Thời gian tới, yêu cầu đối với công tác cứu trợ, an sinh xã hội của Mặt trận, các tổ chức thành viên ngày càng cao, đòi hỏi không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ nhanh, kịp thời mà cần có điều phối thống nhất, đồng bộ, tránh manh mún, trùng lặp, bỏ sót, đảm bảo công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo niềm tin xã hội; gắn cứu trợ khẩn cấp với phục hồi, ổn định đời sống và sinh kế lâu dài cho nhân dân; nâng cao năng lực quản trị, điều hành trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu quản lý hiện đại.
Củng cố vững chắc niềm tin xã hội
Bám sát tinh thần Chỉ thị 42-CT/TW ngày 24/3/2020 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, cũng như sự lãnh đạo của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam vào cuộc rất sớm, quyết liệt, chủ động, thể hiện rõ tinh thần "tập trung cao nhất, nhanh nhất, kịp thời nhất" trong hỗ trợ nhân dân bị thiệt hại. Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã hai lần ra Lời kêu gọi ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do bão số 10 và ủng hộ đồng bào miền Trung, Tây Nguyên bị thiệt hại do mưa lũ gây ra; ban hành kịp thời nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn bảo đảm công tác vận động, tiếp nhận, phân bổ, giám sát nguồn cứu trợ được thực hiện đúng quy trình, thẩm quyền, đúng pháp luật.
Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã phát huy rõ vai trò trung tâm điều phối, là đầu mối kết nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, kiều bào, bạn bè quốc tế; tiếp nhận, tổng hợp, phân bổ nguồn lực theo mức độ thiệt hại, nhu cầu thực tế của từng địa phương. Đặc biệt, công khai, minh bạch được xác định là nguyên tắc xuyên suốt. Việc công khai sao kê, công khai danh sách tiếp nhận, phân bổ, niêm yết đến tận cấp xã, thôn, khu dân cư đã tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân, củng cố vững chắc niềm tin xã hội.
Theo Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga, công tác cứu trợ xã hội, hỗ trợ đồng bào và các địa phương bị thiệt hại do thiên tai, bão lũ được triển khai nhanh, kịp thời, huy động được sức mạnh to lớn của đông đảo các tầng lớp nhân dân, toàn hệ thống chính trị, sự ủng hộ của nhiều cơ quan, tổ chức và bạn bè quốc tế. Năm 2025, Đoàn Chủ tịch đã 2 lần ra lời kêu gọi ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do mưa bão và lũ lụt gây ra. Tính đến ngày 31/1/2026, toàn hệ thống MTTQ Việt Nam các cấp đã vận động được trên 4.150 tỷ đồng hỗ trợ đồng bào khắc phục hậu quả do các cơn bão, lũ gây ra; đến ngày 7/2/2026 đã phân bổ trên 3.472 tỷ đồng.
Nhiều điểm mới, sáng tạo nổi bật trong công tác cứu trợ
Năm 2025 ghi dấu bước chuyển rõ nét từ phương thức cứu trợ truyền thống sang cứu trợ trên nền tảng số của Mặt trận, thể hiện thông qua việc triển khai hệ thống Thư cảm ơn điện tử, Biên bản xác nhận tài trợ điện tử, giúp ghi nhận kịp thời, giảm thủ tục hành chính, tăng tính chuyên nghiệp; nâng cao việc chuẩn hóa dữ liệu tiếp nhận - phân bổ - quyết toán theo hướng số hóa, liên thông, phục vụ công tác giám sát, báo cáo nhanh. Ngay sau khi phát động, Lời kêu gọi của Mặt trận và hệ thống thông tin tài khoản tiếp nhận nhanh chóng lan tỏa đến các tầng lớp nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua hệ thống thông tin đại chúng, mạng xã hội. Nhờ sự phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, công tác kêu gọi vận động đã nhanh chóng lan tỏa qua việc nhắn tin vận động đến hàng chục triệu thuê bao di động với tần suất lặp đi lặp lại nhiều lần. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao niềm tin xã hội, đáp ứng yêu cầu minh bạch theo Nghị định 93/2021/NĐ-CP ngày 20/7/2021 của Chính phủ quy định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện để hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố và hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Điểm sáng tạo nổi bật là việc phối hợp xây dựng các bản đồ dân sinh, bản đồ nhu cầu cứu trợ, cập nhật thông tin về các khu vực bị chia cắt, cô lập; thông tin về các hộ dân bị thiệt hại nặng; thông tin về các điểm tiếp nhận - trung chuyển hàng hóa, cứu hộ, cứu nạn. Giải pháp này đã từng bước áp dụng tại một số địa phương, như: Thái Nguyên, Đắk Lắk, Gia Lai trong những ngày cao điểm ngập lụt giúp công tác điều phối nguồn lực chính xác hơn, tránh trùng lặp, bỏ sót, hỗ trợ các lực lượng chức năng, đoàn thiện nguyện tiếp cận đúng địa bàn, đúng nhu cầu.
