Sau hơn nửa thế kỷ kể từ sứ mệnh Apollo XVII năm 1972, nhân loại chuẩn bị chứng kiến chuyến bay có người lái đầu tiên bay quanh Mặt Trăng, một sự kiện mang tính lịch sử, với sự tham gia ngày càng rõ nét của Liên minh châu Âu (EU) trong vai trò đối tác không gian quan trọng.
Đà tăng trưởng mạnh mẽ của lĩnh vực vũ trụ đã được thiết lập từ năm 2025, khi thế giới ghi nhận kỷ lục 324 vụ phóng, trung bình gần một chuyến mỗi ngày. Những chuyến bay đầu tiên của các siêu tên lửa đẩy mới từ Mỹ và Trung Quốc, cùng hàng loạt sứ mệnh vệ tinh, đã tạo nên một “mùa bội thu” chưa từng có. Trong bức tranh chung đó, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cũng ghi dấu ấn với 46 vệ tinh mới được đưa vào quỹ đạo, khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của châu Âu trên bản đồ không gian.
Bước sang năm 2026, mọi ánh nhìn đều hướng về Mặt Trăng. Trọng tâm là sứ mệnh Artemis II của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), dự kiến đưa 4 phi hành gia bay quanh quỹ đạo Mặt Trăng trong hành trình kéo dài khoảng 10 ngày. Đây là chuyến bay có người lái đầu tiên tiếp cận Mặt Trăng sau 54 năm gián đoạn, đồng thời là bước đệm quan trọng cho mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt vệ tinh này trong các sứ mệnh tiếp theo.
Trong chương trình Artemis, châu Âu không đứng ngoài cuộc. ESA là đối tác then chốt khi cung cấp module dịch vụ cho tàu vũ trụ Orion – “trái tim kỹ thuật” đảm nhiệm hệ thống động lực, năng lượng và duy trì sự sống. Sự đóng góp này không chỉ thể hiện năng lực công nghệ của EU, mà còn khẳng định vai trò không thể thiếu của châu Âu trong các sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng có người lái.
Bên cạnh đó, nhiều sứ mệnh không người lái cũng hướng tới Mặt Trăng. Tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 của Blue Origin dự kiến thử nghiệm hạ cánh, trong khi SpaceX chuẩn bị các thử nghiệm then chốt cho tàu Starship, phương tiện được kỳ vọng đóng vai trò chủ lực trong các chuyến bay Mặt Trăng tương lai. Trung Quốc cũng đẩy mạnh chương trình thám hiểm với các thử nghiệm tên lửa và tàu đổ bộ mới, còn Nhật Bản tiếp tục theo đuổi các sứ mệnh khoa học tham vọng.
Ngoài vai trò trực tiếp trong chương trình Artemis, năm 2026, châu Âu còn ghi dấu nhiều bước tiến quan trọng khác. Chuyến bay của nữ phi hành gia người Pháp Sophie Adenot tới Trạm Vũ trụ Quốc tế vào đầu năm 2026 tiếp tục cho thấy sự hiện diện thường xuyên của châu Âu trong các hoạt động không gian có người lái. Bên cạnh đó, ESA dự kiến phóng vệ tinh Plato vào cuối năm, với nhiệm vụ tìm kiếm các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời có điều kiện tương đồng với Trái Đất, một hướng nghiên cứu chiến lược, góp phần mở rộng hiểu biết của nhân loại về khả năng tồn tại sự sống trong vũ trụ.
Ngoài ra, sứ mệnh Hera của châu Âu sẽ tiếp cận tiểu hành tinh Dimorphos để đánh giá tác động của thí nghiệm làm lệch quỹ đạo trước đó do Mỹ thực hiện. Đây là bước đi then chốt trong việc phát triển công nghệ phòng vệ hành tinh, bảo vệ Trái Đất trước nguy cơ va chạm từ các vật thể ngoài không gian.
Một cột mốc kỹ thuật đáng chú ý khác là việc châu Âu chuẩn bị đưa vào hoạt động phiên bản hạng nặng của tên lửa Ariane 6, giúp nâng cao năng lực phóng các thiết bị lớn và củng cố quyền tự chủ không gian của EU.
Song hành với tham vọng Mặt Trăng, các quốc gia châu Âu vẫn duy trì ưu tiên về quan sát Trái Đất, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ không gian phục vụ cả mục tiêu dân sự lẫn an ninh. Những đầu tư này không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn tạo ra lợi ích kinh tế và chiến lược lâu dài cho chính EU.
