãi này. Động thái trên không chỉ phản ánh sự cứng rắn hơn trong vấn đề di cư bất hợp pháp mà còn cho thấy EU sẵn sàng sử dụng chính sách thị thực như một đòn bẩy chính trị mạnh mẽ hơn.

Đề xuất sửa đổi cơ chế đình chỉ thị thực, được Ủy ban châu Âu khởi xướng từ năm 2023, đã nhận được sự đồng thuận từ Hội đồng EU. Sau những trì hoãn do cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu và tình trạng tồn đọng pháp lý, Nghị viện châu Âu cuối cùng cũng đã vào cuộc đàm phán. Nếu tiến triển thuận lợi, luật mới có thể được áp dụng ngay từ mùa thu năm nay.

Vậy, điều gì đã thúc đẩy EU thực hiện động thái này vào thời điểm hiện tại? Các chuyên gia nhận định rằng có hai yếu tố chính. Thứ nhất, EU đang ngày càng lo ngại về tình trạng di cư bất hợp pháp và muốn thắt chặt các biện pháp kiểm soát biên giới. Thứ hai, khối này nhận ra tiềm năng của chính sách thị thực như một công cụ để gây áp lực lên các quốc gia thứ ba trong các vấn đề chính trị và nhân quyền.

Chế độ tự do hóa thị thực từ lâu đã được xem là một trong những chính sách đối ngoại quan trọng của EU, đặc biệt đối với các quốc gia láng giềng. Nó cho phép công dân từ các quốc gia được phê duyệt nhập cảnh và lưu trú tại khu vực Schengen trong tối đa 90 ngày mà không cần thị thực. Kosovo là nơi mới nhất được thêm vào danh sách này vào đầu năm 2024, sau Gruzia và Ukraine (năm 2017). Việc tước bỏ quyền lợi này chắc chắn sẽ được coi là một biện pháp trừng phạt đáng kể.

Cơ chế đình chỉ hiện hành, có hiệu lực từ năm 2018, cho phép EU kích hoạt biện pháp này trong trường hợp có bằng chứng rõ ràng về việc lạm dụng, chẳng hạn như sự gia tăng đáng kể số lượng công dân ở lại quá thời hạn cho phép hoặc sử dụng quyền tự do đi lại để xin tị nạn. Cho đến nay, EU mới chỉ đình chỉ chế độ miễn thị thực một lần duy nhất đối với quốc đảo Vanuatu ở Nam Thái Bình Dương, ban đầu là tạm thời và sau đó là vĩnh viễn.

Vậy, những thay đổi nào đang được đề xuất? Theo các tài liệu hiện có, có bốn lĩnh vực chính mà Brussels muốn điều chỉnh để biến cơ chế đình chỉ thị thực trở thành một công cụ răn đe hiệu quả hơn.

Một là, việc tự do hóa thị thực có thể bị đình chỉ nếu có sự thiếu nhất quán giữa chính sách thị thực của một quốc gia thứ ba được miễn thị thực và chính sách thị thực chung của EU. Vụ việc Serbia miễn thị thực cho công dân của một số quốc gia mà công dân các nước này cần thị thực để vào EU vào năm 2022 là một ví dụ điển hình. Brussels lo ngại rằng điều này đã tạo ra một "cửa sau" để những người này nhập cảnh vào EU. Luật mới sẽ cho phép EU hành động nhanh chóng và hiệu quả hơn trong những trường hợp tương tự.

Hai là, EU cũng đưa ra khái niệm về "mối đe dọa lai" như một lý do để đình chỉ thị thực. Dù điều khoản này hiện vẫn mang tính lý thuyết, nhưng nó được hình thành dựa trên những cáo buộc của EU đối với Nga và Belarus về việc cố tình tạo điều kiện cho người di cư từ châu Phi và châu Á vượt biên vào EU, đặc biệt là qua biên giới Ba Lan và Litva. Mặc dù các thỏa thuận tạo thuận lợi thị thực với Moskva và Minsk đã bị đình chỉ, quy định mới sẽ cho phép EU đối phó với các quốc gia miễn thị thực khác nếu họ sử dụng chiến thuật tương tự.

Ba là, việc các quốc gia áp dụng chương trình "mua quốc tịch" cho nhà đầu tư mà không yêu cầu bất kỳ mối liên hệ thực tế nào với quốc gia đó cũng có thể dẫn đến việc bị đình chỉ chế độ miễn thị thực với EU trong tương lai. Brussels lo ngại rằng các chương trình này có thể tạo ra rủi ro về an ninh và rửa tiền.

Bốn là, và có lẽ đáng chú ý nhất, lý do liên quan đến quan hệ chính trị của EU với các nước thứ ba. Dự thảo luật quy định rằng cơ chế đình chỉ có thể được kích hoạt trong trường hợp "vi phạm và lạm dụng nhân quyền nghiêm trọng" hoặc "vi phạm nghiêm trọng luật pháp và tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm luật nhân quyền và không tuân thủ các quyết định và phán quyết của tòa án quốc tế". Các quan chức EU thường nhắc đến "tiêu chuẩn dân chủ" như một điều kiện tiên quyết cho việc tự do hóa thị thực, nhưng định nghĩa chính xác về tiêu chuẩn này chưa bao giờ được làm rõ.

