Hoàng Thu Phố là 1 trong 10 xã nghèo của tỉnh, đời sống Nhân dân trong xã chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, trong đó tập trung trồng ngô, lúa, lạc và chăn nuôi gia súc. Thực hiện Nghị quyết số 10 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, xã Hoàng Thu Phố đã rà soát quỹ đất và xác định phát triển mở rộng diện tích trồng cây lê Tai nung theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với du lịch nông nghiệp.
Từ năm 2022, bằng các nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia, xã đã hỗ trợ hơn 100 hộ dân ở 3 thôn gồm: Hoàng Hạ, Tả Thồ 2, Chồ Chải trồng khoảng 175 ha cây lê Tai nung.
Là một trong những hộ tiên phong trồng cây lê Tai nung trên địa bàn xã, ông Sùng Seo Vần ở thôn Hoàng Hạ chia sẻ: Nhận thấy trồng cây ăn quả sẽ mang lại hiệu quả kinh tế nên tôi đã chuyển một phần diện tích trồng ngô kém hiệu quả sang trồng 400 cây lê Tai nung. Sau gần 3 năm trồng (năm 2022), cây lê đã cho quả, thu về gần 10 triệu đồng. Với đà này, nguồn thu từ quả lê sẽ tăng sản lượng vào các năm tiếp theo khi cây phát triển mạnh.
Còn ông Sùng Seo Xúa ở thôn Tả Chồ 2 cho biết: Trước đây, cả nửa triền đồi của gia đình tôi trồng ngô để lấy thức ăn cho gia súc và bán, chi phí về giống, phân bón cao, đất đã bạc màu nên năng suất, hiệu quả kinh tế thấp. Năm 2022, gia đình quyết định chuyển sang trồng 600 cây lê Tai nung, năm ngoái cây bắt đầu bói quả, năm nay phát triển tốt và đậu quả nhiều.
Chủ tịch UBND xã Hoàng Thu Phố - Trần Văn Cường cho biết: Lê Tai nung được xã Hoàng Thu Phố xác định là cây trồng chủ lực để nâng cao thu nhập cho người dân. Chính quyền xã đã phối hợp với phòng, ban chuyên môn của huyện hướng dẫn Nhân dân đầu tư, thâm canh, chăm sóc đúng kỹ thuật và tiếp tục mở rộng diện tích trên những diện tích trồng ngô kém hiệu quả và đất đồi để hoang hóa.
Hiện toàn bộ diện tích cây lê Tai nung trên địa bàn xã phát triển tốt và có 3 ha đã cho thu hoạch quả, giá bán khá ổn định. Qua quá trình trồng, chăm sóc và thu hoạch, thấy khí hậu ở đây rất hợp với cây lê, giúp cây phát triển rất nhanh, cho quả to, ngọt - ông Trần Văn Cường khẳng định.
Tương tự, xã Tả Van Chư là một trong những địa phương có đất đai và khí hậu rất thích hợp cho phát triển cây ăn quả ôn đới. Ông Trần Ngọc Phương, Chủ tịch UBND xã Tả Van Chư cho biết: Để phát huy lợi thế này, xã đang tích cực đã tuyên truyền, vận động Nhân dân đưa cây mận Tả Van chín sớm, lê Tai nung vào trồng ở những diện tích trồng ngô kém hiệu quả và đất đồi để hoang hóa, đồng thời hướng dẫn nông dân chăm sóc tốt diện tích cây ăn quả giống địa phương hiện có, như mận Tả Van, mận Tả hoàng ly, mận hậu, lê xanh…
Trong 3 năm qua, xã Tả Van Chư đã trồng được gần 79 ha mận Tả Van chín sớm và lê Tai nung, nâng diện tích cây ăn quả toàn xã đạt gần 219 ha. Hiện nay, xã có 140 ha cây ăn quả đã cho thu hoạch quả, với năng suất trung bình đạt 8 tấn/ha.
Còn tại xã Na Hối, cùng với duy trì diện tích mận Tam hoa, người dân cũng đang mở rộng diện tích cây mận Tả Van chín sớm. Theo lãnh đạo UBND xã Na Hối, giống mận Tả Van chín sớm được một số hộ dân đưa vào trồng trên vườn nhà, vườn đồi được 4 năm cho thấy cây mận phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu ở địa phương và cho năng suất cao. Quả mận Tả Van chín sớm nhỏ hơn quả mận Tam hoa, nhưng ăn giòn và có vị chua ngọt, quả chín ngọt lịm. Đặc biệt, vụ thu hoạch mận Tả Van chín sớm vào khoảng đầu tháng 5, sớm hơn khoảng gần 1 tháng so với mận Tam hoa, nên rải vụ thu hoạch trong năm, thuận lợi cho việc tiêu thụ.
Hiện, toàn huyện Bắc Hà có trên 25 ha mận Tả Van chín sớm, trong đó 3 ha đã cho thu hoạch, huyện Bắc Hà đặt mục tiêu mở rộng diện tích trồng cây mận Tả Van chín sớm đến hết năm 2025 lên khoảng 200 ha.
Trao đổi với phóng viên, đồng chí Nguyễn Duy Hòa, Bí thư Huyện ủy Bắc Hà cho biết: Từ chủ trương hướng mạnh vào phát triển nông nghiệp hàng hóa theo tinh thần Nghị quyết 10-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, huyện Bắc Hà xác định đây là cơ hội lớn để chuyển sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp và quyết tâm sớm triển khai đưa nghị quyết vào cuộc sống. Cũng trên cơ sở đánh giá, phân tích rõ những khó khăn, tiềm năng, thế mạnh của từng vùng sinh thái, Bắc Hà lựa chọn 6 nhóm cây, con chủ lực để tập trung phát triển sản xuất hàng hóa gồm chè Shan tuyết, quế, dược liệu, cây ăn quả ôn đới, rau trái vụ - rau an toàn, chăn nuôi lợn đen bản địa và chăn nuôi gà địa phương.
Để hiện thực hóa mục tiêu nghị quyết, huyện Bắc Hà đã quy hoạch vùng phát triển cây ăn quả ôn đới tại các xã vùng trung tâm và thượng huyện, đồng thời lồng ghép vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ nông dân về giống, phân bón và tổ chức hướng dẫn áp dụng kỹ thuật nhân giống, các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến.
Chỉ trong 3 năm, toàn huyện đã chuyển đổi 1.075 ha đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng các loại cây chủ lực, tiềm năng, trong đó có 360 ha cây ăn quả ôn đới (các loại cây trồng chính đó là mận, đào, lê). Hiện toàn huyện có 1.495 ha cây ăn quả ôn đới và giá trị thu đạt gần 122 tỷ đồng/năm.
Có thể thấy, với sự hỗ trợ và vào cuộc của chính quyền các cấp, Nhân dân, diện tích và sản lượng cây ăn quả ôn đới trên địa bàn huyện đã tăng lên đáng kể. Đây là hướng đi tích cực, giúp Nhân dân vùng cao Bắc Hà phát triển kinh tế, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững.
