Sự lan truyền nhanh của mạng xã hội đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc lan tỏa thông tin chính thống và an ninh tư tưởng. Chính vì vậy, phát huy vai trò của báo chí, xuất bản trong việc lan tỏa thông tin chính thống và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, trong đó có các cơ quan báo chí, xuất bản thuộc Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương không chỉ mang tính thời sự mà còn có ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Lan tỏa thông tin chính thống góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương có 14 đảng bộ với 224 đảng bộ, chi bộ trực thuộc, khoảng 8.670 đảng viên. Các tổ chức đảng trong Đảng bộ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác tham mưu chiến lược, phục vụ Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các vấn đề hệ trọng của Đảng và đất nước.
Ngay từ khi thành lập, Đảng bộ đã chú trọng nâng tầm chất lượng công tác tham mưu chiến lược trong công tác xây dựng Đảng; lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan báo chí, xuất bản lan tỏa thông tin chính thống, đấu tranh, phản bác các luận điệu sai trái, thù địch góp phần tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định vai trò chiến lược của báo chí trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam: “Báo chí là vũ khí cách mạng sắc bén, là tiếng nói của Đảng và nhân dân, là phương tiện để tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng”. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, báo chí không chỉ là phương tiện thông tin đơn thuần mà còn là vũ khí sắc bén, công cụ đấu tranh hiệu quả trên mặt trận tư tưởng-văn hóa. Mọi tác phẩm báo chí phải phục vụ lợi ích dân tộc, phụng sự nhân dân và thúc đẩy sự nghiệp cách mạng. Báo chí cách mạng Việt Nam luôn tiếp nối và kiên định lập trường chính trị của Đảng, đóng góp vào việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng.
Lan tỏa thông tin chính thống không chỉ truyền tải thông tin, mà là quá trình định hướng nhận thức. Thông tin chính thống chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi được chuyển tải đến công chúng, công chúng “được hiểu”, và “được thuyết phục”.
Báo chí, xuất bản có khả năng “chuyển hóa” đường lối, chủ trương của Đảng, những vấn đề lý luận thành câu chuyện đời sống, bằng hình ảnh, dẫn chứng, nhận định, phân tích gần gũi, qua đó làm sáng tỏ các vấn đề có tính lý luận, quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước để cán bộ, đảng viên và nhân dân dễ hiểu, dễ tiếp nhận và dễ thực hiện.
Như vậy, vai trò của báo chí không chỉ thông tin dư luận mà trực tiếp tham gia định hướng dư luận; tham gia đấu tranh, phản bác các luận điệu sai trái của các thế lực thù địch. Đó chính là một hình thức “xây” và “chống” rất quan trọng của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thông tin đủ “sâu”, đủ “đúng”, và đặc biệt là đủ “hấp dẫn”
Một thực tế cần thẳng thắn nhìn nhận là: thông tin đúng nhưng khô khan thì khó lan tỏa; thông tin chính xác nhưng chậm sẽ giảm hiệu quả; thông tin nghiêm túc nhưng không phù hợp với cách tiếp nhận của công chúng dễ bị bỏ qua. Do đó, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở số lượng thông tin chính thống được cung cấp, mà quan trọng hơn là phương thức lan tỏa thông tin đến công chúng một cách hiệu quả.
Để lan tỏa thành công, thông tin chính thống cần hội tụ ba yếu tố cốt lõi:
(1) Đúng-chuẩn-có căn cứ: Thông tin của báo chí cách mạng phải là điểm tựa của niềm tin xã hội, bảo đảm tính chính xác, khách quan và định hướng rõ ràng.
(2) Nhanh-kịp thời-bám sát dư luận: Thông tin chính thống cần xuất hiện sớm, đúng thời điểm, không để khoảng trống thông tin để tin giả, tin xấu độc lấn lướt.
