Từ phương châm “trọng dân, gần dân”, tinh thần dân vận mới đã đi vào thực tiễn, lan tỏa sức mạnh tổng hợp, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân.
“Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”
Công tác dân vận là nhiệm vụ chiến lược, cốt lõi trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, nhằm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, gắn kết máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Công tác này phải được tiến hành thường xuyên trong mọi hoàn cảnh, trên mọi địa bàn, đối với mọi tầng lớp nhân dân.
Trong Cương lĩnh đầu tiên (tháng 2/1930), Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề cao cộng tác vận động quần chúng nhân dân khi xác định: “Đảng là đội tiền phong của vô sản giai cấp phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng”. (1)
Không có Đảng lãnh đạo, cách mạng không thể thắng lợi. Đảng có vững, có mạnh cách mạng mới thành công. Đảng muốn vững cần phải có nhiều nhân tố, trong đó đặc biệt là mối quan hệ Đảng với Dân. Mọi hoạt động của Đảng đều vì hạnh phúc, ấm no của nhân dân. Dựa vào dân để củng cố, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đảng phải liên hệ mật thiết với dân chúng. Không được rời xa dân chúng. Rời xa dân chúng là cô độc. Cô độc thì nhất định thất bại”. (2)
Đặc biệt, trong tác phẩm “Dân vận” đăng trên báo Sự thật ngày 15/10/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công". (3)
Thực tế, trong suốt các chặng đường cách mạng, quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã luôn thực hiện tốt công tác dân vận. Phong trào "Dân vận khéo" đã phát triển rộng khắp, trở thành đòn bẩy dấy lên phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, đưa cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã khẳng định tính đúng đắn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên, là ngọn cờ đoàn kết, tập hợp đông đảo nhân dân, thắng lợi của chiến lược vận động quần chúng của Đảng. Chỉ với vài nghìn đảng viên, Đảng đã đặt niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh to lớn của nhân dân, gắn bó máu thịt, dựa vào sự ủng hộ của nhân dân; tuyên truyền giác ngộ nhân dân hiểu rõ con đường độc lập dân tộc; tổ chức, tập hợp nhân dân, đồng tâm hợp lực đánh đổ thực dân, phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân, làm nên thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc - kỷ nguyên độc lập, tự do và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đảng ta xác định những vấn đề cơ bản về đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính, từ đó đề ra chủ trương phải huy động được sức mạnh của toàn dân tộc. Lúc này, công tác dân vận đã vận động toàn quân, toàn dân quyết tâm chiến đấu, lao động, sản xuất, tăng cường công tác địch vận, làm tan rã hàng ngũ ngụy quân, ngụy quyền; động viên thanh niên viết đơn xung phong ra chiến trường, dân công đi tiền tuyến vận tải lương thực, thực phẩm, vũ khí phục vụ các chiến dịch… Từ đó làm nên thắng lợi lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, công tác dân vận trở thành một mặt trận chiến lược. Đảng ta đã lãnh đạo, tổ chức và khơi dậy tinh thần yêu nước, huy động sức người, sức của, biến ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” thành hành động cách mạng của hàng triệu người dân. Kết quả đã đạt được những thành tựu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc; động viên đến mức cao nhất sức người, sức của hậu phương miền Bắc đối với tiền tuyến lớn miền Nam để đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, hoàn thành trọn vẹn sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước (ngày 30/4/1975).
Có thể khẳng định, Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 và Đại thắng Mùa Xuân năm 1975 không chỉ là kết quả của đường lối đúng đắn, mà còn là chiến thắng của lòng dân, là minh chứng cho nghệ thuật dân vận tài tình của Đảng.
Đổi mới công tác dân vận, hướng đến nhân dân, vì nhân dân
Sau ngày đất nước thống nhất, công tác dân vận tiếp tục được khẳng định là bộ phận không thể tách rời của công tác xây dựng Đảng. Công tác dân vận của Đảng được tăng cường qua các nghị quyết, chỉ thị quan trọng.
Đại hội VI của Đảng (1986), với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đổi mới tư duy, đổi mới tổ chức và cán bộ, đổi mới phong cách làm việc đã đánh dấu bước chuyển quan trọng, đất nước bước vào thời kỳ đổi mới. Bài học đầu tiên trong 4 bài học lớn, đó là: “Trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động”; “phải đặc biệt chăm lo củng cố sự liên hệ giữa Đảng và nhân dân”.
Tiếp đó, Nghị quyết số 08B-NQ/HNTW (ngày 27/3/1990) về Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân yêu cầu khắc phục tình trạng một bộ phận cán bộ, đảng viên quan liêu, mệnh lệnh, xa dân, tham ô, hối lộ, sống xa hoa, lãng phí, làm giảm nhiệt tình cách mạng, hạn chế việc phát huy khả năng to lớn của nhân dân trong công cuộc xây dựng đất nước. Tư tưởng này tiếp tục được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991).
Đặc biệt, Nghị quyết 25-NQ/TW (2013) về "Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới” tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, hệ thống chính trị đối với công tác dân vận trong tình hình mới. Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ hơn, đầy đủ hơn về mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân về quyền làm chủ của nhân dân: “Trong mọi công việc của Đảng và Nhà nước, phải luôn luôn quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc”; thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, kiên trì thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Và Quyết định 23-QĐ/TW (2021) về Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị, trọng tâm là "Dân vận khéo", củng cố niềm tin, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Cùng với đó, phong trào thi đua “Dân vận khéo” được phát động từ năm 2009 đã trở thành trọng tâm của phong trào thi đua yêu nước ngành dân vận. Nhiều địa phương đã gắn dân vận với phát triển kinh tế, giảm nghèo đa chiều, xây dựng nông thôn mới, chỉnh trang đô thị, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường… Ở nhiều tỉnh, thành phố, công tác “dân vận chính quyền” được đẩy mạnh theo hướng gần dân, trọng dân, dựa vào dân.
Nhiều cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội đã đổi mới nội dung, phương thức dân vận phù hợp với đặc điểm của kỷ nguyên số. Nhiều mô hình mới, như “Chuyển đổi số-vì nhân dân phục vụ” đã góp phần hiện thực hóa phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng.”
Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, công tác dân vận ở cơ sở tiếp tục được củng cố, gắn chặt hơn với công tác tư tưởng, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, giữa “nói” và “làm”, giữa chủ trương của Đảng và sự đồng thuận của nhân dân.
Công tác dân vận đã đóng góp trực tiếp vào việc xóa nhà tạm, giảm nghèo bền vững, chăm lo an sinh xã hội, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo. Nhiều chương trình trọng điểm của Chính phủ, như: Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, Đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030, hay Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo trên toàn quốc - đều thành công nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, chung sức của Nhân dân.
Những kết quả nổi bật đó đã cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả thực chất của công tác dân vận trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, Trung ương Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện công tác tuyên giáo, dân vận nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới.
Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu đối với công tác dân vận trong giai đoạn mới là tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động nhân dân; gắn với thực hiện có hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế-xã hội, nhất là từ cơ sở. Dân vận hướng tới sự đồng thuận cao, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và đặt lợi ích nhân dân lên hàng đầu.
Trải qua 96 năm hình thành và phát triển, công tác dân vận của Đảng luôn khẳng định vai trò chiến lược trong sự nghiệp cách mạng, là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cùng bản lĩnh, quyết tâm, sáng tạo và khí thế mới, công tác dân vận sẽ tiếp tục có bước phát triển mới, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh của Nhân dân hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
----------------------------------------------
(1): Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng, toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 2, trang 4.
(2): Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, trang 278.
(3): Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, trang 234.
