Đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì phiên họp.
Dự phiên họp có đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, thành viên Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc.
Theo báo cáo, tuyến đường sắt qua địa bàn tỉnh Lào Cai có chiều dài khoảng 143,68 km, đi qua 12 xã, phường; dự kiến có 9 ga. Theo phương án hiện nay, diện tích đất thực hiện giải phóng mặt bằng khoảng 828,1 ha.
Công tác giải phóng mặt bằng được xác định là nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ triển khai dự án trên địa bàn tỉnh.
Đến ngày 15/8, Ban Quản lý dự án Đường sắt đã bàn giao cho các địa phương hồ sơ cắm mốc, ranh giới giải phóng mặt bằng khoảng 130,32/143,68 km tuyến chính và 8/9 ga. Các địa phương đang rà soát, kiểm tra mốc giới, triển khai đo đạc, lập hồ sơ thu hồi đất, thống kê, kiểm đếm và xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Toàn tuyến dự kiến bố trí 38 khu tái định cư. Đến nay đã khởi công xây dựng 28 khu; trong đó 3 khu đã hoàn thành, 3 khu đã có sẵn mặt bằng, 10 khu đang thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư.
Đối với các cơ sở sản xuất bị ảnh hưởng bởi dự án tại Khu công nghiệp Đông Phố Mới, đến nay đã kiểm kê, lập phương án bồi thường đối với 38/41 cơ sở. Tỉnh đang triển khai các dự án san gạt mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật tại các khu vực mới để phục vụ di chuyển, sắp xếp các cơ sở sản xuất.
Tại phiên họp, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích tiến độ giải phóng mặt bằng tại từng khu vực, nhất là những địa bàn có khối lượng công việc lớn; tiến độ triển khai các khu tái định cư; việc di chuyển cơ sở sản xuất trong Khu công nghiệp Đông Phố Mới; nhu cầu vốn và khả năng giải ngân.
Các đại biểu cũng chỉ rõ những khó khăn đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ như hồ sơ hướng tuyến, ranh giới giải phóng mặt bằng nhiều lần thay đổi; nhu cầu, quy mô các khu tái định cư phải điều chỉnh theo phương án tuyến; một số khu tái định cư gặp khó khăn về nguồn đất đắp; việc xác định phương án bồi thường đối với một số công trình, máy móc, dây chuyền sản xuất chưa có trong đơn giá bồi thường, hỗ trợ.
Kế hoạch vốn năm 2026 được giao cho dự án là 2.132,9 tỷ đồng. Đến hết ngày 15/8, toàn tỉnh đã giải ngân 324,3 tỷ đồng, đạt 15,2% kế hoạch. Tỷ lệ giải ngân còn thấp chủ yếu do hướng tuyến, ranh giới giải phóng mặt bằng thay đổi và một số địa phương mới được bàn giao mốc giới, chưa đủ điều kiện thực hiện thanh toán chi phí giải phóng mặt bằng trên tuyến.
Phát biểu kết luận phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy nhấn mạnh, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là dự án giao thông đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực logistics của tỉnh. Vì vậy, công tác giải phóng mặt bằng có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ triển khai dự án.
Bí thư Tỉnh ủy đánh giá, thời gian qua, Đảng ủy UBND tỉnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc, các sở, ban, ngành và địa phương đã nỗ lực triển khai nhiệm vụ. Tuy nhiên, tiến độ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; công tác giải phóng mặt bằng tuyến chính mới bước đầu được triển khai sau khi tiếp nhận hồ sơ, tim tuyến, mốc giới; còn 10/38 khu tái định cư chưa khởi công, tỷ lệ giải ngân mới đạt 15,2% kế hoạch. Việc lập, thẩm định phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với các cơ sở sản xuất tại Khu công nghiệp Đông Phố Mới còn khó khăn do một số tài sản, thiết bị chưa có hướng dẫn và chưa có trong đơn giá bồi thường, hỗ trợ.
Để đẩy nhanh tiến độ, đồng chí Dương Quốc Huy yêu cầu Đảng ủy UBND tỉnh, các cấp ủy, chính quyền, sở, ban, ngành, địa phương xác định giải phóng mặt bằng dự án là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu; huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc với tinh thần quyết liệt hơn, chủ động hơn, sâu sát hơn; làm đến đâu dứt điểm đến đó, không để chậm trễ do nguyên nhân chủ quan, bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch, liên tục, đồng bộ phục vụ thi công.
Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo UBND tỉnh khẩn trương cập nhật, điều chỉnh kế hoạch giải phóng mặt bằng, xác định rõ mốc thời gian hoàn thành tại từng ga, từng đoạn tuyến, từng khu tái định cư và ban hành trong tháng 8/2026. Đồng thời, nghiên cứu kiện toàn, bổ sung các tổ công tác có cán bộ lãnh đạo, cán bộ chuyên môn, kinh nghiệm để hỗ trợ các địa phương tháo gỡ khó khăn trong đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Đồng chí yêu cầu ngay sau khi được bàn giao đầy đủ hồ sơ, tim tuyến và mốc giới, các địa phương phải chuyển ngay từ trạng thái chuẩn bị sang tổ chức thực hiện đồng loạt; triển khai song song với đo đạc, lập hồ sơ địa chính, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chi trả và bàn giao mặt bằng, tuyệt đối không để việc sau chờ việc trước.
Đối với các khu tái định cư, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu khởi công 10 khu còn lại trong tháng 10/2026, hoàn thành 28 khu đã khởi công trong tháng 12/2026. Đồng chí nhấn mạnh, tái định cư phải đi trước một bước, đủ điều kiện để người dân ổn định chỗ ở trước khi thu hồi đất, bàn giao mặt bằng; vị trí tái định cư phải hợp lý, công bằng, phù hợp điều kiện sinh hoạt, sản xuất và nguyện vọng chính đáng của người dân, không để tái định cư trở thành điểm nghẽn của giải phóng mặt bằng.
Đối với các xã, phường có tuyến đường sắt đi qua, Bí thư Đảng ủy và Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước Ban Chỉ đạo về tiến độ giải phóng mặt bằng trên địa bàn.
Đồng chí Dương Quốc Huy cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân, làm rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của dự án, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải quyết kiến nghị chính đáng ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng, khiếu kiện phức tạp liên quan đến giải phóng mặt bằng.
Đặc biệt, các địa phương cần huy động các tổ chức đoàn thể tham gia hỗ trợ người dân thu dọn, di chuyển nhà cửa, cây cối, hoa màu, tài sản; đồng thời chủ động phối hợp với doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở thu mua hỗ trợ tiêu thụ quế cho người dân trong vùng giải phóng mặt bằng, nhất là diện tích đến kỳ thu hoạch, góp phần hạn chế thiệt hại, ổn định đời sống Nhân dân.
Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy nhấn mạnh, thời gian còn lại không nhiều, trong khi khối lượng công việc còn rất lớn. Vì vậy, từng cơ quan, đơn vị, địa phương phải bắt tay ngay vào thực hiện nhiệm vụ với tinh thần chủ động, quyết liệt, phối hợp chặt chẽ; tổ chức công việc theo hướng làm đồng thời, làm song song, việc nào dứt điểm việc đó. Hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo phải được đo bằng chuyển biến thực chất, sản phẩm cụ thể, với mục tiêu cao nhất là hoàn thành giải phóng mặt bằng dự án theo đúng kế hoạch Chính phủ giao.
