Xã Nghĩa Tâm mới, tỉnh Lào Cai từng là vùng quê nghèo khó, trước năm 2020, thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 28 triệu đồng/năm, hạ tầng giao thông nông thôn chưa đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt và giao thương hàng hóa cho người dân. Thế nhưng, chỉ trong một nhiệm kỳ 2020 - 2025, bức tranh kinh tế - xã hội của Nghĩa Tâm đã thay đổi một cách toàn diện. Đó là kết quả của sự quyết tâm trong lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và tinh thần nỗ lực vươn lên của mỗi người dân.
Xác định những tiềm năng thế mạnh về sản xuất nông, lâm nghiệp, đặc biệt xã nằm trong vùng trọng điểm trồng cây ăn quả có múi của huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái cũ. Bởi vậy, cấp ủy chính quyền xã đã ban hành các nghị quyết chuyên đề về phát triển nông, lâm nghiệp, trọng tâm là phát triển, mở rộng diện tích cây ăn quả có múi; vận động các hộ dân thành lập nhóm hộ, tổ hợp tác hợp tác xã sản xuất nông nghiệp để hỗ trợ nhau về kỹ thuật, giống, phân bón và bao tiêu sản phẩm đầu ra.
Với những quyết sách đúng đắn, sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền, xã Nghĩa Tâm đã hình thành các vùng chuyên canh sản xuất nông, lâm nghiệp. Đến nay, xã Nghĩa Tâm đã phát triển được trên 700 ha diện tích cây ăn quả có múi, trong đó chủ lực là cam Vinh, cam sen, cam đường canh. Năm 2024, sản lượng cây ăn quả có múi toàn xã đạt gần 4.000 tấn, mang lại giá trị kinh tế trên 78 tỷ đồng. Đây được coi là cây “xóa đói, giảm nghèo” và cũng là cây “làm giàu” cho nhiều hộ gia đình.
Bên cạnh cây cam, xã cũng tập trung phát triển mở rộng diện tích cây lâm nghiệp toàn xã lên trên 6.300 ha, trong đó trồng mới, trồng thay thế hàng năm đạt trên 531 ha, giá trị kinh tế rừng mỗi năm đạt 23,5 tỷ đồng.
Ngoài ra, diện tích chè của xã cũng được cải tạo, thay thế dần diện tích già cỗi bằng giống mới chất lượng cao. Một số hộ đã liên kết với doanh nghiệp thu mua, chế biến, mở ra hướng đi mới cho cây chè vốn gắn bó với người dân bao đời. Hiện diện tích chè kinh doanh của xã duy trì ổn định 736 ha chè, sản lượng bình quân đạt 8.805 tấn/năm; giá trị kinh tế đạt trên 28,2 tỷ đồng/năm.
Cùng với phát triển sản xuất, xã Nghĩa Tâm đặc biệt chú trọng đầu tư hạ tầng nông thôn mới. Đến nay, 100% tuyến đường trục xã, liên thôn được bê tông hóa, các tuyến đường nội đồng được mở rộng, thuận lợi cho vận chuyển nông sản.
Bên cạnh đó, trên địa bàn xã, điện lưới quốc gia đã phủ kín 31/31 thôn, 100% hộ được sử dụng điện sinh hoạt ổn định. Hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được nâng cấp, xây mới, đáp ứng nhu cầu học tập, khám chữa bệnh và sinh hoạt cộng đồng.
Ông Nguyễn Văn Tiệm, người dân thôn Rẹ 2 chia sẻ: “Nếu như trước đây, bà con đi lại khó khăn, sản phẩm nông sản làm ra bị tư thương ép giá, thì nay, đường bê tông mở đến tận thôn bản. Hạ tầng được đầu tư đã mở ra cơ hội để phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa, đời sống người dân được nâng cao cả vật chất lẫn tinh thần.”
