Đối với một tỉnh vùng cao, biên giới, nhiều dân tộc như Lào Cai, công tác tư tưởng càng có ý nghĩa sống còn. Sau ngày đất nước thống nhất, đặc biệt qua giai đoạn khó khăn cuối thập niên 70 và 80 của thế kỷ XX, Đảng bộ tỉnh (khi đó thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn) đã kiên trì tuyên truyền, giáo dục, động viên cán bộ, đảng viên và Nhân dân các dân tộc vững vàng vượt qua thử thách. Niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng được giữ vững, tinh thần yêu nước và ý chí tự lực, tự cường được phát huy, tạo tiền đề tư tưởng vững chắc để Lào Cai bước vào thời kỳ đổi mới. Sau 15 năm dưới "mái nhà chung" Hoàng Liên Sơn, năm 1991, tỉnh Lào Cai được tái lập, đánh dấu một trang sử mới. Cũng từ đây, công tác chính trị, tư tưởng của Đảng bộ tỉnh bước sang giai đoạn phát triển toàn diện, gắn liền với công cuộc kiến thiết và xây dựng quê hương Lào Cai sau tái lập tỉnh.
Khi mới tái lập tỉnh (1991), Lào Cai là 1 trong 6 tỉnh nghèo nhất cả nước. Bức tranh kinh tế - xã hội khi ấy vô cùng khó khăn: Thu ngân sách chỉ đạt 36 tỷ đồng/năm, GRDP bình quân đầu người vỏn vẹn khoảng 680 nghìn đồng, lương thực bình quân đầu người chỉ đạt 184kg/năm; 54 xã chưa có đường ôtô tới trung tâm, 9/10 huyện chưa có điện lưới quốc gia, trường học chủ yếu là nhà tạm, 60% trẻ em trong độ tuổi không được đến trường, 30% cán bộ xã chưa biết chữ, 15 xã chưa có cơ sở y tế; tỷ lệ hộ đói, nghèo lên tới 55% dân số (trong đó hơn 30% dân số thiếu đói thường xuyên). Về xây dựng Đảng, toàn tỉnh lúc bấy giờ chỉ có 493 tổ chức cơ sở đảng với 10.942 đảng viên; 451 thôn, bản “trắng” đảng viên (không có đảng viên sinh hoạt), nhiều xã chỉ có một chi bộ ghép. Những khó khăn chồng chất đó đặt ra yêu cầu bức thiết: Phải làm tốt công tác chính trị, tư tưởng để củng cố niềm tin, tập hợp sức mạnh của toàn Đảng bộ và Nhân dân cho công cuộc tái thiết quê hương.
Nhận thức sâu sắc nhiệm vụ hàng đầu ấy, ngay từ Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ X (đại hội đầu tiên sau khi tái lập tỉnh), Đảng bộ tỉnh đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế yếu kém về xây dựng Đảng, nhất là trong công tác tư tưởng: năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của nhiều tổ chức đảng còn hạn chế; không ít cơ sở đảng vùng cao yếu kém về nhận thức lý luận; một bộ phận cán bộ, đảng viên giảm sút ý chí, có hiện tượng suy thoái về đạo đức, lối sống... Từ đó, Đảng bộ tỉnh khẳng định quyết tâm đổi mới phương thức lãnh đạo về công tác chính trị, tư tưởng, coi đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Ban Chấp hành Đảng bộ qua các nhiệm kỳ luôn đề ra các nghị quyết, chương trình chuyên đề về xây dựng Đảng trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng, đạo đức, triển khai sâu rộng trong toàn Đảng bộ. Các cấp ủy, nhất là người đứng đầu, thường xuyên quán triệt quan điểm “công tác tư tưởng là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị”, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ hoạt động tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kịp thời phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời tăng cường đấu tranh, phản bác những quan điểm sai trái, thù địch. Nhờ đó, trận địa tư tưởng của Đảng trên địa bàn tỉnh luôn được giữ vững, tạo sự thống nhất cao trong Đảng bộ và sự đồng thuận trong xã hội - yếu tố quyết định để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Bước vào thời kỳ đổi mới, đặc