Tham dự buổi tiếp công dân có lãnh đạo Ban Nội chính Tỉnh ủy, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Văn phòng Tỉnh ủy, Thanh tra tỉnh, các sở, ngành liên quan cùng lãnh đạo xã Yên Bình.
Đây là một trong những vụ việc tồn đọng, phức tạp kéo dài nhiều năm được Tỉnh ủy Lào Cai đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo giải quyết dứt điểm trong năm 2026.
Từ nhu cầu xây dựng nhà văn hóa đến sai phạm kéo dài nhiều năm
Theo hồ sơ vụ việc, khu đất có nguồn gốc từ nhu cầu xây dựng địa điểm sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư. Trước năm 2001, thửa đất có diện tích 1.593m² tại Tổ nhân dân số 3 thuộc quyền sử dụng của gia đình bà Nguyễn Thị Yên. Để có địa điểm sinh hoạt cộng đồng, các hộ dân trong tổ dân phố đã cùng nhau đóng góp kinh phí mua lại toàn bộ khu đất và ngôi nhà trên đất với số tiền 16 triệu đồng.
Sau khi hoàn tất việc mua bán, khu đất được xác định sử dụng vào mục đích xây dựng hội trường tổ nhân dân. Tuy nhiên, do tổ dân phố không phải là chủ thể có tư cách pháp nhân để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định, nên ngày 18/9/2001, UBND tỉnh Yên Bái đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho UBND thị trấn Yên Bình quản lý và sử dụng vào mục đích xây dựng hội trường Tổ nhân dân số 3.
Thời điểm đó, khó khăn lớn nhất là thiếu nguồn kinh phí để xây dựng nhà văn hóa mới. Trước yêu cầu chỉnh trang, kiên cố hóa cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt cộng đồng, Chi bộ và Tổ nhân dân số 3 đã họp bàn, thống nhất chủ trương chuyển nhượng một phần diện tích đất đồi chưa san gạt thuộc khu đất hội trường để lấy kinh phí xây dựng công trình.
Tháng 3/2004, Tổ trưởng Tổ nhân dân số 3 có tờ trình đề nghị UBND thị trấn Yên Bình cho phép chuyển nhượng khoảng 300m² đất. Đề xuất này nhận được sự đồng thuận của chính quyền địa phương thời điểm đó.
Năm 2005, Tổ nhân dân số 3 thực hiện chuyển nhượng tổng cộng 368m² đất cho hai hộ dân liền kề. Trong đó, bà Nguyễn Thị Lý nhận chuyển nhượng 184m² với giá 30 triệu đồng; bà Phùng Thị Oanh nhận chuyển nhượng 184m² với giá 30 triệu đồng. Toàn bộ số tiền thu được 60 triệu đồng được sử dụng để xây dựng nhà văn hóa và phục vụ các hoạt động cộng đồng của tổ dân phố.
Vào thời điểm diễn ra giao dịch, việc chuyển nhượng được thực hiện công khai, có sự thống nhất của cộng đồng dân cư và xác nhận của chính quyền cơ sở. Người dân tin tưởng vào tính hợp pháp của các giấy tờ được lập nên không phát sinh ý kiến thắc mắc hay nghi ngờ về quá trình thực hiện giao dịch.
Thế nhưng, chính giao dịch này lại trở thành nguyên nhân dẫn đến một vụ việc kéo dài hơn 20 năm.
Người dân sử dụng đất ổn định nhưng không được cấp “sổ đỏ”
Sau khi nhận chuyển nhượng đất, gia đình bà Nguyễn Thị Lý tiến hành san gạt mặt bằng và xây dựng nhà ở từ năm 2007. Gia đình bà Phùng Thị Oanh hoàn thiện nhà ở từ năm 2012. Trong suốt quá trình sử dụng, cả hai hộ dân đều sinh sống ổn định, liên tục, công khai; không phát sinh tranh chấp với bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào. Hạ tầng dân sinh được đầu tư đầy đủ, cuộc sống của các hộ dân diễn ra bình thường như nhiều hộ dân khác trên địa bàn.
Tuy nhiên, khi thực hiện các thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các hộ dân mới phát hiện phần đất mình đang sử dụng không đủ điều kiện giải quyết theo thủ tục thông thường. Nguyên nhân xuất phát từ việc diện tích đất chuyển nhượng vốn là đất công cộng đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho UBND thị trấn Yên Bình quản lý từ năm 2001. Theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm đó, Tổ nhân dân số 3 không có tư cách pháp nhân để thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các hộ dân.
Nói cách khác, giao dịch chuyển nhượng đất năm 2005 được xác định là không đúng thẩm quyền. Đây chính là “điểm nghẽn” pháp lý khiến vụ việc kéo dài qua nhiều năm mà chưa thể giải quyết dứt điểm.
Quy hoạch thay đổi làm phát sinh thêm khó khăn
Quá trình xử lý vụ việc càng trở nên phức tạp khi quy hoạch sử dụng đất có sự điều chỉnh qua các giai đoạn. Năm 2021, theo quy hoạch sử dụng đất được UBND tỉnh Yên Bái phê duyệt, diện tích đất của cả hai hộ dân đều được xác định là đất ở đô thị. Đây được xem là cơ sở thuận lợi bởi hiện trạng sử dụng đất phù hợp với quy hoạch.
Tuy nhiên, đến năm 2023, quy hoạch sử dụng đất tiếp tục được điều chỉnh. Theo đó, phần diện tích đất của hộ bà Phùng Thị Oanh vẫn nằm trong quy hoạch đất ở đô thị, trong khi phần đất của hộ bà Nguyễn Thị Lý được điều chỉnh sang quy hoạch đất xây dựng công trình giao thông.
Sự thay đổi về quy hoạch đã làm phát sinh những khác biệt trong cơ sở pháp lý và hướng xử lý đối với từng trường hợp cũng không còn giống nhau.
Đối với hộ bà Phùng Thị Oanh, hiện trạng sử dụng đất phù hợp với quy hoạch nên cơ bản đáp ứng điều kiện xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.
Trong khi đó, trường hợp của bà Nguyễn Thị Lý cần tiếp tục nghiên cứu phương án xử lý phù hợp nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời bảo đảm tuân thủ quy hoạch đã được phê duyệt.
Tỉnh ủy vào cuộc chỉ đạo giải quyết
Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai từ ngày 01/7/2025, hai hộ dân tiếp tục có đơn đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét tách phần diện tích đất đã nhận chuyển nhượng để thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.
Qua nghiên cứu hồ sơ, cơ quan chuyên môn nhận thấy vụ việc không thể giải quyết theo quy trình hành chính thông thường do liên quan đến nhiều yếu tố lịch sử, pháp lý và quy hoạch. Từ đó, vụ việc được đưa vào danh sách các trường hợp khó khăn, vướng mắc kéo dài cần tập trung tháo gỡ.
Thực hiện chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy về rà soát, giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng trên địa bàn tỉnh, Ban Nội chính Tỉnh ủy đã chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu hồ sơ, làm việc với địa phương và khảo sát thực địa.
Qua rà soát, cơ quan chức năng nhận định nguyên nhân phát sinh vụ việc xuất phát từ những tồn tại trong công tác quản lý đất đai qua nhiều thời kỳ. Đồng thời, xác định người dân đã sử dụng đất ổn định, liên tục, công khai trong thời gian dài, không phát sinh tranh chấp và có nhu cầu chính đáng được công nhận quyền sử dụng đất. Trên cơ sở đó, các cơ quan chuyên môn thống nhất đề xuất hướng xử lý theo hướng hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Hướng tháo gỡ được xác định rõ
Theo phương án được các cơ quan chức năng thống nhất đề xuất, trước hết sẽ thực hiện thu hồi và chỉnh lý giảm diện tích trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho UBND thị trấn Yên Bình đối với phần diện tích đã giao cho các hộ dân. Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn sẽ tiến hành đo đạc, chỉnh lý hồ sơ địa chính và hoàn thiện toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan.
Sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân theo quy định hiện hành. Đối với trường hợp bà Phùng Thị Oanh, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi do phù hợp quy hoạch đất ở.
Riêng trường hợp bà Nguyễn Thị Lý, dù diện tích đất đang nằm trong quy hoạch công trình giao thông nhưng các cơ quan tham mưu vẫn đề xuất tiếp tục nghiên cứu phương án phù hợp trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đối với các vi phạm đất đai phát sinh trước khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực.
Giải quyết dứt điểm trước ngày 15/8/2026
Kết luận tại buổi tiếp công dân, đồng chí Dương Quốc Huy - Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh rằng kiến nghị đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Nguyễn Thị Lý và bà Phùng Thị Oanh là chính đáng, có căn cứ để xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.
Bí thư Tỉnh ủy giao Đảng ủy xã Yên Bình chỉ đạo UBND xã chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh, Sở Xây dựng cùng các cơ quan liên quan tập trung giải quyết dứt điểm vụ việc, bảo đảm đúng quy định pháp luật và quyền lợi hợp pháp của công dân.
Đồng thời yêu cầu địa phương rà soát toàn diện hồ sơ vụ việc, xây dựng kế hoạch và lộ trình thực hiện cụ thể; định kỳ trước ngày 20 hằng tháng báo cáo tiến độ với Thường trực Tỉnh ủy thông qua Ban Nội chính Tỉnh ủy. Mốc thời gian hoàn thành giải quyết vụ việc được ấn định ngày 15/8/2026.
Gia đình bà Nguyễn Thị Lý, bà Phùng Thị Oanh cùng các cá nhân có liên quan có trách nhiệm phối hợp với UBND xã Yên Bình và các cơ quan chức năng có liên quan giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật. Giao Ban Nội chính Tỉnh ủy chủ trì, phối hợp theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện ý kiến kết luận của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy; kịp thời tổng hợp, báo cáo kết quả với đồng chí Bí thư Tỉnh ủy theo quy định.
Bí thư Tỉnh ủy cũng giao Đảng ủy UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan hướng dẫn xã Yên Bình trong quá trình thực hiện; đồng thời tiếp tục rà soát các trường hợp tương tự trên địa bàn tỉnh để có giải pháp xử lý dứt điểm, nhất là các vụ việc vi phạm đất đai phát sinh trước khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực.
Bài học từ một vụ việc kéo dài hơn hai thập kỷ
Vụ việc tại xã Yên Bình không chỉ là câu chuyện về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hai hộ dân. Đằng sau đó là những bất cập trong công tác quản lý đất đai qua nhiều giai đoạn lịch sử; là hệ quả của những quyết định xuất phát từ nhu cầu thực tế nhưng chưa bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý.
Hơn 20 năm trôi qua, những người dân mua đất với niềm tin vào sự xác nhận của chính quyền cơ sở vẫn chưa được xác lập đầy đủ quyền sử dụng đất hợp pháp đối với tài sản mà họ đã đầu tư, xây dựng và sử dụng ổn định.
Việc Tỉnh ủy Lào Cai trực tiếp quan tâm, chỉ đạo giải quyết vụ việc thể hiện quyết tâm trong việc tập trung tháo gỡ các tồn tại, vướng mắc kéo dài qua nhiều thời kỳ; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, góp phần khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. Khi vụ việc được giải quyết dứt điểm, không chỉ quyền lợi của hai hộ dân được bảo đảm mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan công quyền, đồng thời tạo tiền đề để xử lý hiệu quả những trường hợp tương tự còn tồn đọng trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
