Chủ động phòng chống bệnh lao

Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa tỉnh hiện có 7 bệnh nhân mắc lao đang điều trị. Khoảng 1 tháng trước, chị Lý Thị H. ở xã Yên Sơn (huyện Bảo Yên) phát hiện hạch ở cổ nên đã đi khám. Kết quả xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy chị bị hạch viêm u hạt hoại tử hướng đến viêm lao và hiện đang được điều trị tại Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa tỉnh.

Bệnh nhân Lý Thó G. ở xã Nậm Pung (huyện Bát Xát) lại có những triệu chứng khác. Anh G. ho nhiều, có đờm trắng dính, kèm khó thở, mệt mỏi, sốt về chiều, sụt cân. Sau khi bác sĩ khám và làm các xét nghiệm, anh G. nhận chẩn đoán bị lao phổi.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính lồng ngực của bệnh nhân Trương Văn Đ. ở xã Nậm Lúc (huyện Bắc Hà) lại cho thấy phổi có hình ảnh nhiều tổn thương nốt nhỏ, vài hạch to trong trung thất, kích thước lớn nhất là 12 mm. Đây là biểu hiện điển hình của lao kê.

Bác sĩ Triệu Văn Thành, Phó Trưởng khoa Lao, Bệnh viện Đa khoa tỉnh chia sẻ: Bệnh nhân sau khi điều trị ổn định được chuyển về địa phương điều trị ngoại trú, cấp thuốc hằng tháng. Trường hợp lao kháng thuốc chủ yếu là những người bệnh ở vùng sâu, vùng xa không tuân thủ phác đồ điều trị, bỏ thuốc và phải chuyển tuyến trên điều trị. Chẩn đoán xác định lao kháng thuốc phức tạp hơn, cần dựa vào xét nghiệm chẩn đoán nhanh chứng thực như Gene Xpert MTB/RIF.

Bệnh lao được phân làm 2 loại: lao phổi và lao ngoài phổi. Lao phổi là khi bệnh lao tổn thương ở phổi - phế quản, bao gồm cả lao kê. Lao ngoài phổi là bệnh lao tổn thương ở các cơ quan ngoài phổi như màng phổi, hạch, màng bụng, sinh dục tiết niệu, da, xương, khớp, màng não, màng tim…

Để phòng chống bệnh lao hiệu quả, Bộ Y tế khuyến cáo tiêm vắc-xin phòng lao BCG cho trẻ trong vòng 1 tháng đến 1 năm sau sinh. Những trẻ sinh non hoặc có vấn đề về sức khỏe cần theo dõi, chăm sóc đặc biệt có thể hoãn tiêm đến khi trẻ có thể trạng tốt, tuy nhiên cần tiến hành tiêm phòng lao cho trẻ càng sớm càng tốt. Việc tiêm vắc-xin phòng lao muộn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lao so với những trẻ đã được tiêm phòng, thậm chí trẻ có thể bị nhiễm lao ngay những ngày đầu sau sinh do hệ thống miễn dịch yếu. Vắc-xin phòng bệnh lao sẽ ngăn chặn bệnh lao tiến triển, ngăn chặn sự hình thành các thể lao sơ nhiễm, lao thứ phát, ngăn ngừa diễn tiến lao nặng như lao kê, lao màng não…

Những năm qua, chương trình phòng chống lao được triển khai trên địa bàn tỉnh đã góp phần quan trọng phát hiện, phòng chống bệnh lao trong cộng đồng. Trong năm 2024, ngành y tế đã thực hiện khám sàng lọc cho 12.321 người, qua đó phát hiện 311 bệnh nhân lao các thể, trong đó có 244 bệnh nhân lao có bằng chứng vi khuẩn học. Đây có thể coi là kết quả tích cực bởi cho thấy công tác phát hiện bệnh lao được thực hiện hiệu quả.

Bên cạnh đó, ngành y tế phát hiện 30 trẻ dưới 5 tuổi mắc lao tiềm ẩn, tuy nhiên trong số này chưa có bệnh nhân điều trị do gia đình không nhất trí điều trị mặc dù đã được cán bộ y tế tư vấn. Hoạt động khám sàng lọc ở người trên 5 tuổi chưa triển khai do chưa đủ điều kiện, chưa triển khai xét nghiệm Mantoux, chưa có xe X-quang lưu động.

Toàn tỉnh hiện có 12 điểm kính xét nghiệm lao, trong đó có 2 điểm kính xét nghiệm lao (Xpert) và nhuộm soi trực tiếp tại tuyến tỉnh, 9 điểm kính xét nghiệm lao, nhuộm soi bằng phương pháp Ziehl-Neelsen tại 9 Bệnh viện Đa khoa huyện, thị xã, thành phố và 1 điểm kính tại Trạm Y tế phường Pom Hán (thành phố Lào Cai). Trong năm 2024, các cơ sở đã thực hiện xét nghiệm đờm soi trực tiếp cho 2.431 người. Số người xét nghiệm Xpert là 652, qua đó phát hiện 6 bệnh nhân lao đa kháng thuốc.

Hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe và huy động xã hội về phòng chống bệnh lao cũng được ngành y tế và các địa phương quan tâm. Truyền thông phòng chống lao được lồng ghép vào các hoạt động y tế khác nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bệnh lao, đặc biệt là lao tiềm ẩn, để tích cực tham gia vào các hoạt động phòng chống bệnh lao.

Lao là bệnh rất khó điều trị, nếu không được can thiệp sớm có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như tràn khí màng phổi, tràn dịch phổi, ho ra máu, phổi bị xơ hóa, suy hô hấp mãn... Tại Lào Cai, bệnh nhân lao hàng một (nhạy cảm) phát hiện được đưa vào quản lý điều trị có kiểm soát theo hướng dẫn của Bộ Y tế trong công tác phòng chống lao có tỷ lệ điều trị thành công cao, đạt 94%. Chính vì vậy, khi có các triệu chứng như ho khạc đờm kéo dài trên 2 tuần, gầy sút, kém ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi về đêm, đau ngực, khó thở, ho ra máu... người dân cần chủ động đến ngay cơ sở tế để được khám và thực hiện các xét nghiệm kịp thời.