(3) Hấp dẫn-dễ tiếp nhận-phù hợp công chúng: Nội dung tốt phải đi cùng hình thức thể hiện hiện đại, phù hợp thói quen tiếp nhận thông tin của từng nhóm đối tượng trong bối cảnh truyền thông số. Khi hội đủ ba yếu tố này, thông tin chính thống không chỉ là “được đưa ra”, mà thực sự được lan tỏa, được lựa chọn và được tiếp nhận một cách chủ động.
Trong thời gian qua, các cơ quan báo chí đã triển khai nhiều cách làm sáng tạo trong tuyên truyền các sự kiện chính trị lớn của đất nước. Tiêu biểu là hoạt động kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, với các sản phẩm báo chí kết hợp tư liệu lịch sử cùng đồ họa 3D, báo chí dữ liệu và hình thức kể chuyện sáng tạo, mang đến góc nhìn sinh động, hiện đại về một chiến thắng lịch sử mang tầm vóc quốc tế.
Đại lễ kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước được tuyên truyền bằng nhiều tuyến bài chuyên đề, phim tài liệu, phóng sự dài kỳ được đầu tư công phu; các cuộc giao lưu với nhân chứng lịch sử, kể lại lịch sử qua việc tái hiện chiến trường xưa bằng công nghệ mô phỏng số đã tạo sức hấp dẫn lớn, góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc giá trị của độc lập, hòa bình, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm với cuộc sống và xã hội hôm nay.
Đặc biệt, trong kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, báo chí đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, sản xuất nội dung đa nền tảng, tổ chức livestream trực tiếp, sử dụng flycam và đồ họa tương tác, qua đó truyền tải sinh động, trang trọng và hào hùng không khí của sự kiện đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước. Nhờ sự đổi mới không ngừng về hình thức và phương thức truyền tải, báo chí đã góp phần lan tỏa mạnh mẽ giá trị lịch sử, ý nghĩa chính trị và tinh thần tự hào dân tộc gắn với các sự kiện trọng đại của đất nước.
Cùng với đó, trong thời gian diễn ra đại hội đảng bộ các cấp và Đại hội đại biểu Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương lần thứ I, công tác tuyên truyền được triển khai đồng bộ, bài bản và chuyên nghiệp.
Các cơ quan báo chí chủ lực như Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, cũng như các cơ quan báo chí lớn đã tích cực tham gia, phản ánh toàn diện kết quả công tác, phương hướng nhiệm kỳ tới; hoạt động truyền thông trên mạng xã hội được đẩy mạnh, bảo đảm tính kịp thời và sức lan tỏa. Nhiều phóng sự, chuyên đề về Đại hội thu hút sự quan tâm lớn của công chúng, tạo hiệu ứng truyền thông tích cực, qua đó góp phần lan tỏa hình ảnh, vị thế và kết quả công tác của Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương, củng cố niềm tin và sự đồng thuận xã hội.
Thực tiễn đó cho thấy, chuyển đổi số trong báo chí là xu thế tất yếu và đúng đắn. Nhiều cơ quan báo chí đã chủ động chuyển mình mạnh mẽ theo hướng đa nền tảng, đa phương tiện; xây dựng hệ sinh thái nội dung số phong phú với infographic, video ngắn, podcast, báo chí dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng phân phối hiện đại, nhằm tiếp cận công chúng nhanh hơn và hiệu quả hơn. Những nỗ lực này cần tiếp tục được phát huy và nhân rộng. Bởi lẽ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày nay không chỉ diễn ra trên mặt báo truyền thống, mà còn diễn ra từng giờ, từng phút trên không gian mạng, nơi thông tin lan truyền nhanh và cạnh tranh gay gắt. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan báo chí, xuất bản không chỉ nhằm nâng cao chất lượng thông tin, mà còn bảo đảm tiếng nói chính thống của Đảng và Nhà nước luôn hiện diện kịp thời, hấp dẫn và thuyết phục trong mọi môi trường truyền thông.
Vai trò của báo chí, xuất bản trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục vươn mình mạnh mẽ, khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng-văn hóa. Tại Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo, báo chí không chỉ là nhân chứng của lịch sử, mà là lực lượng xung kích trong đấu tranh để bảo vệ chủ quyền, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại mọi luận điệu sai trái, xuyên tạc. Báo chí cách mạng Việt Nam là nhịp cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân; là diễn đàn tin cậy, góp phần tạo đồng thuận xã hội và lan tỏa khát vọng phát triển đất nước.
