Tham gia thảo luận về Dự án Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh nhấn mạnh tinh thần đổi mới của dự thảo Luật lần này đã chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo”, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu về nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hội nhập sâu rộng, Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đề xuất 3 nhóm nội dung liên quan đến chương trình đào tạo, chính sách người học và sự tham gia của các doanh nghiệp.
Theo đó, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh cho rằng, Điều 18 của Dự thảo Luật mới chỉ căn cứ vào khung trình độ quốc gia, chưa tích hợp chuẩn ASEAN và quốc tế, cũng chưa quy định chương trình đào tạo cho các nghề cấp độ khu vực và quốc tế. Điều này khiến giáo dục nghề nghiệp khó tạo bứt phá trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu nhân lực chất lượng cao.
Đại biểu đề nghị bổ sung chuẩn khu vực và quốc tế, xây dựng khung công nhận lẫn nhau về trình độ và kỹ năng nghề với các nước ASEAN và thế giới, để thúc đẩy di chuyển lao động quốc tế; đồng thời hoàn thiện pháp lý về công nhận tín chỉ, liên thông các trình độ, bảo đảm học tập linh hoạt và tăng cường kiểm soát chất lượng các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh, chính sách đối với người học nghề hiện còn thiếu thực tế, trong khi tỷ lệ lao động có bằng, chứng chỉ ở vùng dân tộc thiểu số chỉ đạt 12 - 15% và nhiều học viên nghèo phải bỏ học do gánh nặng chi phí sinh hoạt, nhà trọ và thực tập không lương.
Để khắc phục, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đề nghị hoàn thiện chính sách theo hướng mạnh hơn, cụ thể hơn; quan tâm mở rộng đối tượng miễn học phí cho người dân vùng đặc biệt khó khăn, hộ mới thoát nghèo, người học các ngành công nghệ mũi nhọn; quy định doanh nghiệp trả tối thiểu 50 - 70% lương tối thiểu vùng cho học viên thực tập, Nhà nước hỗ trợ 50% khoản này trong năm đầu.
Cùng với đó, nâng mức trợ cấp xã hội, nội trú và đầu tư thêm ký túc xá cho trường nghề vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030 và thành lập Quỹ phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp để hỗ trợ, khen thưởng học viên nghèo có thành tích.
Về sự tham gia của các doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh kiến nghị bổ sung doanh nghiệp vào Hội đồng khoa học với chuyên gia độc lập, tiêu chí rõ ràng và cơ chế hoạt động minh bạch. Hội đồng cần phối hợp doanh nghiệp xây dựng “Bản đồ kỹ năng ngành”, bảo đảm 40% học viên thực tập tại doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ số dự báo nhu cầu nhân lực.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đề nghị có cơ chế đánh giá, phản hồi định kỳ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia dự án quốc tế; thành lập Quỹ đào tạo nhân lực doanh nghiệp; đồng thời đề nghị Cơ quan soạn thảo cần quy định riêng đối với người hướng dẫn tay nghề tại doanh nghiệp.
