Bộ Y tế: Quy định về số con không còn phù hợp với Hiến pháp

Theo Bộ Y tế, quy định về số con của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân tại Pháp lệnh Dân số hiện nay không còn phù hợp với quy định tại Hiến pháp năm 2013.

Nội dung trên được nêu trong báo cáo của Bộ Y tế về tình hình thực hiện quy định về quyền và nghĩa vụ của cặp vợ chồng, cá nhân trong việc sinh con.

Đạt mức sinh thay thế trước 10 năm so với mục tiêu

Theo Bộ Y tế, sau khi Pháp lệnh dân số 2003 được ban hành, mức sinh có biểu hiện tăng lên (tổng tỉ suất sinh - TFR từ 2,12 năm 2003 lên 2,23 năm 2004) do một số cá nhân chưa hiểu đúng và đầy đủ về các quy định.

Nhiều ý kiến cho rằng Điều 10 của Pháp lệnh đã làm cho người dân lầm tưởng có thể sinh số con theo ý muốn và đây là nguyên nhân dẫn đến mức sinh tăng.

Bộ Y tế đề xuất sửa quy định về số con tại Pháp lệnh dân số. Ảnh minh hoạ
Bộ Y tế đề xuất sửa quy định về số con tại Pháp lệnh dân số. Ảnh minh hoạ

Nhằm hoàn thiện các chính sách về công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình, năm 2008, UBTV Quốc hội ban hành Pháp lệnh sửa đổi điều 10 Pháp lệnh dân số 2003.

Theo đó, quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện cuộc vận động dân số và kế hoạch hoá gia đình, chăm sóc sức khoẻ sinh sản được quy định như sau: (1) Quyết định thời gian và khoảng cách sinh con; (2) Sinh 1 hoặc 2 con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định…

Sau khi Pháp lệnh sửa đổi điều 10 Pháp lệnh dân số có hiệu lực, xu thế giảm sinh được duy trì. Về cơ bản, quy định mới đã có tác dụng rõ rệt để duy trì mức sinh thay thế trên quy mô toàn quốc.

Quy định xử lý đảng viên vi phạm chính sách kế hoạch hoá gia đình được thực hiện theo Quy định 69-QĐ/TW năm 2022 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng và đảng viên vi phạm và Hướng dẫn 05-HD/UBKTTW năm 2022 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương về hướng dẫn thực hiện một số điều trong Quy định 69-QĐ/TW.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức khi vi phạm chính sách dân số thì thực hiện theo Nghị định 112/2020 của Chính phủ quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.

Cơ quan, đơn vị áp dụng hình thức khiển trách, cảnh cáo, kiểm điểm, phê bình, không xét danh hiệu thi đua, không bố trí vào các vị trí lãnh đạo, đề bạt, bổ nhiệm, chậm nâng lương…

Các đơn vị xã, phường, thị trấn, thôn tổ dân phố, cơ quan, đơn vị có người sinh con thứ 3 trở lên đều không được xét thi đua khen thưởng...

Đối với người dân vi phạm chủ yếu áp dụng theo quy ước, hương ước của khu phố, thôn, ấp bằng hình thức bình xét không được công nhận là Gia đình văn hóa, kiểm điểm, nhắc nhở...

Theo Bộ Y tế, Việt Nam đã khống chế thành công tốc độ gia tăng dân số, đạt mức sinh thay thế sớm hơn 10 năm so với mục tiêu đề ra.

Cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực, chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt. Tuổi thọ trung bình tăng nhanh, cao hơn nhiều nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người.

Việt Nam thuộc top 5 nước già hóa dân số nhanh nhất thế giới

Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, hiện nay mức sinh của nước ta đã xuất hiện xu hướng xuống thấp và rất thấp ở một số đô thị, nơi có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển, đô thị hóa cao.