Xã xác định mục tiêu giảm nghèo, nâng cao đời sống Nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội. Hàng năm, cấp ủy và chính quyền xã chỉ đạo cán bộ chuyên môn phối hợp với các thôn tổ chức khảo sát, đánh giá, phân loại hộ nghèo theo tiêu chí quy định. Trên cơ sở đó, xã phối hợp với các đơn vị trong tỉnh mở các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật phát triển kinh tế hộ, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi nhằm vươn lên phát triển kinh tế. Đến nay, đã có hàng trăm hộ nghèo được vay vốn ưu đãi với tổng dư nợ tín dụng đến năm 2025 đạt 310 tỷ đồng.
Nhờ những nỗ lực đó, tỷ lệ hộ nghèo của xã đã giảm từ hơn 25% năm 2000 xuống còn 7,69% vào năm 2025, với khoảng 600 hộ thoát nghèo. Câu chuyện của gia đình anh Đỗ Văn Lợi ở thôn An Thái là một minh chứng tiêu biểu. Trước đây gia đình anh Lợi thuộc diện hộ nghèo, sau khi tham gia lớp tập huấn ngắn hạn do xã tổ chức, anh đã gom góp vốn liếng để mua đôi lợn nái về gây giống. Qua nhiều năm tích lũy, anh tiếp tục phát triển kinh tế đồi rừng. Nhận thấy mô hình nuôi nhím mang lại hiệu quả, năm 2018 anh mạnh dạn vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội, kết hợp với vốn tự có của gia đình để xây dựng chuồng trại nuôi nhím. Đến nay, gia đình anh có 200 cặp nhím giống, mỗi năm bán hơn 400 con, mang lại thu nhập gần 500 triệu đồng. Bên cạnh đó, anh còn trồng hơn 1 ha chanh tứ thời, mỗi năm bán giống, anh cũng thu về gần 100 triệu đồng. Từ một hộ nghèo, đến nay gia đình anh Lợi đã trở thành hộ khá trong thôn.
Anh Lợi chia sẻ: Nhà nước cho vay vốn, cán bộ xã hướng dẫn kỹ thuật, nhưng quan trọng nhất là mình phải cố gắng, không ỷ lại. Có ngày hôm nay, tôi càng tin rằng nếu biết làm ăn thì cái nghèo sẽ lùi xa.
Điều dễ dàng nhận thấy sự đổi thay ở Nghĩa Tâm hôm nay là con đường dẫn vào trung tâm xã và các thôn, xóm đều được trải thảm nhựa, bê tông hóa rộng mở thênh thang. Hai bên bên trục chính đường xã, thôn là những đường hoa rực rỡ sắc màu; 31/31 nhà văn hóa thôn đều được xây dựng khang trang với đầy đủ các thiết chế văn hóa để bà con Nhân dân sinh hoạt, hội họp, tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao quần chúng. Trên các con đường thôn quê, giờ đây đã được thắp sáng đạt tỷ lệ 100%.
Bên cạnh đó, xã chú trọng lồng ghép các nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia và Chương trình xây dựng nông thôn mới, tạo động lực thúc đẩy kinh tế phát triển mạnh mẽ. Những năm gần đây, các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của xã Nghĩa Tâm đều tăng trưởng, năm sau cao hơn năm trước. Đời sống người dân ngày càng được cải thiện, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Kinh tế phát triển đa dạng, toàn xã có 320 hộ sản xuất kinh doanh, buôn bán, dịch vụ; 21 công ty TNHH và doanh nghiệp tư nhân chủ yếu là chế biến gỗ, chè; 8 hợp tác xã, 31 tổ hợp tác... Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt trên 48 triệu đồng/người/năm, tăng 16,4 triệu đồng so với năm 2020, đạt 111,84% chỉ tiêu Nghị quyết.
Từ một xã thuần nông, song với sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, sự đồng lòng chung sức của Nhân dân, đời sống kinh tế của người dân được nâng lên cả vật chất lẫn tinh thần. Đó là những dấu ấn, tiền đề quan trọng để Nghĩa Tâm phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao trong thời gian tới.
