Độc đáo Lễ “Áy lay” của người Dao họ ở Khe Mụ

LCĐT - Trong các dân tộc sinh sống ở xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng, đồng bào Dao họ thôn Khe Mụ có những nét sinh hoạt văn hóa độc đáo, thể hiện trong đời sống thường ngày, qua lễ hội dân gian, những bài ca, điệu múa, truyện kể, ca dao, tục ngữ, câu đố… Đặc biệt, Lễ cầu làng - còn gọi là “Áy lay” - là nét văn hóa đặc sắc, mang sắc thái tín ngưỡng đặc trưng và được duy trì đến ngày nay.

Độc đáo Lễ “Áy lay” của người Dao họ ở Khe Mụ ảnh 1
Các bậc cao niên, người có uy tín làm các hình mẫu, hình nộm, vàng mã cho nghi lễ

Thôn Khe Mụ là nơi sinh sống của 17 hộ người Dao họ. Theo chủ làng Bàn Văn Sang, xưa kia, Lễ cầu làng thường được tổ chức 4 lần trong năm, nhưng nay rút xuống còn 3 lần. Ở mỗi thời điểm tổ chức, nghi lễ mang một ý nghĩa riêng. Lần thứ nhất, lễ diễn ra vào tháng 2 âm lịch với mong muốn cầu cho nhà nhà khỏe mạnh, mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu; lần thứ 2 diễn ra vào ngày mùng 6 tháng 6 âm lịch và được tổ chức với quy mô lớn bởi đây là lễ cúng giữa năm, báo cáo lên thần linh, thổ địa kết quả cả làng đạt được trong 6 tháng đầu năm, vì thế lễ vật cũng đầy đủ hơn; lần thứ 3 diễn ra vào tháng 10 âm lịch với ý nghĩa tổng kết cuối năm, đánh giá 1 năm các hộ làm được gì và chưa làm được gì, hướng khắc phục trong năm tới.

Mặc dù Lễ cầu làng được tổ chức nhiều lần trong năm nhưng nội dung và diễn trình của nghi lễ tương đối thống nhất. Thầy cúng Lý Văn Chiên cho biết: Trước ngày diễn ra Lễ cầu làng, chủ làng chọn ngày tốt, lựa chọn thầy cúng có uy tín, được người dân trong làng tín nhiệm. Thầy cúng phải mặc trang phục truyền thống, mang sách cúng để thực hiện nghi lễ. Lễ cúng sẽ được tổ chức ở nhà chủ làng.

Độc đáo Lễ “Áy lay” của người Dao họ ở Khe Mụ ảnh 2
Thầy mo đại diện trong bản người Dao thực hiện nghi lễ cúng quan trọng nhất

Lễ vật cầu làng của người Dao họ khá đơn giản, đúng theo quan niệm có gì dâng nấy, quan trọng vẫn là tấm lòng thành của người dân. Điều đặc biệt nhất là tất cả đồ dâng cúng phải do các gia đình tự trồng, tự nuôi, thể hiện lòng thành kính đối với các vị thần linh của người Dao họ. Các lễ vật như gà, thịt lợn, rượu trắng, gạo... được các gia đình đóng góp, sau đó tập trung về một hộ có uy tín trong cộng đồng đã được chọn từ trước để chuẩn bị thực hiện các nghi lễ.

Từ sáng sớm, người dân tập trung ở nhà chủ làng chuẩn bị lễ vật, sau đó mời thầy đến cúng. Ý nghĩa của bài cúng là cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, bội thu, không bị sâu bệnh phá hoại, con cháu học hành thành đạt, nhà nhà no đủ, mọi sự bình yên. Tùy từng dịp, thầy cúng sẽ có bài văn riêng khấn bằng tiếng Dao. Tuy nhiên, tất thảy các bài khấn đều phải thể hiện sự biết ơn bề trên và cầu sự chở che, phù hộ của thần linh với bản làng.

Lễ cầu làng kết thúc, người dân trong làng cùng nhau bày mâm cỗ ăn uống tại nhà chủ làng thể hiện sự gắn kết, thắt chặt tình cảm cộng đồng.

