Trong bối cảnh ngành nông nghiệp ngày càng chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, biến động thị trường và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, công tác khuyến nông không còn đơn thuần là truyền đạt kiến thức kỹ thuật. Cán bộ khuyến nông ngày nay phải đảm nhiệm vai trò “người đồng hành”, kết nối giữa nông dân - doanh nghiệp - nhà khoa học và chính quyền.
Trước đây, hoạt động khuyến nông chủ yếu thực hiện các mô hình trình diễn như trồng giống mới, chăn nuôi cải tiến hay sử dụng phân bón hợp lý… Dù nhiều mô hình đạt hiệu quả kỹ thuật, nhưng việc nhân rộng lại gặp khó khăn do thiếu vốn, thiếu liên kết thị trường và đầu ra chưa ổn định. Từ thực tế đó, Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn tỉnh đã mạnh dạn thay đổi cách tiếp cận. Cán bộ khuyến nông không chỉ hướng dẫn kỹ thuật mà còn tham gia tư vấn xây dựng kế hoạch sản xuất, kết nối tiêu thụ sản phẩm, tư vấn thiết kế bao bì, nhãn hiệu và tiêu chuẩn hóa sản phẩm.
Năm 2024, Trung tâm đã kết nối 4 HTX tham gia Dự án phát triển nông nghiệp hợp tác với Quỹ Thiện Tâm, nhằm hỗ trợ các HTX phát triển kinh tế và tạo sinh kế cho hộ nghèo. Tiêu biểu trong số đó là HTX Nông nghiệp Hảo Anh (xã Mường Vi, huyện Bát Xát) đã triển khai Đề án “HTX liên kết với hộ nông dân phát triển kinh tế và thoát nghèo bền vững”.
HTX Nông nghiệp Hảo Anh được hỗ trợ vay 1 tỷ đồng không lãi suất từ Quỹ Thiện Tâm trong 10 năm để đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ chế biến gạo Séng cù. Nhà xưởng mới có công suất chế biến đạt 3 tấn thóc/ngày đã giúp HTX nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho 25 hộ nghèo, cận nghèo trong xã. Qua đó, HTX từng bước xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững, góp phần giảm nghèo và bảo vệ môi trường tại địa phương.
Chia sẻ về quá trình tham gia dự án, chị Phạm Thị Hảo, Giám đốc HTX Nông nghiệp Hảo Anh nói: Trước đây, chúng tôi sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thương lái nên giá cả sản phẩm bấp bênh. Từ khi được Trung tâm Khuyến nông tỉnh (nay là Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn tỉnh) hỗ trợ tiếp cận dự án, HTX có điều kiện đầu tư nhà xưởng, máy móc chế biến gạo đạt chuẩn. Đặc biệt, nhờ được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn, sản phẩm của đơn vị giờ đã có đầu ra ổn định, giúp nhiều hộ nghèo trong xã có việc làm và thu nhập khá hơn.
Bên cạnh đó, trung tâm còn triển khai các hoạt động hỗ trợ, tư vấn sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm, nhà màng công nghệ và sử dụng phần mềm nhật ký đồng ruộng để số hóa quá trình sản xuất.
Ứng dụng công nghệ số là một trong những điểm nhấn trong đổi mới công tác khuyến nông. Trung tâm đã đẩy mạnh tư vấn trực tuyến qua mạng xã hội, video kỹ thuật, livestream hướng dẫn - giúp giảm chi phí và mở rộng phạm vi tiếp cận. Đồng thời, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về sản xuất - tiêu thụ cũng được chú trọng nhằm phục vụ công tác quy hoạch, điều phối thị trường hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, trung tâm còn tham gia kết nối giống cây trồng, vật nuôi mới. Điển hình như mô hình nuôi thử nghiệm giống gà 18M1 tại huyện Bảo Thắng với quy mô 2.000 con. Sau thời gian nuôi, giống gà này cho thấy năng suất cao, ít bệnh, chất lượng thịt tốt, được thị trường ưa chuộng. Từ kết quả đó, trung tâm đã hỗ trợ hơn 2.000 gà bố mẹ cho các hộ nuôi sinh sản, hướng tới tự chủ nguồn giống gia cầm trong tỉnh.
Ở lĩnh vực trồng trọt, Trung tâm đã kết nối hỗ trợ 300.000 cây dâu giống lai F1 GQ2, tương đương 10 ha cho nông dân tại hai xã trong vùng quy hoạch dâu tằm là Kim Sơn và Cam Cọn (Bảo Yên) để khôi phục diện tích bị thiệt hại sau bão số 3. Giống dâu mới sinh trưởng khỏe, năng suất cao, phù hợp với điều kiện địa phương. Nông dân được tập huấn quy trình chăm sóc, cải tạo vườn và nuôi tằm hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập.
Ông Trần Quốc Đoàn, xã Kim Sơn được hỗ trợ giống dâu mới chia sẻ: Cán bộ khuyến nông luôn đồng hành với nông dân từ khâu làm đất, trồng và chăm sóc. Giống dâu mới này có đặc điểm nổi trội hơn như sinh trưởng tốt trên đất cằn, đất úng; lá to, năng suất cao; tằm ăn nhanh lớn, chất lượng kén tằm được cải thiện, góp phần nâng cao thu nhập cho gia đình.
Hiện ngày càng có nhiều nông dân, HTX, doanh nghiệp chủ động liên hệ với trung tâm để được tư vấn về sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội. Thời gian tới, trung tâm tiếp tục đẩy mạnh việc số hóa, ứng dụng công nghệ thông tin, tích hợp tư vấn kỹ thuật với hỗ trợ thị trường, góp phần nâng cao giá trị nông sản của tỉnh, nâng cao thu nhập cho nông dân.
