Chìa khóa nào giúp Việt Nam thoát khỏi "bẫy" thu nhập trung bình?

Hàn Quốc và Đài Loan đã vượt lên trở thành thị trường phát triển có thu nhập cao. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng của Việt Nam đang chậm lại dần. Để không bị dừng ở ngưỡng thu nhập trung bình, các chuyên gia cho rằng, ngay từ bây giờ Việt Nam cần có những định hướng chiến lược, những hành động cụ thể để duy trì được tốc độ tăng trưởng nhanh một cách bền vững.

Tăng trưởng đang có dấu hiệu “hụt hơi”

GS.TS Phạm Hồng Chương, Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế quốc dân cho biết, trong hơn ba thập kỷ qua, Việt Nam đã chuyển đổi mạnh mẽ từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế định hướng thị trường. Từ nền kinh tế đóng và thay thế nhập khẩu, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế có độ mở lớn nhất và định hướng xuất khẩu trên thế giới, chuyển từ nền kinh tế thu nhập thấp dựa vào nông nghiệp sang nền kinh tế có thu nhập trung bình.

Đảng và Chính phủ Việt Nam đã đặt mục tiêu đưa đất nước trở thành quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu này, nền kinh tế sẽ phải tăng trưởng với tốc độ bình quân hàng năm là 7% trong vòng 20 năm tới.

Chất lượng tăng trưởng cải thiện chậm dần đang làm giảm khả năng gia tăng thu nhập của nền kinh tế.

Tuy nhiên, GS. TS. Phạm Hồng Chương đặt vấn đề: “Liệu Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng nhanh và bền vững, dần bước vào nhóm có thu nhập cao như: Hàn Quốc và Đài Loan đã làm được trong thời gian qua hay lại bước theo vết xe đổ của một số thị trường lân cận như Thái Lan, Malaysia, Indonesia... sau một thời gian dài vẫn loay hoay chưa thể thoát ra khỏi mức thu nhập trung bình hay rơi vào bẫy thu nhập trung bình?”.

Thực tiễn cho thấy, một số xu hướng lớn đang định hình tương lai của Việt Nam. Đó là sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo mang đến cơ hội nâng cao khả năng cạnh tranh và tính bền vững về kinh tế, chất lượng sản phẩm, dịch vụ và quy trình sản xuất, nhưng cũng đồng thời đặt ra nhiều thách thức to lớn như: Gia tăng thất nghiệp; vấn đề về hạ tầng; an toàn, an ninh thông tin; rủi ro về cạnh tranh và tụt hậu...

“Dân số Việt Nam đang già đi nhanh chóng và mức lương đang tăng lên. Thương mại toàn cầu đang suy giảm và các doanh nghiệp phải tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về môi trường và xã hội. Suy thoái môi trường, biến đổi khí hậu đang gia tăng. Đại dịch Covid-19, các bất ổn, xung đột chính trị tại nhiều nơi trên thế giới đang đặt ra những thách thức chưa từng có có thể làm suy yếu tiến trình hướng tới các mục tiêu phát triển”, GS.TS Phạm Hồng Chương lo ngại.

Đồng tình với quan điểm trên, GS.TS Ngô Thắng Lợi, Trường Đại học Kinh tế quốc dân cũng cho rằng, quá trình phát triển của Việt Nam cũng bộc lộ nhiều bất cập khi tăng trưởng đang có dấu hiệu “hụt hơi” theo thời gian. Biên độ tăng trưởng đang có xu hướng giảm và chưa đủ mạnh để tạo ra những đột phá trong thực hiện tiến bộ xã hội.

Chất lượng tăng trưởng cải thiện chậm dần (hiệu quả đầu tư, năng suất lao động), nhất là những năm gần đây và ở mức khá thấp so với các nước từng ở cùng thời kỳ như Việt Nam (Hàn Quốc, Nhật Bản…), làm giảm khả năng gia tăng thu nhập của nền kinh tế.

Nguyên nhân của tình trạng này có nhiều, trong đó, GS.TS. Ngô Thắng Lợi nhấn mạnh lý do mô hình phát triển theo hướng dàn đều, hướng đến nhóm người nghèo, vừa không phát huy được động lực của vùng trọng điểm, vừa chưa phát triển được vùng còn yếu kém.

“Các vùng động lực chưa đủ đòn bẩy để phát triển đột phá. Vùng chậm phát triển lại đang bế quan tỏa cảng so với các vùng khác”, GS.TS Ngô Thắng Lợi chỉ rõ.

