Tại các thôn, bản, những nét sinh hoạt hằng ngày đang trở thành di sản sống động níu chân bạn bè quốc tế. Homestay của gia đình bà Vàng Cồ Chấn ở thôn Bản Pho - hộ người dân tộc Mông điển hình trong làm du lịch cộng đồng, là điểm đến yêu thích của các đoàn khách nước ngoài. Ngoài việc cùng ăn, ở, trải nghiệm nếp sinh hoạt đậm chất bản xứ, du khách nước ngoài còn đặc biệt hào hứng khi được hướng dẫn vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải, nhuộm chàm và dệt vải truyền thống. Những trải nghiệm trong đời sống của người dân bản địa đã tạo nên sự khác biệt cho du lịch Bản Pho.
Bà Vàng Cồ Chấn chia sẻ: “Khách nước ngoài đến nhà tôi, được tự tay vẽ sáp ong, nhuộm chàm, họ thích lắm. Khi về, họ rất quý những tấm vải tự tay làm và mang theo làm kỷ niệm. Nhờ có hoạt động trải nghiệm này, du khách ở lại nhà tôi lâu hơn. Nhờ thế, thu nhập của gia đình ổn định hơn trước nhiều”.
Rời Bản Pho sang thôn Tả Van Giáy, câu chuyện gìn giữ nghề truyền thống để phát triển kinh tế du lịch tiếp tục được kể qua nếp nhà của bà Sần Thị Niềm. Được mẹ truyền dạy nghề làm hương truyền thống, sau những ngày mùa bận rộn, bà Niềm lại trộn nhiên liệu, se hương. Trước đây, hương làm để dùng cho các hoạt động thờ cúng, lễ, Tết của gia đình. Nhưng từ khi phát triển du lịch cộng đồng, căn nhà nhỏ của bà Niềm lúc nào cũng đông vui, rộn ràng tiếng nói cười của du khách quốc tế ghé thăm và trải nghiệm quy trình làm hương thủ công độc đáo: “Từ ngày bản làm du lịch cộng đồng, có nhiều khách nước ngoài tìm đến nhà tôi xem làm hương truyền thống. Có khách đến chơi, nhà ai cũng vui, cũng phấn khởi lắm. Gia đình vừa bán được hương, có thêm thu nhập, vừa giới thiệu được nghề của ông cha để lại. Chúng tôi tự hào lắm!” - bà Sần Thị Niềm chia sẻ thêm.
Hào hứng sau khi tự tay làm ra các sản phẩm nụ trầm hương, chị Sine Langskov - du khách đến từ Đan Mạch chia sẻ: "Lần đầu tiên tôi đến đây vào mùa hè, thật là tuyệt vời khi được trải nghiệm văn hóa truyền thống của người dân nơi đây. Bản sắc văn hóa vô cùng độc đáo, từ cách dệt vải, nhuộm chàm cho đến làm hương thủ công. Sự thân thiện, mến khách của người dân đã để lại trong tôi những kỷ niệm không thể nào quên".
Xã Tả Van hiện có trên 170 cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú. Người dân địa phương đang quảng bá các nghề thủ công và phong tục, tập quán đặc sắc đến du khách, góp phần tăng nguồn thu so với làm nông nghiệp thuần túy. Giai đoạn 2020 - 2025, lượng khách du lịch đến xã đạt hơn 500.000 lượt, trong đó khách quốc tế đạt gần 150.000 lượt. Tổng doanh thu từ dịch vụ du lịch chạm mốc 2.242 tỷ đồng, riêng khách quốc tế là 873 tỷ đồng.
6 tháng đầu năm 2026, du lịch cộng đồng Tả Van tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, lượng khách du lịch trên địa bàn xã đạt 242.001 lượt, bằng 26,89% kế hoạch giao của cả năm. Trong đó, khách nội địa 221.162 lượt, khách quốc tế 20.839 lượt. Tổng doanh thu lũy kế ước đạt trên 776 tỷ đồng, bằng 27,89% so với kế hoạch năm 2026 được giao. Dòng chảy du khách ổn định chính là "đòn bẩy" trong phát triển kinh tế, cải thiện rõ rệt thu nhập và an sinh xã hội cho người dân địa phương. Ông Trần Xuân Trường - Phó Chủ tịch UBND xã Tả Van khẳng định: “Đòn bẩy từ du lịch cộng đồng đã mang lại những thay đổi căn bản trong nhận thức và đời sống xã hội của người dân. Người dân có nguồn thu nhập ổn định, bền vững ngay trên chính vùng đất của mình, từ đó, giảm thiểu đáng kể tình trạng chèo kéo khách hay bán hàng rong. Đây chính là gốc rễ để Tả Van giữ gìn trật tự, văn minh du lịch và bảo tồn bản sắc văn hóa tự nhiên, hiệu quả nhất”.
Từ những nếp nhà làm homestay, khung cửi dệt vải, bếp nhuộm chàm hay những bó hương thủ công thơm mùi núi rừng, người dân Tả Van đang từng ngày biến giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực phát triển kinh tế. Khi người dân có thể sống được bằng chính bản sắc của mình, việc gìn giữ văn hóa không còn là trách nhiệm hay khẩu hiệu mà trở thành nhu cầu tự thân. Đó cũng là nền tảng để Tả Van xây dựng một điểm đến xanh, văn minh và bền vững, nơi mỗi du khách không chỉ đến để ngắm cảnh mà còn để cảm nhận trọn vẹn nhịp sống và linh hồn của vùng đất.
