Chủ động, quyết liệt ứng phó để giữ lấy bình yên

Mặc dù công tác phòng, chống thiên tai luôn được tỉnh đặc biệt quan tâm triển khai, nhưng thiên tai luôn gây ra hậu quả hết sức nặng nề.

Chỉ tính trong năm 2025, với 25 đợt thiên tai phải hứng chịu, toàn tỉnh đã có 17 người chết và mất tích, 22 người bị thương; hơn 15.000 căn nhà thiệt hại; trên 8.000 ha lúa, ngô, rau màu và cây lâm nghiệp bị ảnh hưởng. 614 công trình thủy lợi, 79 trường học, 17 trạm y tế và 812 trạm BTS bị hỏng. Tổng thiệt hại ước tính trên 2.821 tỷ đồng.

Đặc biệt, trong tháng 9/2025, nhiều đợt lũ lớn xuất hiện trên sông Thao và sông Chảy, có thời điểm mực nước vượt báo động III, gây hậu quả nghiêm trọng và tạo áp lực lớn cho công tác phòng, chống.

Dù chưa chính thức bước vào mùa mưa bão, những tháng đầu năm nay, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã phải gánh chịu thiệt hại nghiêm trọng do tình hình cực đoan của thời tiết.

Điển hình ngày 22/3, xã Thượng Bằng La hứng chịu trận mưa dông kèm lốc xoáy, làm 2 người bị thương, 650 căn nhà bị thiệt hại, 150 ha cây trồng bị ảnh hưởng, tổng thiệt hại trên 5 tỷ đồng. Rạng sáng 16/4, mưa đá dữ dội tại Mường Khương, Bắc Hà khiến 338 hộ bị ảnh hưởng, 485,5 ha cây trồng bị thiệt hại, tổng thiệt hại khoảng 40 tỷ đồng...

Ông Trần Văn Học, phường Văn Phú chia sẻ: Thiên tai ngày càng khốc liệt, bất thường và khó lường. Đáng ngại là tình trạng dông lốc, mưa đá, đặc biệt lũ ống, lũ quét gây sạt lở đất ở vùng núi, úng ngập ven sông ngày càng gia tăng với cường độ lớn, gây thiệt hại công trình nhà nước và tính mạng tài sản người dân.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, năm 2026 sẽ có khoảng 5 - 6 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, trong đó 2 - 3 cơn bão có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến Lào Cai, khả năng cao xảy ra mưa cực đoan; đồng thời có khoảng 25 - 28 đợt không khí lạnh. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng bộ từ các cấp, các ngành, chính quyền đến mỗi người dân.

Vì vậy, việc các cấp, ngành, địa phương nghiêm chỉnh chấp hành quy định pháp luật và chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về phòng chống thiên tai là hết sức cần thiết.

Trong đó, trọng tâm là Chỉ thị 07/CT-UBND ngày 21/4/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai về tăng cường công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn và chỉ đạo của đồng chí Phan Trung Bá - Phó Chủ tịch UBND tỉnh tại Hội nghị tổng kết công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026 của tỉnh.

Thực tế, việc nghiêm túc trong việc chấp hành các biện pháp phòng, chống thiên tai là yếu tố quyết định giảm nhẹ hậu quả thiên tai. Do đó, để phòng, chống, giảm nhẹ thiên tai thiết thực, hiệu quả, trước tiên cần triệt để khắc phục sự chủ quan lơ là, phòng chống thiên tai “trên giấy”.

Việc nghiêm túc thực hiện sẽ khắc phục hạn chế: lúng túng trong phối hợp chỉ huy hiện trường; khó khăn trong huy động lực lượng, phương tiện; việc cập nhật số liệu thiệt hại; việc khôi phục hạ tầng; việc rà soát đối tượng hỗ trợ; việc di dời dân cư khỏi khu vực nguy cơ cao...

Theo đó, cần rà soát, kiện toàn Ban chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp theo hướng tinh gọn, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; cập nhật kế hoạch phòng, chống thiên tai và phương án ứng phó theo các cấp độ rủi ro thiên tai, đảm bảo tính khả thi, sát với thực tế.

Các địa phương khẩn trương rà soát, khắc phục công trình giao thông, thủy lợi, cấp nước sinh hoạt, trường học, trạm y tế và hạ tầng thiết yếu bị xuống cấp hoặc bị hỏng trước mùa mưa bão năm 2026. Đồng thời, chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, nhu yếu phẩm để kịp thời ứng phó khi thiên tai xảy ra.

Đặc biệt, kiểm tra, rà soát các khu vực nguy cơ cao về sạt lở đất, lũ ống, lũ quét, ven sông suối, taluy cao, khu dân cư mất an toàn; xây dựng phương án di dời người và tài sản đến nơi an toàn, kiên quyết không để người dân ở lại khu vực nguy hiểm khi đã có cảnh báo.

Ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: Toàn tỉnh hiện có 166 hồ chứa, đập thủy lợi, trong đó còn 16 hồ có nguy cơ mất an toàn cao. Ngành đã phối hợp với chính quyền địa phương và các đơn vị quản lý để kiểm tra, rà soát kỹ lưỡng, từ đó đưa ra giải pháp khắc phục ngay trước mùa mưa bão. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo an toàn công trình và tính mạng, tài sản của người dân vùng hạ du.

Để giảm nhẹ thiên tai, việc nâng cao kiến thức, nắm bắt thông tin giữ vai trò hết sức quan trọng. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao chất lượng dự báo, đặc biệt là việc dự báo sớm các khả năng xuất hiện và diễn biến của các tình huống phức tạp về thời tiết; cung cấp kịp thời các số liệu về dòng chảy, về mưa lũ để kịp thời chỉ đạo đối phó.

Ông Lê Thành Hùng – Chủ tịch UBND xã Đông Cuông cho biết: Việc thông tin, tuyên truyền, cảnh báo về tình hình diễn biến thời tiết, thiên tai để Nhân dân kịp thời ứng phó; đồng thời thực hiện tốt "bốn tại chỗ" là yếu tố quyết định giảm thiểu thiệt hại.

Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, ứng dụng công nghệ trong việc cung cấp thông tin về tình hình thiên tai đến người dân; lồng ghép kiến thức phòng, chống thiên tai trong sinh hoạt cộng đồng, các hoạt động văn hóa, giáo dục, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Thiên tai ngày càng phức tạp, khó lường, nhưng với sự chỉ đạo của tỉnh, sự chủ động vào cuộc của các ngành, của cấp ủy, chính quyền từng địa phương cũng như từng người dân, tin rằng thiệt hại do thiên tai trong năm 2026 và thời gian tiếp theo sẽ được giảm nhẹ, người dân có cuộc sống bình yên.