Khi người đàn ông trưởng thành

LCĐT - Năm 2013, nghi lễ cấp sắc của người Dao tỉnh Lào Cai đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đến nay, cộng đồng người Dao ở Lào Cai vẫn tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị của nghi lễ cấp sắc.

Thực hiện các nghi lễ trong lễ cấp sắc.
Thực hiện các nghi lễ trong lễ cấp sắc.
Thực hiện các nghi lễ trong lễ cấp sắc.

Lễ cấp sắc (còn gọi là lễ trưởng thành) là nghi lễ bắt buộc không thể thiếu trong cuộc sống của cộng đồng người Dao. Theo quan niệm của người Dao, người được làm cấp sắc mới được coi là người đàn ông trưởng thành, trải qua lễ cấp sắc, người đó có thể trở thành thầy (thầy cấp sắc, thầy dạy chữ…) và được mọi người kính trọng. Nam giới từ 10 tuổi trở lên được cấp sắc mới có “tên âm” để sau này về với tổ tiên.

Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng trong đời sống của người Dao
Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng trong đời sống của người Dao

Lễ cấp sắc còn gọi là lễ “quá tăng” (treo đèn), thường trong đời chỉ tổ chức 1 lần, nhưng nếu ai muốn trở thành thầy cúng thì cần thăng cấp nhiều hơn, làm nhiều lần, từ 3 đèn, 7 đèn đến 12 đèn. Lễ cấp sắc thường được tổ chức kết hợp với lễ tế Bàn vương (lễ tạ ơn tổ tiên - chấu đàng), lễ này đặc trưng cho lễ tế tổ của người Dao. Cấp độ cao nhất của thầy nhất thiết phải làm lễ “Tẩu Slai” (độ giới) để treo thêm đèn, treo 12 đèn là cấp bậc cao nhất của người làm thầy.

Thục tục cấp quân binh trong thực hành nghi lễ cấp sắc.
Thục tục cấp quân binh trong thực hành nghi lễ cấp sắc.

Thông qua nghi lễ cấp sắc phản ánh được bản sắc văn hóa tộc người, người Dao biết ơn tổ tiên, cha ông, nguồn cội, đồng thời phản ánh được triết lý nhân sinh quan, vũ trụ quan, phản ánh được lịch sử xã hội... Toàn bộ lễ cấp sắc là một hành trình do thầy hướng dẫn các học trò từ học đạo đức, giáo lý, học cách làm người, làm thầy để cứu nhân độ thế. Sau khi học trò đã tinh thông giáo lý, các thầy lại đưa các trò vào hành trình đi tìm đạo bằng cách dạy trò múa rùa, múa dâng hương, múa thẻ lệnh. Quá trình cấp sắc diễn ra tại sàn gỗ trước cửa nhà cấp sắc. Kết thúc lễ cấp sắc, các học trò tu thành chính quả, song toàn cả văn và võ, hiểu được triết lý trong cuộc sống, làm người tốt, giúp đỡ cộng đồng. Học trò cấp sắc trải qua bước này trở thành thầy cao tay nhất, thể hiện việc trao truyền, bảo tồn truyền thống văn hóa dân tộc.

Màn trình diễn độc đáo mang bản sắc riêng của dân tộc Dao đỏ trong nghi lễ cấp sắc.
Màn trình diễn độc đáo mang bản sắc riêng của dân tộc Dao đỏ trong nghi lễ cấp sắc.

Thông qua lễ cấp sắc, các trò được các thầy truyền dạy học điều hay, lẽ phải, dạy học trò các bài múa kiếm, múa giao quân, múa thu quân, múa rùa, múa thẻ lệnh, múa dâng hương... đồng thời phản ánh nghề và nghệ thuật treo tranh thờ trong nghi lễ cấp sắc. Lễ cấp sắc kết hợp sử dụng các đạo nhạc cụ làm nhạc nền để trình diễn, hòa tấu nhạc chiêng, kèn, nạo bạt cho các bài khấn, bài cúng, hát của thầy, đồng thời có vai trò làm nhịp dẫn cho các bài, điệu múa nghi lễ diễn tả cảnh linh thiêng, huyền bí. Lễ cấp sắc còn là dịp để các học trò thi trình diễn trang phục truyền thống, tạo nên sắc thái văn hóa đặc trưng.

Cũng thông qua lễ cấp sắc, hình thức tạo hình, nghệ thuật tranh cắt giấy được trang trí trong khung nhà cấp sắc với những mẫu hoa văn hình lá liễu, hoa văn hình mặt trời, hoa văn hình mào gà, hoa văn hình con ba ba... đều mô phỏng thế giới hiện hữu trong tự nhiên và nhân sinh quan của người Dao.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw