Những ngày cuối tháng 7/2025, không khí tại nhà văn hóa thôn Máy Đựng, xã Yên Thành náo nhiệt hơn thường lệ. Bà con dân tộc Dao quần trắng - những người vốn chỉ quen với ruộng nương, giờ đây lại chăm chú lắng nghe thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh. Từng thao tác tưởng chừng phức tạp - từ cách tra cứu tin tức, quét mã QR, đến định danh điện tử VNeID… đều được các thành viên “cầm tay chỉ việc” nên người dân dễ hiểu, dễ sử dụng.
Bà Bàn Thị Chung, thôn Máy Đựng chia sẻ: “Lúc đầu, tôi cũng e ngại vì không biết sử dụng, thao tác thế nào, nhưng khi được cán bộ hướng dẫn tỉ mỉ, tôi đã biết cách đọc tin tức, tìm hiểu, học hỏi thêm kiến thức kỹ thuật về trồng trọt, chăn nuôi. Tôi còn thử video call cho con trai đang làm việc ở thành phố nữa”.
Không dừng lại ở các lớp học trong nhà văn hóa thôn, phong trào “Bình dân học vụ số” còn lan tỏa đến các buổi chợ phiên. Tại chợ trung tâm xã Bắc Hà, người mua - người bán dần hình thành thói quen thanh toán không dùng tiền mặt.
Chị Nguyễn Thu Loan hồ hởi nói: “Bây giờ ra chợ tiện lắm, không cần mang nhiều tiền mặt, chỉ cần quét mã QR thanh toán. Nhiều người cũng dần quen cách thanh toán không dùng tiền mặt”.
Cùng với đó, nhiều nông dân đã biết sử dụng các ứng dụng nông nghiệp số, cập nhật giá cả thị trường, học kỹ thuật trồng trọt mới qua YouTube, Zalo; các tiểu thương học cách bán hàng trên Facebook, sử dụng app đặt hàng... Kết quả này xuất phát từ sự nỗ lực và ý thức tự thân của mỗi người dân trong việc tận dụng những lợi ích mà công nghệ số mang lại.
“Bình dân học vụ số” không chỉ dừng lại ở việc giúp người dân biết cách sử dụng các ứng dụng cơ bản, phong trào này còn trang bị cho mỗi người những kỹ năng số thiết yếu để tiếp cận kho tri thức khổng lồ trên mạng Internet.
Em Nguyễn Gia Khánh, học sinh lớp 8, Trường THCS Quang Trung, hào hứng nói: “Em dùng mạng Internet để tìm kiếm tài liệu học tập cũng như xem các bài giảng trực tuyến. Kho tri thức khổng lồ này giúp chúng em mở rộng kiến thức, bổ trợ cho việc học trên lớp và tìm hiểu sâu hơn về những môn học mà em yêu thích”.
Đằng sau những thay đổi lớn ấy là sự đóng góp miệt mài của 3.083 Tổ Công nghệ số cộng đồng với gần 20.000 thành viên trên toàn tỉnh. Đây là những cán bộ xã, đoàn viên, thanh niên, giáo viên và người dân trong cộng đồng, am hiểu phong tục, ngôn ngữ, nếp sống của từng bản làng. Họ đến từng nhà, các phiên chợ hay góp mặt tại các buổi họp thôn để kiên trì hướng dẫn, giúp bà con dễ dàng tiếp cận và làm chủ công nghệ trong đời sống.
Bên cạnh đó, tinh thần cộng đồng cũng đóng vai trò then chốt trong nuôi dưỡng phong trào. Nhiều nơi, bà con rủ nhau cùng học, cùng cài app, chia sẻ từng mẹo nhỏ. Việc “người biết dạy người chưa biết” giúp không khí học tập trở nên gần gũi, không áp lực mà đầy hứng khởi.
Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu năm 2025, ít nhất 80% người dân trong độ tuổi trưởng thành sử dụng được thiết bị thông minh để khai thác thông tin, sử dụng nền tảng, dịch vụ số thiết yếu. Con số này sẽ nâng lên 100% vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó có việc xây dựng mạng lưới “Đại sứ số” và “Người bản số” - những hạt nhân lan tỏa kiến thức số sâu rộng hơn nữa trong cộng đồng.
Chúng tôi xác định “Bình dân học vụ số” không chỉ là phong trào, mà là chiến lược dài hạn nhằm nâng cao nhận thức và năng lực số cho toàn dân.
"Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về phong trào “Bình dân học vụ số”; xây dựng chương trình, tổ chức triển khai, phổ cập kiến thức và kỹ năng số cơ bản cho từng nhóm đối tượng, đặc biệt là ở vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, sẽ phát huy tối đa vai trò của các Tổ Công nghệ số cộng đồng cũng như các lực lượng xã hội trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ một cách chủ động và bền vững” - ông Bùi Minh Tuân, Trưởng Phòng Tuyên truyền, Báo chí - Xuất bản (Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai) nhấn mạnh.
“Bình dân học vụ số” tại Lào Cai là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đặt con người vào vị trí trung tâm của chuyển đổi số. Khi mỗi người dân trở thành một chủ thể số và mỗi cộng đồng là một mắt xích quan trọng, Lào Cai đang khẳng định cách tiếp cận đúng đắn và phù hợp với đặc thù địa phương.