Ông Hoàng Văn Phúc, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Hà cho biết: Lễ cầu làng của người Dao họ ở thôn Khe Mụ là một nét đẹp văn hóa của đồng bào nơi đây. Trải qua hàng trăm năm, nghi lễ này đã trở thành hoạt động cộng đồng đặc sắc, được gìn giữ cho đến ngày nay, có tác dụng cổ vũ, động viên người dân bước vào vụ sản xuất mới. Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, khơi dậy niềm tự hào về những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Dao ở địa phương, trong đó có Lễ cầu làng.   

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Độc đáo phong tục thờ mía ngày Tết

Độc đáo phong tục thờ mía ngày Tết

Trong tâm thức của người Tày xã Lâm Thượng, Tết Nguyên đán không chỉ là dịp đoàn viên mà còn là thời điểm thiêng liêng để kết nối giữa thế giới thực tại và cội nguồn tiên tổ. Hình ảnh hai cây mía vươn cao hai bên bàn thờ đã trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng, mang đậm triết lý nhân sinh và lòng hiếu thảo của người dân miền sơn cước.

Giữ hồn Tết cổ truyền trong đời sống hiện đại

Giữ hồn Tết cổ truyền trong đời sống hiện đại

Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi từng góc phố, từng nếp nhà, không khí Tết ùa về bằng những điều rất đỗi thân quen. Ở Lào Cai, có những gia đình vẫn giữ gìn phong tục, nếp sống truyền thống như cách gìn giữ hồn cốt Tết cổ truyền của dân tộc.

Bếp lửa của người Tày

Bếp lửa của người Tày

Mùa đông giá lạnh, thật thú vị khi được ngồi bên bếp lửa sưởi ấm, uống trà, nướng ngô… Những ngày cuối đông, chúng tôi có dịp về bản ở vùng cao Lào Cai, nghe người già kể chuyện xưa, về nét văn hóa độc đáo giàu bản sắc trong “miền thiêng” không gian nhà sàn truyền thống dân tộc Tày.

Mường Khương: Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ 2026 đầy ấn tượng

Mường Khương: Mường Khương: Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ 2026 đầy ấn tượng

Tối 15/2 (28 Tết), tại sân vận động Trung tâm xã Mường Khương đã diễn ra chương trình nghệ thuật chào đón năm mới với chủ đề: “Sắc Xuân Biên cương - Vững bước theo Đảng”. Dự chương trình có các đồng chí Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng đông đảo Nhân dân địa phương.

Nghị quyết 39: Cú hích từ quyết sách mới

Nghị quyết 39: Cú hích từ quyết sách mới

"Mỗi xã, phường sẽ được hỗ trợ 150 triệu đồng để mua sắm trang thiết bị khi thành lập 1 câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao nòng cốt… Mỗi câu lạc bộ sẽ được cấp 30 triệu đồng hàng năm để duy trì hoạt động...". Đây là chính sách ưu việt của tỉnh Lào Cai khi ban hành Nghị quyết 39/2025/NQ-HĐND, tạo cú hích thúc đẩy phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao ở các địa phương.

Náo nức chợ xuân

Náo nức chợ xuân

Các phiên chợ vùng cao luôn là món quà kỳ diệu mà núi rừng Tây Bắc dành cho những kẻ mê ngắm sắc màu cuộc sống. Ở đó có những thứ mua không cần trả giá. Đó là nụ cười móm mém của bà cụ khi bán được bó rau cuối cùng, là chén rượu mời nhau giữa người lạ, là ánh mắt trẻ thơ sáng long lanh bên những món đồ chơi sắc màu.

Ngựa chiến trong sử Việt

Ngựa chiến trong sử Việt

Đọc tiểu thuyết lịch sử Trung Quốc, chúng ta thường mê mẩn với những chiến mã nổi tiếng như Chiếu Dạ Ngọc Sư Tử, Xích Thố, Ô Vân Đạp Tuyết, Đích Lư... Nhưng, ít người biết rằng, trong lịch sử nước ta, cũng không hiếm những chiến mã lừng danh. Chỉ có điều, chúng ta ít tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng để đưa câu chuyện đến với đông đảo công chúng.

Những đôi bàn tay "dệt" nên hương vị Tết.

Những đôi bàn tay "dệt" nên hương vị Tết.

Bánh chưng là một trong những món ăn không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Dù là chiếc bánh chưng vuông hay bánh chưng gù, tất cả đều được làm ra từ tâm huyết của những người thợ đã gắn bó với nghề hơn nửa đời người. Đó là câu chuyện về đôi bàn tay âm thầm giữ hương vị truyền thống của dân tộc giữa dòng chảy hối hả của thời gian.