Năm 2024, TFR của Việt Nam đạt mức 1,91 con/phụ nữ - mức thấp nhất trong lịch sử. Ảnh minh hoạ
Năm 2024, TFR của Việt Nam đạt mức 1,91 con/phụ nữ - mức thấp nhất trong lịch sử. Ảnh minh hoạ

Năm 2006, Việt Nam chính thức đạt mức sinh thay thế với TFR là 2,09 con/phụ nữ. Nhưng đến năm 2024, con số này giảm xuống còn 1,91 con/phụ nữ, thấp nhất trong lịch sử và được dự báo tiếp tục giảm trong các năm tiếp theo.

Bình quân cả nước từ năm 2006 đến nay, mỗi phụ nữ có trung bình 2,1 con. Trong khi đó, khu vực Đông Nam Bộ là 1,48 con, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long là 1,62 con.

Do đó, theo Bộ Y tế, quy định về mỗi cặp vợ chồng, cá nhân sinh 1 hoặc 2 con phù hợp với thời điểm ban hành quy định này nhằm kiểm soát mức sinh thay thế. Còn trong bối cảnh hiện nay với thực trạng mức sinh trên toàn quốc đã giảm thấp dưới mức sinh thay thế, mức sinh thấp không đồng đều giữa các địa phương, quy định này cần được xem xét và sửa đổi.

“Năm 2013, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trong đó có nhiều quy định mới về quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân.

Theo đó, Hiến pháp quy định “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”. Việc Pháp lệnh dân số quy định hạn chế quyền con người, quyền công dân là chưa phù hợp tinh thần của Hiến pháp, cần phải có khung pháp lý ở cấp độ luật để quy định những vấn đề này”, báo cáo của Bộ Y tế nêu rõ.

Bên cạnh đó, xuất hiện xu hướng mức sinh xuống thấp sẽ tác động đến già hóa dân số với tốc độ nhanh hơn, đòi hỏi sự thích ứng của xã hội.

Việt Nam là 1 trong 5 nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Thời gian từ khi dân số trên 65 tuổi đạt 7% (giai đoạn già hóa dân số) lên mức 14% (giai đoạn dân số già) chỉ khoảng 25 năm. Trong khi đó, các điều kiện kinh tế - xã hội chưa được chuẩn bị tốt để thích ứng kịp với già hóa dân số.

Dân số có số người từ 65 tuổi trở lên chiếm 7% là già hóa dân số, 14% là dân số già, 21% là dân số siêu già.

Việt Nam chỉ mất từ 25 năm chuyển giai đoạn từ già hóa dân số sang dân số già, trong khi đó Pháp mất 115 năm, Thụy Điển mất 85 năm, Australia 73 năm...

Nước ta đã bước vào thời kỳ dân số vàng từ năm 2007 và dự báo kéo dài đến năm 2039, đồng thời cũng đã bước vào thời kỳ già hóa dân số từ năm 2011 với tốc độ rất nhanh.

Bộ Y tế kết luận: “Việc sửa đổi văn bản pháp luật quy định về số con là 1 trong những nội dung nhằm duy trì mức sinh thay thế, tránh mức sinh tiếp tục giảm thấp trong thời gian tới là cần thiết”.

Do đó, Bộ Y tế đề nghị xây dựng Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh dân số 2003, đã được sửa đổi, bổ sung tại Pháp lệnh 2008.

Năm 2024, TFR của Việt Nam đạt mức 1,91 con/phụ nữ - mức thấp nhất trong lịch sử.

Theo dự báo, kịch bản mức sinh tiếp tục giảm, đến năm 2039 Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng. Năm 2042, quy mô dân số trong độ tuổi lao động đạt đỉnh và sau năm 2054 dân số bắt đầu tăng trưởng âm.

Khi đó, hệ lụy của mức sinh thấp kéo dài sẽ dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh già hóa dân số, tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế - xã hội.

Nhằm duy trì mức sinh thay thế, bên cạnh đề xuất sửa đổi quy định về số con tại Pháp lệnh dân số, Bộ Y tế cũng đã hoàn thiện nội dung hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Dân số và có tờ trình gửi Chính phủ về việc đề nghị xây dựng luật.