Vượt qua thách thức để thoát bẫy thu nhập trung bình

Để đạt được các mục tiêu phát triển cao đã đề ra, GS.TS Ngô Thắng Lợi cho rằng, Việt Nam không thể không tăng trưởng nhanh, nhưng phải gắn với chất lượng tăng trưởng. Điều này đòi hỏi phải có mô hình phát triển hài hòa nhằm đạt tác động tốt nhất từ tăng trưởng cho tiến bộ xã hội. Trong đó, bệ đỡ của phát triển hài hòa chính là thể chế phát triển hài hòa.

Theo GS. TS. Lợi, một trong những định hướng chính sách được đề xuất là phải ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng nhanh cho vùng động lực, đồng thời xây dựng chính sách kết nối vùng động lực với các vùng khác, đặc biệt là các vùng chậm phát triển để họ trực tiếp tham gia quá trình tạo thu nhập.

Đối với doanh nghiệp, ông Ngô Thắng Lợi đề xuất phải tạo ra sân chơi bình đẳng cho cả 3 loại hình doanh nghiệp, chú trọng hơn nữa chính sách cho khu vực tư nhân, đề cao vai trò của các “sếu đầu đàn”, thu hút các doanh nghiệp nhỏ và người dân vào trong quỹ đạo các doanh nghiệp lớn.

Điểm mấu chốt để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, theo GS. Trần Văn Thọ, Đại học Weseda Nhật Bản chính là cần tăng liên tục năng suất lao động. Cả tích lũy tư bản và cách tân công nghệ đều quan trọng trong quá trình chuyển từ một nước phát triển trung bình lên vị trí của nước thu nhập cao.

“Tăng trưởng đều đặn, liên tục trong năng suất lao động là yếu tố quan trọng để tránh bẫy thu nhập trung bình. Trong quá trình theo kịp các nước thu nhập cao, chuyển dịch cơ cấu (chuyển nguồn lực từ khu vực năng suất thấp đến khu vực năng suất cao) là lực đẩy quan trọng nhất để tăng năng suất và duy trì cạnh tranh quốc tế. Trong quá trình đó, cả tích lũy tư bản và tiến bộ kỹ thuật/công nghệ đều quan trọng”, GS. Trần Văn Thọ nhấn mạnh.

Theo VOV

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Sín Chéng sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa

Sín Chéng sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa

Thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm, Hội Nông dân xã Sín Chéng đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân chuyển đổi những diện tích đất sản xuất phù hợp sang phát triển các loại cây có giá trị kinh tế.

Lào Cai: Tìm giải pháp cải thiện môi trường đầu tư từ Hội thảo tham vấn chính sách

Lào Cai: Tìm giải pháp cải thiện môi trường đầu tư từ Hội thảo tham vấn chính sách

Thời gian qua, tỉnh Lào Cai luôn quan tâm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, từng bước nâng cao chất lượng điều hành, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, việc tiếp tục nhận diện những điểm nghẽn từ thực tiễn, lắng nghe tiếng nói doanh nghiệp và hoàn thiện các giải pháp chính sách là cần thiết.

"Dân vận khéo" - chìa khóa vàng bứt tốc mục tiêu phát triển đường giao thông ở Mậu A

"Dân vận khéo" - chìa khóa vàng bứt tốc mục tiêu phát triển đường giao thông ở Mậu A

Hơn 5,4 tỷ đồng, 7.850 m2 đất và trên 700 ngày công lao động được người dân tự nguyện đóng góp chỉ trong thời gian ngắn là những con số biết nói minh chứng cho sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tại xã Mậu A trong "Chiến dịch 30 ngày đêm" xây dựng đường giao thông nông thôn.

Thanh niên Púng Luông khát vọng lập nghiệp trên quê hương

Thanh niên Púng Luông khát vọng lập nghiệp trên quê hương

Phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương, nhiều thanh niên xã Púng Luông đã mạnh dạn khởi nghiệp, phát triển kinh tế ngay trên quê hương. Từ nuôi ong lấy mật, trồng nông sản đến làm du lịch, các mô hình do thanh niên làm chủ không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm và lan tỏa khát vọng vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ Bệnh viện Đa khoa khu vực Bảo Yên

Tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ Bệnh viện Đa khoa khu vực Bảo Yên

Sáng 24/9, đoàn công tác do đồng chí Phí Công Hoan - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai làm trưởng đoàn đã làm việc với xã Bảo Yên để tháo gỡ các vướng mắc về giấy phép môi trường, nghiệm thu, vận hành thử các hệ thống kỹ thuật, phấn đấu hoàn thành Dự án Bệnh viện Đa khoa khu vực Bảo Yên theo kế hoạch.