Xuân về trên áo mới người Giáy

Xuân về trên áo mới người Giáy

Tết với đồng bào dân tộc Giáy xã Cốc San bắt đầu từ những điều rất đỗi thân quen: tiếng máy may đều nhịp, từng đường viền áo được khâu cẩn thận...

Khát vọng thổ cẩm giữa miền sương mây

Sa Pa - vùng đất đẹp nổi tiếng của tỉnh Lào Cai, nay đã trở thành khu du lịch quốc gia mang tầm quốc tế không chỉ có cảnh quan hùng vĩ, khí hậu mát mẻ mà còn là nơi hội tụ sắc màu văn hóa của các dân tộc thiểu số, trong đó, nghề dệt thổ cẩm được coi là một trong những tinh hoa đang được gìn giữ, phát huy. Trong dòng chảy văn hóa ấy, có những người không sinh ra ở Sa Pa nhưng lại gắn bó với vùng đất này, thỏa đam mê và khát vọng đưa hình ảnh cùng giá trị thổ cẩm Sa Pa lan tỏa mạnh mẽ.

Tết là hành trình trở về

Tết là hành trình trở về

Khi Tết Bính Ngọ cận kề, từ sân bay, bến xe đến những tuyến đường dài nối các vùng miền, dòng người lại tất bật ngược xuôi. Hàng vạn người con xa quê thu xếp công việc, hoàn thành những phần việc cuối năm để kịp lên đường trở về nhà. Những tấm vé đặt vội, những chuyến xe đêm kín chỗ, những chiếc vali đầy ắp quà quê… tất cả đều chung một điểm đến - gia đình.

Xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh – Mừng xuân Bính Ngọ 2026”

Xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh – Mừng xuân Bính Ngọ 2026”

Tối 14/2, tại sân Tiểu công viên xã Nghĩa Đô, Đảng ủy, HĐND, UBND, UB MTTQ Việt Nam xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh - Mừng xuân Bính Ngọ 2026” chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Mùa xuân luôn là đề tài hấp dẫn thi nhân mọi thế hệ - mùa khiến tâm hồn mỗi người dường như lãng mạn hơn, yêu đời hơn. Nhiều bài thơ hay về mùa xuân đã nói lên mong ước, khát vọng về khởi đầu đầy tin yêu, may mắn, thể hiện mối giao hòa ấm áp giữa con người với thiên nhiên, niềm tự hào về đổi thay của quê hương đất nước. Trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai, một mùa xuân đầy hương sắc được hiện ra rõ nét, vừa gần gũi, thân thương, vừa mang đậm bản sắc văn hoá các dân tộc vùng cao Lào Cai.

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ phiên ngày Tết còn là bức tranh văn hóa sống động, nơi hương sắc núi rừng hòa quyện cùng tình người ấm áp. Đến với chợ văn hóa vùng cao Hợp Thành - Tả Phời (nay thuộc xã Hợp Thành) được tổ chức vào Chủ nhật hằng tuần, người dân và du khách sẽ được trải nghiệm một phiên chợ như thế - mộc mạc, giản dị và sôi động.

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

Chợ phiên Cốc Ly - phiên chợ truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại xã Bảo Nhai (trước đây là xã Cốc Ly) thường họp vào thứ Ba hàng tuần. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu mua sắm Tết của bà con trong khu vực, hôm nay - 27 tháng Chạp, chợ tổ chức thêm một phiên đặc biệt. Trong không khí Tết cổ truyền cận kề, phiên chợ càng thêm đông đúc, náo nhiệt.

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí rộn ràng đầu xuân, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Hợp Thành đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026. Đây là sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng mở đầu năm mới với khí thế đoàn kết, đổi mới và phát triển.

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Những ngày này, không khí tại đền Đông Cuông rộn ràng hơn thường lệ. Từ tuyến đường dẫn vào đền, cờ hội, băng rôn, khẩu hiệu đã được trang hoàng. Trong khuôn viên đền, các tiểu ban đang tích cực triển khai các phần việc theo kế hoạch, sẵn sàng cho ngày khai hội đền Đông Cuông Xuân Bính Ngọ 2026.

fb yt zl tw