Dự án Luật Dân số dự kiến được Chính phủ xem xét tại kỳ họp chuyên đề về xây dựng pháp luật vào năm 2025. Nếu được Chính phủ thông qua, dự kiến dự án luật được trình Quốc hội khóa XV cho ý kiến tại kỳ họp thứ 9 năm 2025 và thông qua tại kỳ họp thứ 10 năm 2025.

Theo plo.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Trước những khó khăn do mưa kéo dài và giá vật liệu xây dựng biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa Tỉnh lộ 158, đoạn lên thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương.

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Những tháng cuối năm 2026, các thôn, bản vùng cao của xã Gia Hội đang đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Với nguồn hỗ trợ của Nhà nước, sự đóng góp từ các nguồn xã hội hóa và sự chung sức của cộng đồng, những căn nhà tạm, nhà dột nát đang dần nhường chỗ cho những mái ấm kiên cố, giúp bà con an cư, yên tâm lao động, sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Thời tiết ngày 16/11

Thời tiết ngày 16/11

Dự báo, ngày 16/11, Bắc Bộ có mây, ngày nắng, đêm có mưa vài nơi, sáng sớm có nơi có sương mù nhẹ. Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.

“Đỉnh trời” gọi con chữ

“Đỉnh trời” gọi con chữ

Ở thôn Lùng Cúng - nơi mây núi chạm trời với độ cao gần 2.000 m so với mực nước biển, hành trình đến với con chữ của những đứa trẻ vùng cao vẫn còn nhiều gian khó. Trên hành trình ấy, có những cô giáo lặng lẽ bám bản, bám lớp, mang theo tình yêu nghề và sự kiên trì để "gieo" những bài học đầu đời cho trẻ nhỏ. 

Ưu tiên nguồn lực cho tương lai vùng cao

Ưu tiên nguồn lực cho tương lai vùng cao

Những năm qua, bám sát điều kiện thực tế, cấp ủy, chính quyền xã Phình Hồ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Trong đó đặc biệt ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học nhằm từng bước khắc phục khó khăn về trường lớp, tạo dựng môi trường học tập khang trang, hiện đại, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh vùng cao.

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Ngày 15/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đơn vị có văn bản khẩn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố đề nghị rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và bảo mật thông tin người nhiễm HIV; kiến nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc tình hình dịch bệnh HIV/AIDS, gây hoang mang dư luận.

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Sáng 15/11, Trường THCS Lý Tự Trọng, phường Cam Đường tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập (1996 – 2026). Dự buổi lễ có đồng chí Giàng Quốc Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo; lãnh đạo phường Cam Đường, đại diện các xã, phường lân cận cùng các thế hệ cán bộ, giáo viên và cựu học sinh nhà trường.

Nhiều lao động nữ nông thôn xã Trấn Yên đã tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trên địa bàn.

Đưa cơ hội việc làm đến tận cơ sở

Thay vì ngồi chờ người lao động tự tìm đến, ngành chức năng và các doanh nghiệp ở Lào Cai đang chủ động "gõ cửa" từng thôn, xã. Từ những buổi đối thoại cởi mở ngay tại địa phương, các phiên giao dịch việc làm lưu động, cho đến việc số hóa thông tin trên ứng dụng VNeID, cơ hội học nghề và tìm việc làm ổn định đang được đưa đến tận người lao động nông thôn một cách đáng tin cậy.

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ mới thông báo về việc thất lạc 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp kiểm tra, ngăn chặn việc sử dụng các phôi giấy này vào mục đích trái pháp luật.

Đổi mới từ những điều gần gũi

Rèn tiếng Việt cho trẻ mầm non vùng cao: Đổi mới từ những điều gần gũi

Với trẻ em dân tộc thiểu số, khả năng sử dụng tiếng Việt có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình học tập và hòa nhập môi trường giáo dục. Từ đặc thù địa bàn, Trường Mầm non Tả Phìn (xã Tả Phìn) đã đổi mới hoạt động vui chơi, trải nghiệm để trẻ phát triển ngôn ngữ, tự tin giao tiếp trước khi vào lớp 1.

fb yt zl tw