Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, bệnh dại là bệnh lây truyền từ động vật sang người do virus dại (Rhabdovirus). Bệnh lưu hành ở nhiều quốc gia trên toàn thế giới. Hàng năm trên toàn cầu ghi nhận khoảng 59.000 trường hợp tử vong ở người tại hơn 150 quốc gia, với 95% các trường hợp ở châu Phi và châu Á.
Khu vực Đông Nam Á là điểm nóng của bệnh dại do lượng chó thả rông lớn, tỷ lệ tiêm phòng dại ở vật nuôi còn thấp, tình trạng buôn bán thịt chó mèo đã ghi nhận tại một số quốc gia.
Theo Tổ chức thú y thế giới (WOAH/OIE), 99% người mắc bệnh dại là do chó dại cắn, hơn 95% trường hợp tử vong xảy ra ở châu Á, châu Phi, hơn 80% ca dại xảy ra ở nông thôn và cứ 10 ca tử vong thì có 4 ca ở trẻ em. Bệnh dại là mối nguy hiểm đối với sức khỏe con người vì gần 100% tử vong khi các triệu chứng xuất hiện. Điều trị dự phòng sớm là rất quan trọng để ngăn ngừa tử vong.
Cục Phòng bệnh cho hay, hiện nay, Cục Phát triển Chăn nuôi Thái Lan vừa tuyên bố một số khu vực thuộc Bangkok và tỉnh Samut Prakan là "vùng dịch tạm thời" sau khi phát hiện ổ dịch bệnh dại. Chính quyền Thái Lan đồng thời ban hành lệnh cấm di chuyển chó, mèo và các loài động vật có vú khác trong vòng 30 ngày, cấm di chuyển động vật và xác động vật ra vào vùng dịch nếu không có giấy phép của bác sĩ thú y có thẩm quyền; chủ vật nuôi phải báo cáo động vật ốm trong vòng 12 giờ; người dân bắt buộc phải tuân thủ mọi chỉ đạo của cơ quan thú y.
Theo thống kê của Bộ Y tế, ở Việt Nam, nguồn chính gây bệnh dại là chó và mèo (chiếm 98% trong tổng số người đi tiêm chủng và chiếm 100% đối với các trường hợp tử vong do bệnh dại). Năm 2024, có 89 trường hợp tử vong do bệnh dại trên toàn quốc (tăng 7 trường hợp so với 2023, tăng 17 trường hợp so với năm 2022).
Báo cáo tổng kết năm 2024 cho thấy 100% số ca tử vong do bệnh dại là không tiêm vắc xin phòng dại và/hoặc huyết thanh kháng dại; lý do chính không tiêm vì chủ quan cho rằng chó nhà cắn, tại thời điểm cắn chó bình thường nên không đi tiêm phòng (chiếm 63% trong số lý do), ngoài ra còn lý do không hiểu biết về bệnh dại, không đến cơ sở y tế vì sợ không có tiền, dùng thuốc nam/đông y, trẻ nhỏ không nói được với bố mẹ, giết mổ chó.
Phòng ngừa bệnh dại thế nào?
Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng rửa vết thương, tiêm vắc xin phòng dại và/hoặc huyết thanh kháng dại ngay sau khi bị chó, mèo cắn.
Tại Việt Nam, ngày 21/12/2021, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2151/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2022 - 2030. Mục tiêu của chương trình là kiểm soát được bệnh Dại trên đàn chó, mèo nuôi và phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân và cộng đồng.
Để đạt được mục tiêu của Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2022 - 2030, Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung triển khai Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 21/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp cấp bách phòng, chống bệnh dại.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân những cách phòng tránh lây nhiễm bệnh dại và sẵn sàng cập nhật các thông tin cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho người dân, tránh mọi rủi ro về bệnh dại trên người và động vật, cụ thể như sau:
- Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm rất nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người khi đã lên cơn dại là tử vong 100%.
- Phòng tránh không để động vật cắn người.
- Khi bị động vật cắn phải rửa ngay vết thương và đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn tiêm vắc xin phòng dại.
- Tiêm vắc xin phòng dại ngay cho người bị chó mèo cắn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng chống bệnh dại cho người.
- Khuyến cáo các tổ chức, cá nhân không sử dụng các biện pháp chuyên môn, kỹ thuật y tế chưa được công nhận (bài thuốc đông y, cổ truyền, gia truyền), hoạt động mê tín dị đoan để khám, điều trị cho người bị bệnh dại hoặc người bị chó, mèo cắn.
- Đảm bảo chó, mèo nuôi được tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của ngành thú y.
