Những vụ việc lớn được phát hiện trong 7 tháng năm 2026 phần nào cho thấy tính chất phức tạp của cuộc chiến ấy. Mỗi vụ việc có phương thức hoạt động, địa bàn và quy mô khác nhau, song điểm chung là các đối tượng luôn tìm cách che giấu nguồn gốc hàng hóa, lợi dụng hoạt động vận chuyển, lưu thông và những kẽ hở trong quản lý để qua mặt lực lượng chức năng.
Điển hình là vụ vận chuyển trái phép gần 9 kg vàng được phát hiện đầu tháng 4/2026. Ngày 04/4, qua công tác giám sát, lực lượng biên phòng, hải quan cùng các đơn vị nghiệp vụ phối hợp kiểm tra 1 ô tô tại Km237 cao tốc Nội Bài - Lào Cai, qua đó, phát hiện trong ba lô của 1 người trên xe có 12 miếng kim loại màu vàng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Kết quả giám định xác định số tang vật là 8.999,4 gram vàng, hàm lượng 99,94%, được định giá hơn 37,86 tỷ đồng. Vụ việc sau đó được khởi tố để điều tra về hành vi buôn lậu.
Trước đó, 1 vụ vận chuyển hàng cấm với số lượng đặc biệt lớn cũng được Công an tỉnh triệt phá. Qua công tác trinh sát, nắm tình hình địa bàn, lực lượng công an đã xác lập chuyên án và ngày 28/02 bắt quả tang 2 đối tượng vận chuyển 330.250 bao thuốc lá điếu nhập lậu, trị giá ước tính khoảng 16 tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về tội “Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm”.
Vụ án liên quan đến Công ty TNHH MEDISTAR Việt Nam lại là dạng vi phạm khác phức tạp hơn. Kết quả xác minh, điều tra bước đầu và khai thác dữ liệu điện tử cho thấy, từ năm 2012 đến tháng 12/2025, các đối tượng trong đường dây đã sản xuất, buôn bán thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế với tổng doanh thu 1.739 tỷ đồng. Riêng từ năm 2024 đến tháng 12/2025, các đối tượng đã sản xuất hàng giả là sản phẩm Colasta Collagen - thực phẩm bảo vệ sức khỏe - gồm 4 lô với tổng trị giá 968 triệu đồng. Cơ quan điều tra đã thu giữ, tạm giữ tiền, tài sản liên quan khoảng 300 tỷ đồng.
Cuộc chiến chống hàng giả cũng diễn ra ngay tại các địa bàn phát triển mạnh về du lịch, thương mại. Trong tháng 5, Công an tỉnh đã khởi tố 2 vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, thu giữ gần 7.900 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu The North Face, Adidas, Nike, Crocs, với trị giá hàng hóa vi phạm hơn 1,8 tỷ đồng.
Đáng chú ý, hành vi vi phạm trên không gian mạng cũng ngày càng phức tạp. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Shopee, Zalo… và hình thức livestream để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Nhiều đối tượng không có địa điểm kinh doanh cố định, thuê nhà dân làm kho chứa hàng, giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ và thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển. Đặc biệt, đã xuất hiện tình trạng sử dụng công nghệ AI để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật.
Theo ông Đỗ Du Bắc - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, hoạt động mua bán qua các sàn thương mại điện tử, nền tảng số ngày càng phát triển. Các đối tượng thường xuyên thay đổi quy luật hoạt động, theo dõi lực lượng chức năng, cất giấu hàng ở nhiều nơi, trà trộn nhiều loại hàng hóa và sử dụng dịch vụ chuyển phát để đưa hàng đến người tiêu dùng. Điều này gây khó khăn cho việc truy vết, kiểm tra, xác minh và xử lý.
Trong bối cảnh đó, những con số xử lý cho thấy cường độ của cuộc đấu tranh chưa khi nào giảm.
Lũy kế 7 tháng năm 2026, các lực lượng chức năng toàn tỉnh đã phát hiện 1.496 vụ vi phạm, trong đó có 443 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 856 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 197 vụ hàng giả, hàng nhái, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đáng chú ý, 264 vụ đã được xử lý hình sự, với 481 đối tượng bị khởi tố; 1.193 vụ được xử lý hành chính. Tổng số tiền thu nộp ngân sách Nhà nước qua xử lý vi phạm, tịch thu tang vật, tài sản và truy thu thuế hơn 27,1 tỷ đồng.
Riêng trong tháng 7, các lực lượng phát hiện 275 vụ vi phạm, tổng giá trị xử lý hơn 9,1 tỷ đồng.
Quan trọng hơn, những con số này cho thấy cách thức tổ chức đấu tranh đang có sự thay đổi. Ban Chỉ đạo 389 tỉnh định hướng tập trung nguồn lực và các biện pháp nghiệp vụ vào việc phát hiện, đấu tranh các đường dây, ổ nhóm, vụ việc lớn, đối tượng chủ mưu.
Sự phối hợp, trao đổi thông tin giữa các lực lượng công an, biên phòng, hải quan, quản lý thị trường, thuế và các địa phương cũng được tăng cường. Cách làm này hướng tới mục tiêu “đánh trúng, đánh đúng”, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn.
Yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết khi hoạt động xuất - nhập khẩu, xuất - nhập cảnh, lưu thông hàng hóa và mua sắm trực tuyến tiếp tục phát triển. Dự báo những tháng cuối năm, các đối tượng có thể lợi dụng thương mại điện tử, kể cả giao dịch xuyên biên giới để buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, hàng giả, gian lận thuế, gian lận xuất xứ, nhất là đối với loại hàng có giá trị lớn, thuế suất cao.
Phát biểu kết luận Hội nghị sơ kết Ban Chỉ đạo 389 tỉnh 6 tháng đầu năm 2026, đồng chí Ngô Hạnh Phúc - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh: “Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục; các lực lượng phải chủ động nắm, dự báo tình hình, quản lý địa bàn, đối tượng để phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý kịp thời các vụ việc”.
Từ yêu cầu đó, trọng tâm của cuộc đấu tranh không chỉ là phát hiện được bao nhiêu vụ, xử lý bao nhiêu đối tượng, mà quan trọng hơn là khả năng đi trước, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Điều này đòi hỏi cần quản lý chặt địa bàn, kho hàng, bến bãi, điểm tập kết; tăng cường trao đổi thông tin giữa các lực lượng; ứng dụng công nghệ, dữ liệu trong truy vết, nhận diện vi phạm, nhất là trên thương mại điện tử.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền, vận động người dân và doanh nghiệp tham gia phát hiện, cung cấp thông tin cũng là “mắt xích” quan trọng, góp phần hình thành thế trận kiểm soát thị trường rộng khắp, chủ động và hiệu quả hơn.
Buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả sẽ còn biến đổi theo sự vận động của thị trường và công nghệ. Bởi vậy, chủ động hơn trong phòng ngừa, nhanh hơn trong chia sẻ thông tin và chặt chẽ hơn trong phối hợp chính là cách để từng bước thu hẹp “đất sống” của hàng lậu, hàng giả, bảo vệ thị trường và quyền lợi người tiêu dùng.
