Phát huy lợi thế mặt nước
Toàn huyện Yên Bình hiện có khoảng 800 ha nuôi trồng thủy sản với trên 2.000 lồng cá của hơn 300 hộ dân, 13 tổ hợp tác và nhiều hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp tham gia. Năm 2024, sản lượng nuôi trồng thủy sản của huyện đạt 8.500 tấn. Các mô hình chủ lực là nuôi cá lồng và cá quây lưới. Do hồ Thác Bà rộng, nước trong, nhiều eo ngách nên mô hình nuôi cá lồng phát triển mạnh tại các xã: Vĩnh Kiên, Thịnh Hưng, Hán Đà, Phúc An... Nhiều hộ dân và HTX đã đầu tư hàng trăm lồng cá, mỗi năm thu hoạch hàng chục tấn. Tiêu biểu như HTX Thủy sản Hoàng Kim (xã Thịnh Hưng) với 300 lồng cá, sản lượng đạt trên 700 tấn/năm.
Đáng chú ý, một số đơn vị nuôi thủy sản ở huyện Yên Bình đã áp dụng quy trình VietGAP, truy xuất nguồn gốc, sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao được phân phối tại Hà Nội, hệ thống siêu thị lớn. Cùng với nuôi cá lồng, mô hình nuôi cá quây lưới tại các eo hồ cũng mang lại hiệu quả cao nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, tiết kiệm chi phí, tỷ lệ hao hụt thấp. Đối tượng nuôi ngày càng đa dạng, trong đó có nhiều loài đặc sản như: cá lăng, cá ngạnh, trắm đen, cá nheo…, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Gỡ khó để phát triển
Dù dồi dào tiềm năng, song nghề nuôi cá trên hồ Thác Bà tại huyện Yên Bình vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Mùa khô, mực nước xuống thấp khiến nhiều lồng cá thiếu oxy, người dân phải di chuyển lồng ra xa bờ, phát sinh chi phí vận chuyển và điện. Tình trạng khai thác tận diệt bằng vó đèn, kích điện vẫn xảy ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi và môi trường nước.
Trước thực trạng đó, huyện đã quy hoạch các vùng nuôi tập trung, hỗ trợ kéo điện, mở đường tạm, tạo điều kiện thuận lợi để người dân di chuyển lồng đến khu vực nước sâu. Hằng năm, huyện tổ chức thả cá giống để tái tạo nguồn lợi, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi khai thác trái phép thủy sản.
Cùng với đó là các chính sách, giải pháp căn cơ giúp người dân yên tâm đầu tư, phát triển bền vững như: hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật, cho vay vốn ưu đãi, xây dựng mô hình điểm và liên kết tiêu thụ theo chuỗi.
Anh Lê Văn Thư - thôn Mạ, xã Vĩnh Kiên chia sẻ: "Gia đình tôi hiện có gần 100 lồng cá. Ngoài nuôi cá thịt như: trắm, rô phi, tôi còn đầu tư nuôi cá lăng, cá ngạnh giống là những loài cá đặc sản được thị trường ưa chuộng. Nhờ được hỗ trợ vốn và kỹ thuật, mỗi năm tôi cung cấp khoảng 50.000 con cá giống, thu về hàng trăm triệu đồng. Cá thịt cũng được tiêu thụ ổn định qua HTX và nhà hàng”.
Khai thác "mỏ vàng xanh” hiệu quả, bền vững
Không chỉ tập trung tăng sản lượng, huyện Yên Bình đang hướng đến phát triển nghề nuôi trồng thủy sản thành ngành kinh tế mũi nhọn gắn với bảo vệ môi trường sinh thái. Huyện đặt mục tiêu mở rộng quy mô lên 3.000 lồng cá, sản lượng đạt trên 9.000 tấn mỗi năm. Đồng thời, huyện thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa người dân - HTX - doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị. Các sản phẩm thủy sản sẽ được phát triển theo tiêu chuẩn VietGAP, chương trình OCOP, hướng đến thị trường ngoài tỉnh và xuất khẩu.
Song song với đó, công tác bảo vệ môi trường hồ Thác Bà tiếp tục được chú trọng, thông qua các biện pháp kiểm soát khai thác, thả cá bổ sung định kỳ và bảo tồn các loài cá bản địa quý hiếm. Một hướng phát triển tiềm năng đang được huyện triển khai là du lịch sinh thái gắn với nghề nuôi cá. Du khách có thể trải nghiệm đời sống ngư dân, thưởng thức đặc sản cá hồ tại các homestay ven hồ, góp phần quảng bá hình ảnh hồ Thác Bà và nâng cao giá trị kinh tế tổng hợp.
Phát triển nghề cá trên hồ Thác Bà không chỉ là khai thác hợp lý diện tích mặt nước mà còn là chiến lược quan trọng nhằm tạo sinh kế bền vững, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Những mô hình điển hình như hộ anh Lê Văn Thư cho thấy, nếu được đầu tư đúng hướng và có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nghề nuôi cá trên hồ Thác Bà hoàn toàn có thể trở thành hướng làm giàu bền vững cho người dân vùng hồ, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của tỉnh.
Hồng Oanh