Một điểm mới quan trọng khác là việc kích hoạt cơ chế đình chỉ trong trường hợp vi phạm nhân quyền sẽ là đặc quyền riêng của Ủy ban châu Âu sau khi tham vấn với các quốc gia thành viên, do Ủy ban này phụ trách các vấn đề đối ngoại của khối. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc đình chỉ chế độ miễn thị thực vẫn sẽ thuộc về các quốc gia thành viên thông qua đa số phiếu đủ điều kiện.

Động thái trên của EU cho thấy một sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách thị thực, từ một công cụ khuyến khích hội nhập và hợp tác sang một công cụ răn đe và bảo vệ lợi ích của khối. 61 quốc gia hiện đang được hưởng chế độ miễn thị thực sẽ cần theo dõi sát sao những diễn biến này, vì một kỷ nguyên "đi lại tự do" có thể đang dần khép lại.

Theo baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ngày 13/11 đã dỡ bỏ lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn quốc sau sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu, khiến hàng nghìn chuyến bay bị hủy. Sau sự cố, chính phủ Mỹ nâng yêu cầu cấp ngân sách để cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD.

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner đánh giá vòng đàm phán ba bên Nga - Ukraine - Mỹ tại Abu Dhabi ngày 10 - 11/11 diễn ra nghiêm túc, thẳng thắn, mở ra cơ hội thu hẹp bất đồng. Ông và Đặc phái viên Steve Witkoff sẽ gặp Tổng thống Putin tại Moscow, sau đó gặp Tổng thống Zelensky tại Dublin.

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải và trừng phạt nhằm vào Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn muốn “chiến thắng hoàn toàn”. Phía Iran khẳng định không để urani làm giàu bị đưa ra nước ngoài và cảnh báo sẽ đánh vào các căn cứ Mỹ nếu bị tấn công. Theo Allianz Trade, chiến sự có thể khiến các nước vùng Vịnh thiệt hại hơn 200 tỷ USD.

Nhiều nước châu Âu bị đe dọa đánh bom, hơn 6.300 trường học tại Italia bị ảnh hưởng

Nhiều nước châu Âu bị đe dọa đánh bom, hơn 6.300 trường học tại Italia bị ảnh hưởng

Hơn 6.300 trường học tại Italia bị đe dọa đánh bom, trong khi nhiều trường ở Scotland, Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland cũng nhận email tương tự. Đây là chuỗi đe dọa và tấn công mạng mới nhất nhằm vào nhiều lĩnh vực ở châu Âu thời gian gần đây, trong đó có hàng không và truyền hình.

Qatar nhận định đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển sau cuộc gặp tại Nhà Trắng

Qatar nhận định đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển sau cuộc gặp tại Nhà Trắng

Một ngày sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar cho biết hai bên đều đưa ra những tuyên bố tích cực về giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, ông nói “chưa thể xác định thỏa thuận đang gần hay còn xa”.

Trước thềm đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine: Ông Trump muốn đưa cả châu Âu lên bàn đàm phán

Trước thềm đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine: Ông Trump muốn đưa cả châu Âu lên bàn đàm phán

Theo Russia Today (RT) ngày 10/11, đại diện đàm phán của Nga, Ukraine và Mỹ sẽ có vòng hội đàm mới kéo dài hai ngày tại Abu Dhabi từ thứ Ba, nhằm tìm giải pháp cho cuộc xung đột Nga - Ukraine. Ý nghĩa của cuộc đàm phán vượt xa việc ngừng bắn: kết quả quyết định tương lai của Nga và Ukraine, đồng thời có thể định hình lại cục diện địa chính trị châu Âu trong nhiều thập kỷ tới.

Nga không chấp nhận “đóng băng” xung đột Ukraine

Nga không chấp nhận “đóng băng” xung đột Ukraine

Phát biểu tại phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vấn đề Ukraine ngày 9/11 (giờ địa phương), Đại diện thường trực của Nga Vasily Nebenzya cho biết Mátx-cơ-va không chấp nhận “đóng băng” xung đột. Theo ông, phương án này sẽ khiến các mối đe dọa an ninh hiện hữu đối với Nga tiếp tục tồn tại và tạo điều kiện cho một vòng leo thang mới. Ông Nebenzya khẳng định lập trường này là “kiên định không thay đổi”.

Pháp triệu tập đại sứ Iran vì vụ tấn công mạng, cảnh báo trừng phạt

Pháp triệu tập đại sứ Iran vì vụ tấn công mạng, cảnh báo trừng phạt

Ngày 9/11 (giờ địa phương), Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đứng sau vụ tấn công mạng nhằm vào hệ thống làm lạnh của các siêu thị Pháp. Pháp đã triệu tập đại sứ Iran và cảnh báo Tehran sẽ phải chịu hậu quả, trong đó có các biện pháp trừng phạt ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU).

fb yt zl tw