Đội ngũ những người làm báo, với bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức nghề nghiệp mẫu mực, giữ trọng trách tiên phong trên mặt trận tư tưởng, truyền tải thông tin chính xác, trung thực, nhân văn và thuyết phục. Trong bối cảnh xã hội biến động, thông tin đa chiều, báo chí càng phải chủ động đổi mới, không chỉ phản bác thông tin sai trái, luận điệu thù địch mà còn xây dựng “kháng thể xã hội” bằng cách lan tỏa giá trị tích cực, niềm tin và những câu chuyện tốt đẹp. Khi “xây” vững thì “chống” sẽ hiệu quả - và “xây” phải luôn đi trước thậm chí đi trước rất xa.
Các cơ quan báo chí, xuất bản có lợi thế quan trọng là am hiểu sâu sắc hệ thống chính trị, nắm vững đường lối, quan điểm của Đảng, bảo đảm tính chính thống và độ tin cậy cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh môi trường thông tin ngày càng cạnh tranh, đa dạng và phức tạp, các cơ quan báo chí-xuất bản cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ để không bị tụt hậu, đồng thời giữ vững vai trò định hướng tư tưởng và dư luận xã hội.
Từ yêu cầu thực tiễn, Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương yêu cầu các cơ quan báo chí-xuất bản của Đảng tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, khẳng định vững chắc vai trò là kênh thông tin chính thống, tin cậy. Các cơ quan báo chí, tạp chí và đơn vị xuất bản trực thuộc phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; phản ánh đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Thông tin báo chí phải góp phần củng cố niềm tin, tăng cường sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
Thứ hai, chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Báo chí-xuất bản cần nâng cao năng lực nhận diện, kịp thời phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc, xuyên tạc trên không gian mạng. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, có ý nghĩa then chốt trong việc giữ vững trận địa tư tưởng, tăng cường khả năng tự bảo vệ của xã hội trước các tác động tiêu cực.
Thứ ba, tăng cường lan tỏa thông tin tích cực gắn với thực tiễn đời sống. Báo chí cần kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; phát hiện, giới thiệu và nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; đồng thời kiên quyết phê phán những biểu hiện tiêu cực, sai phạm. Qua đó, góp phần tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh và định hướng các chuẩn mực giá trị xã hội.
Thứ tư, đẩy mạnh đổi mới, hiện đại hóa hoạt động báo chí-xuất bản trong kỷ nguyên số. Các cơ quan báo chí cần thực hiện chuyển đổi số đồng bộ, xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ, tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng thông tin, phân tích, bình luận và dự báo. Đội ngũ người làm báo, xuất bản viên phải không ngừng được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số; đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, tuân thủ nghiêm đạo đức nghề nghiệp.
Thứ năm, phối hợp xây dựng thế trận thông tin nhân dân. Các cơ quan báo chí-xuất bản cần phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 35 các cấp và các đơn vị liên quan trong hệ thống chính trị để tạo sức mạnh tổng hợp trong công tác tuyên truyền và đấu tranh tư tưởng. Mỗi cán bộ, đảng viên cần gương mẫu, chủ động lan tỏa thông tin chính thống, góp phần nâng cao “sức đề kháng thông tin” của xã hội.
Như vậy, báo chí-xuất bản không chỉ thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền mà còn là một lực lượng nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, định hướng dư luận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân. Việc triển khai nghiêm túc, đồng bộ các nhiệm vụ nêu trên sẽ góp phần phát huy vai trò của báo chí Đảng trong kỷ nguyên số, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác tư tưởng. Mỗi sản phẩm báo chí không chỉ truyền tải tri thức và định hướng dư luận mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội. Khi mỗi người làm báo nhận thức sâu sắc trách nhiệm chính trị của mình, sẽ góp phần tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trên tuyến đầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới.