biệt từ sau năm 1991, công tác chính trị, tư tưởng của Đảng bộ tỉnh Lào Cai không ngừng được đổi mới cả về nội dung và hình thức để phù hợp với tình hình mới. Đảng bộ tỉnh triển khai nghiêm túc và sáng tạo các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương về công tác tư tưởng, đồng thời ban hành nhiều đề án, chương trình cụ thể sát với thực tiễn địa phương. Nội dung tuyên truyền được đổi mới theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, tập trung vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết các vấn đề tư tưởng nảy sinh trong quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Phương thức tuyên truyền cũng được cải tiến, đa dạng hóa, bên cạnh sinh hoạt chi bộ, học tập nghị quyết, còn phát huy vai trò của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, tăng cường tuyên truyền miệng thông qua các hội nghị chuyên đề, sinh hoạt của các đoàn thể; sử dụng hiệu quả các phương tiện thông tin đại chúng, văn hóa - văn nghệ trong tuyên truyền. Nhờ đổi mới mạnh mẽ, công tác tư tưởng đã thực sự thấm sâu vào đời sống, góp phần nâng cao trình độ nhận thức, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Toàn Đảng bộ và hệ thống chính trị đồng thuận cao với các chủ trương đổi mới, không để xảy ra “khoảng trống” tư tưởng khi nền kinh tế - xã hội chuyển mình.
Một dấu ấn sáng tạo nổi bật của Lào Cai trong công tác tư tưởng là việc xây dựng và triển khai mô hình “tuyên vận” ở cơ sở. Nhận thấy công tác tuyên truyền và vận động quần chúng có quan hệ chặt chẽ và cần được tiến hành đồng bộ, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã chủ trương thí điểm hợp nhất hai mặt công tác này. Từ năm 2011, tỉnh bắt đầu xây dựng các Ban Tuyên vận tại cấp xã, phường, thị trấn và Tổ Tuyên vận ở các thôn, bản, tổ dân phố (thay thế cho mô hình Ban Tuyên giáo và Ban Dân vận riêng lẻ trước đây).
Qua thực tiễn triển khai thí điểm tại 35 xã trọng điểm, mô hình “tuyên vận” chứng tỏ hiệu quả rõ rệt và được nhân rộng ra 100% xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh. Ban Tuyên vận xã và Tổ Tuyên vận thôn đã trở thành những “cánh tay nối dài” của cấp ủy cơ sở, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong công tác tư tưởng và công tác vận động quần chúng. Nhờ đó, nhiều vấn đề bức xúc được giải quyết ngay tại cơ sở, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, Nhân dân đồng thuận. Có thể nói, “tuyên vận” đã trở thành nét đặc sắc trong công tác chính trị, tư tưởng của Lào Cai, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng và xây dựng Đảng, Đảng bộ Lào Cai luôn đặc biệt coi trọng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh như một nội dung xuyên suốt. Tỉnh ủy ban hành các nghị quyết, chỉ thị chuyên đề để cụ thể hóa phù hợp với địa phương, gần đây nhất là Nghị quyết số 12-NQ/TU về đẩy mạnh học tập và làm theo Bác trong tình hình mới. Các cấp ủy đã đưa nội dung này thành sinh hoạt thường kỳ; mỗi cán bộ, đảng viên đăng ký kế hoạch tu dưỡng, rèn luyện và nêu gương từ những việc làm cụ thể hằng ngày. Qua các phong trào, đã xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến học tập và làm theo Bác, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong xã hội. Việc học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực tinh thần to lớn, góp phần củng cố đạo đức cách mạng trong Đảng bộ, đẩy lùi những biểu hiện tiêu cực và tăng cường niềm tin yêu của Nhân dân đối với Đảng.