Cùng đó, MTTQ gắn kết chặt chẽ công tác phân bổ, hỗ trợ, động viên nhân dân với công tác kiểm tra, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, điều phối nguồn lực của Chính phủ, phát huy vai trò tích cực của các tổ chức thành viên. Điểm nổi bật trong công tác phân bổ, hỗ trợ là việc Ban Thường trực đã kịp thời chỉ đạo Ban Vận động Cứu trợ Trung ương luôn bám sát chỉ đạo của Chính phủ, cân đối các nguồn lực hỗ trợ từ các nguồn dự phòng của Ngân sách Nhà nước, nguồn vận động hỗ trợ từ các địa phương khác, nguồn tự chủ của các địa phương để hỗ trợ kịp thời; việc triển khai các thủ tục nhanh chóng, kịp thời hơn. Các tổ chức thành viên như Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Chữ thập đỏ... ngoài việc kêu gọi vận động kinh phí, nguồn lực ủng hộ đã tích cực tổ chức các đội hình tình nguyện, các lực lượng tại chỗ hỗ trợ nhân dân trên địa bàn.
Gắn cứu trợ khẩn cấp với phục hồi sinh kế, an sinh lâu dài, công tác cứu trợ không chỉ dừng lại ở hỗ trợ trước mắt mà từng bước gắn với các chương trình phục hồi sinh kế, như: hỗ trợ sửa chữa, xây dựng nhà ở, xây dựng mô hình nhà tránh lũ cộng đồng tại các địa bàn thường xuyên chịu thiên tai; hỗ trợ phục hồi các mô hình sản xuất... Bên cạnh việc phân bổ trên 280 tỷ đồng cho 8 địa phương tham gia thực hiện xây dựng mới, sửa chữa nhà ở, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã đề xuất Thủ tướng Chính phủ triển khai gói hỗ trợ 34.579 hộ có nhà sửa chữa, 4.000 hộ có nhà xây mới trong chiến dịch Quang Trung; hỗ trợ 100.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng do bão lũ tại 9 tỉnh miền Trung; hỗ trợ 1.616 hộ gia đình có nhà bị sập, đổ, lũ, cuốn trôi do thiên tai, bão lũ từ đầu năm 2025 tại 18 tỉnh, thành phố với tổng kinh phí thực hiện là 479,725 tỷ đồng.
Huy động sức mạnh tổng thể trong công tác cứu trợ
Ông Cao Xuân Thạo, Trưởng ban Công tác xã hội Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khẳng định: Trong công tác cứu trợ, Mặt trận không chỉ là chủ thể vận động các nguồn lực xã hội, còn là đầu mối điều phối, kết nối, giám sát hoạt động cứu trợ. Thông qua các Lời kêu gọi kịp thời, đúng thời điểm, Mặt trận đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, "tương thân tương ái" trong toàn xã hội, huy động sự tham gia tự nguyện, rộng khắp của các tầng lớp nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, tổ chức tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài. Hoạt động cứu trợ của Mặt trận bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, kịp thời nhu cầu thiết yếu của người dân trong lúc khó khăn, hoạn nạn, góp phần quan trọng vào việc ổn định đời sống nhân dân, củng cố niềm tin xã hội.
Thời gian tới, dự báo thiên tai, bão lũ và các rủi ro xã hội còn tiếp tục diễn biến phức tạp, MTTQ Việt Nam xác định công tác cứu trợ, an sinh xã hội là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, đảm bảo sự chỉ đạo kịp thời, toàn diện của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, huy động sức mạnh tổng thể của cả hệ thống trong công tác cứu trợ. Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác tổ chức kêu gọi, vận động nhân dân, quản lý, giám sát nguồn cứu trợ, tiến tới xây dựng hệ sinh thái cứu trợ số thống nhất trong toàn hệ thống.
MTTQ tăng cường hoàn thiện cơ chế phối hợp, điều phối nguồn lực gắn với các kịch bản thiên tai, nâng cao chất lượng công tác điều phối, phân bổ nguồn cứu trợ theo hướng sát nhu cầu thực tiễn, từng bước gắn cứu trợ khẩn cấp với hỗ trợ phục hồi sinh kế, giảm nghèo bền vững; chú trọng công tác giám sát, phản biện xã hội trong quản lý, sử dụng nguồn cứu trợ, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, bất cập; nhân rộng các mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả từ thực tiễn.
Thực tiễn công tác cứu trợ thời gian qua tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam trong việc tập hợp, đoàn kết, điều phối sức mạnh toàn xã hội chăm lo cho nhân dân khi gặp khó khăn, hoạn nạn. Những kết quả, cách làm sáng tạo góp phần củng cố niềm tin, nâng cao vị thế của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân. Cùng với đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, sự ủng hộ, niềm tin tưởng của nhân dân, công tác cứu trợ, an sinh xã hội của Mặt trận thời gian tới chắc chắn sẽ hiệu quả, thiết thực, bền vững hơn.