Niềm vui lớn sau hơn một thập niên chờ đợi

Niềm vui lớn sau hơn một thập niên chờ đợi

Sau hơn mười năm mòn mỏi chờ đợi trong niềm khắc khoải của bao thế hệ, tuyến đường bê tông nối từ Tỉnh lộ 152 đến hai thôn vùng cao Nậm Trà, Nậm Phảng thuộc xã Gia Phú (Lào Cai) đang từng ngày được hoàn thiện, xua tan những khó khăn và nhiều nguy hiểm, mở ra chương mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Số hóa tài sản công

Số hóa tài sản công

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh đứng trước yêu cầu cấp thiết phải quản lý, khai thác hiệu quả khối lượng lớn tài sản công, đặc biệt là các cơ sở nhà, đất dôi dư. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài sản công là giải pháp kỹ thuật, bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công theo hướng minh bạch, hiện đại và bền vững.

Tập huấn phổ biến chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp và quy định về khuyến nông

Tập huấn phổ biến chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp và quy định về khuyến nông

Sáng 24/9, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tập huấn phổ biến các nghị quyết, chính sách về phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn và các quy định về công tác khuyến nông cho gần 300 đại biểu là cán bộ làm nhiệm vụ khuyến nông, các hợp tác xã, nông dân xuất sắc tại 72 xã, phường.

Tạo “sức bền”cho nông sản

Tạo “sức bền”cho nông sản

Nhiều năm qua, tỉnh Lào Cai đã tận dụng hiệu quả lợi thế khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù để chuyển dần từ phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Trong hành trình đó, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được coi là “đòn bẩy” quan trọng. Dẫu vậy, sau giai đoạn bùng nổ về số lượng, thực tế đòi hỏi nông sản địa phương phải chuyển nhanh từ mục tiêu “đạt chuẩn” sang “nâng hạng” và giữ vững thương hiệu trên thị trường.

Tạo lực đẩy cho công nghiệp hỗ trợ

Tạo lực đẩy cho công nghiệp hỗ trợ

Từ nhu cầu lớn của các nhà máy đến năng lực cung ứng còn hạn chế của doanh nghiệp trong tỉnh, Lào Cai đang có dư địa để phát triển công nghiệp hỗ trợ. Vấn đề đặt ra không chỉ là thu hút thêm dự án, mà quan trọng hơn là xác định đúng nhu cầu, tạo đơn hàng, nâng năng lực doanh nghiệp và từng bước đưa vật tư, phụ tùng, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật vào chuỗi sản xuất ngay tại địa phương.

Chung sức mở đường, kết nối tương lai

Chung sức mở đường, kết nối tương lai

Trên địa bàn tỉnh, từ vùng thấp đến vùng cao, người dân đang cùng chính quyền chung tay mở đường bằng những việc làm rất cụ thể. Tất cả hướng đến những tuyến đường rộng hơn, thuận tiện hơn, phục vụ sự phát triển của quê hương.

Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo giờ, hóa đơn sẽ thay đổi thế nào?

Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo giờ, hóa đơn sẽ thay đổi thế nào?

Nếu giá điện sinh hoạt được tính theo thời gian sử dụng, hóa đơn của mỗi gia đình sẽ không chỉ phụ thuộc vào số điện tiêu thụ mà còn vào thời điểm dùng điện. Cơ chế này có thể giúp giảm áp lực giờ cao điểm, song đặt ra vấn đề về thói quen sinh hoạt, công tơ, hạ tầng dữ liệu và khả năng lựa chọn của người dân.

Chuẩn hóa phương án chi viện liên xã trong ứng phó với thiên tai

Chuẩn hóa phương án chi viện liên xã trong ứng phó với thiên tai

Từ những hạn chế của các địa phương trong xây dựng phương án phòng, chống thiên tai, tỉnh đã ban hành những chỉ đạo quyết liệt nhằm chấn chỉnh toàn diện công tác phòng, chống lụt bão. Qua đó, các địa phương đã khẩn trương bổ sung, triển khai phương án theo hướng vừa chủ động nguồn lực tại chỗ, vừa sẵn sàng các kịch bản phối hợp chặt chẽ với địa bàn lân cận trong ứng phó thiên tai, tìm kiếm cứu nạn.

fb yt zl tw