Cùng với việc xây dựng, truyền bá hệ tư tưởng đúng đắn, Đảng bộ tỉnh Lào Cai rất coi trọng nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đảng bộ tỉnh đã chủ động triển khai nhiều biện pháp đồng bộ để giữ vững trận địa tư tưởng. Lực lượng cộng tác viên dư luận xã hội và nhóm chuyên gia đấu tranh trên không gian mạng được thành lập và đào tạo bài bản, kịp thời phát hiện, phản bác các thông tin xuyên tạc, sai sự thật liên quan đến địa phương. Các cơ quan báo chí của tỉnh phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, quân đội và quản lý thông tin để xử lý nghiêm những trường hợp tung tin xấu độc, chia rẽ khối đoàn kết. Nhờ bám sát định hướng của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, các cơ quan thông tấn báo chí, các trang mạng xã hội chính thống đã trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng. Đây chính là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn, đảm bảo cho Lào Cai phát triển nhanh và bền vững trong những năm qua.
5 thập kỷ qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác chính trị, tư tưởng vững mạnh đã góp phần quan trọng đưa Lào Cai từ một tỉnh nghèo nàn, lạc hậu vươn lên thành một tỉnh phát triển của khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ. Kinh tế - xã hội Lào Cai đã có những bước tiến vượt bậc: GRDP tăng bình quân gần 10%/năm; thu ngân sách năm 2024 đạt gần 13.000 tỷ đồng (gấp 360 lần năm 1991). Du lịch bứt phá mạnh mẽ trở ngành kinh tế mũi nhọn với trên 8 triệu lượt khách du lịch đến với Lào Cai... Những thành tựu toàn diện đó là minh chứng sinh động cho đường lối đúng đắn của Đảng, trong đó công tác chính trị, tư tưởng của Đảng bộ tỉnh đóng vai trò tạo nền tảng tinh thần vững chắc, cổ vũ, huy động sức mạnh của toàn Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc trên con đường xây dựng và phát triển quê hương.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Đảng bộ tỉnh Lào Cai rút ra nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc. Trước hết, phải luôn khẳng định vị trí then chốt của công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, coi đó là nhiệm vụ hàng đầu và lâu dài. Công tác tư tưởng muốn hiệu quả phải bám sát thực tiễn, xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, lấy mục tiêu phục vụ Nhân dân làm trọng; nội dung tuyên truyền phải thiết thực, dễ hiểu, dễ nhớ, phương thức phải linh hoạt, sáng tạo. Bên cạnh đó cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác tư tưởng - mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, đều phải là một tuyên truyền viên gương mẫu bằng chính hành động của mình. Cần kết hợp chặt chẽ “xây” và “chống”: một mặt tích cực xây dựng, củng cố niềm tin, mặt khác kiên quyết đấu tranh chống các biểu hiện sai trái, lệch lạc. Những bài học đó là hành trang quý báu để Lào Cai tiếp tục vững bước trên chặng đường bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển thịnh vượng của dân tộc.
Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Lào Cai có quyền tự hào về chặng đường đã qua và vững tin hướng tới tương lai, trong đó, công tác chính trị, tư tưởng luôn đóng góp vai trò “Đi trước mở đường, đi cùng thực hiện, đi sau tổng kết”. Những thành tựu rất đỗi tự hào là minh chứng hùng hồn cho thấy, ở đâu công tác chính trị, tư tưởng được coi trọng, ở đó sự nghiệp cách mạng giành thắng lợi vững chắc. Bước sang giai đoạn mới, trước những thời cơ và thách thức đan xen, nhiệm vụ đặt ra cho công tác chính trị, tư tưởng của Đảng bộ tỉnh Lào Cai càng nặng nề nhưng cũng vô cùng vẻ vang. Dưới ánh sáng nghị quyết của Đảng và quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Lào Cai sẽ viết tiếp những trang sử vẻ vang, góp phần cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình, phát triển thịnh vượng cùng dân tộc.
