Tại thôn Pín Pé, xã Cát Thịnh, nơi 100% đồng bào dân tộc Mông sinh sống, tình trạng kết hôn sớm từng xuất hiện ở một số gia đình do ảnh hưởng của phong tục tập quán và hạn chế về nhận thức. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các tổ chức đoàn thể đã thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vận động người dân xóa bỏ hủ tục.
Thông qua các hình thức tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu, người dân được cung cấp kiến thức về Luật Hôn nhân và Gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên cũng như những hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đối với sức khỏe, kinh tế và tương lai của con em mình.
Em Phàng Thị Sông, thôn Pín Pé chia sẻ: Qua tuyên truyền em thấy lấy vợ, lấy chồng sớm sinh con còi cọc, khó nuôi và gây nhiều hệ lụy. Em cũng vận động các bạn cùng trang lứa không vi phạm tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Theo anh Giàng A Tủa - Bí thư Chi bộ thôn Pín Pé, sau khi tham gia các lớp tập huấn kiến thức về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, đội ngũ cán bộ thôn tiếp tục tuyên truyền lại cho người dân thông qua các cuộc họp thôn, sinh hoạt cộng đồng bằng tờ rơi, tờ gấp với nội dung phong phú, đa dạng. Đặc biệt, việc sử dụng tiếng dân tộc trong tuyên truyền giúp bà con dễ nhớ, dễ hiểu hơn. Đến nay, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại thôn cơ bản đã được xóa bỏ.
Không chỉ ở thôn bản, các trường học trên địa bàn tỉnh Lào Cai cũng tích cực lồng ghép nội dung phòng, chống tảo hôn vào hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt tập thể và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Tại Trường Phổ thông dân tộc Nội trú, Trung học cơ sở Yên Bình, nơi có tới 98% học sinh dân tộc thiểu số, nhà trường đã phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, giúp các em hiểu rõ quy định của pháp luật về độ tuổi kết hôn, sức khỏe sinh sản vị thành niên và hậu quả của tảo hôn.
Em Lê Bảo Hân, lớp 8A Trường PTDT Nội trú THCS Yên Bình cho biết: Qua tuyên truyền, chúng em hiểu rõ hơn về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Bản thân em sẽ cố gắng học tập và tuyên truyền cho các bạn cùng hiểu để tránh vi phạm.
Cô giáo Bùi Thị Kim Thoa - Hiệu trưởng Trường PTDT Nội trú THCS Yên Bình cho biết: Thời gian qua, nhà trường đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho học sinh về các chính sách, pháp luật liên quan đến Luật Hôn nhân và Gia đình; các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Ngoài việc đẩy mạnh tuyên truyền trong trường học, giáo viên còn tích cực hướng dẫn học sinh trở thành những tuyên truyền viên phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại gia đình và địa phương.
Bên cạnh vai trò của nhà trường, tổ chức Đoàn Thanh niên các cấp cũng phát huy vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, thanh thiếu niên nâng cao nhận thức về hôn nhân và gia đình. Tỉnh đoàn Lào Cai đã triển khai nhiều mô hình hiệu quả như “Tiền hôn nhân”, “Tuổi trẻ với pháp luật”, “Nói không với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”. Các nền tảng mạng xã hội được tận dụng để lan tỏa thông điệp tích cực trong phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tới thanh niên vùng cao.
Anh Đồng Mạnh Linh - Phó Bí thư Tỉnh đoàn Lào Cai cho biết: Với phương châm mỗi đoàn viên thanh niên là một tuyên truyền viên, mỗi tổ chức đoàn là pháo đài trong cuộc chiến với các hủ tục, Tỉnh đoàn Lào Cai tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương thức tuyên truyền phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cho đoàn viên, thanh niên, không chỉ dừng lại ở văn bản thủ tục hành chính mà tận dụng tối đa phương tiện truyền thông hiện đại thông qua xây dựng hình ảnh infographic, phóng sự ngắn.
Đồng thời, xây dựng mạng lưới bạn đồng hành, lấy thanh niên để vận động thanh niên, tổ chức kiện toàn, thành lập các đội thanh niên phản ứng nhanh ở cơ sở và là lực lượng nòng cốt để phối hợp với cơ sở để kịp thời phát hiện các trường hợp có ý định, tư tưởng kết hôn sớm để tuyên truyền.
Theo thống kê, năm 2021 toàn tỉnh Lào Cai có 319 trường hợp tảo hôn và 1 trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Đến năm 2025, số trường hợp tảo hôn giảm còn 98 trường hợp. Đặc biệt, từ năm 2023 đến nay, trên địa bàn tỉnh không còn xảy ra trường hợp hôn nhân cận huyết thống.
Kết quả đạt được cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số về hôn nhân và gia đình. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng đời sống văn minh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại vùng cao Lào Cai.
