Bài cuối: Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm
Công tác thống kê, kiểm đếm được tiến hành khẩn trương nhưng cẩn trọng, tỉ mỉ, cán bộ vừa thống kê vừa tuyên truyền, giải thích cho Nhân dân về chính sách. Một số quy trình cũng được rút ngắn, nhưng vẫn đảm bảo quy định của pháp luật nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Sớm tháo gỡ nút thắt ngay từ cơ sở
Ngày 18/6, khi chúng tôi hoàn thiện bài viết này thì nhận được thông tin cập nhật từ anh Phạm Anh Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thành phố Lào Cai, cuộc họp chiều muộn hôm 17/6 đã thống nhất xong phương án áp giá, bồi thường, hỗ trợ 59 hộ dân ở thôn Sơn Mãn, xã Vạn Hòa.
Đây là khu vực được quy hoạch xây dựng nhà ga mới, do nhiều nguyên nhân, những ngày đầu triển khai công tác giải phóng mặt bằng ở đây gặp nhiều khó khăn do một số hộ dân không đồng ý cho cán bộ chuyên môn thực hiện thống kê, kiểm đếm. Sau khi nắm tình hình, Chủ tịch UBND thành phố Lào Cai Nguyễn Quốc Huy đã cùng Đoàn công tác của thành phố đối thoại trực tiếp, kịp thời giải đáp những thắc mắc của người dân.
Ghi nhận và giải đáp các thắc mắc của người dân, đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Lào Cai khẳng định chính quyền sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, thực hiện minh bạch, công bằng, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, người đứng đầu chính quyền thành phố kêu gọi người dân thôn Sơn Mãn tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đồng thuận, chung tay cùng chính quyền để dự án sớm được triển khai.
Đồng chí Nguyễn Quốc Huy, Chủ tịch UBND thành phố Lào Cai cho biết khi phân công cán bộ thực hiện giải phóng mặt bằng dự án này, thành phố đã lựa chọn những cán bộ có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt và tâm huyết với công việc, vì vậy, tất cả các khâu, các bước đều được tiến hành chặt chẽ, đúng quy định ngay từ đầu.
Tại huyện Bát Xát, mặc dù không nằm trên hướng tuyến Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua, nhưng địa phương này vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai các khu tái định cư phục vụ việc di chuyển các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nằm trong hành lang tuyến dự án trọng điểm này. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo sự thành công của dự án, đồng thời ổn định đời sống cho người dân bị ảnh hưởng.
Với khối lượng công việc lớn và tiến độ triển khai gấp rút, cấp ủy đảng, chính quyền địa phương đã phối hợp chặt chẽ, làm việc ngày đêm để khảo sát, đo đạc và tổ chức các cuộc họp tuyên truyền với người dân trong khu vực quy hoạch. Nội dung tuyên truyền tập trung giải thích rõ ràng về chủ trương của Nhà nước đối với dự án, thông báo các cơ chế, chính sách giải phóng mặt bằng, cũng như những chính sách ưu đãi đặc thù của địa phương.
Trong số các dự án tái định cư trên địa bàn huyện thì dự án san gạt mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật Khu Bản Qua đang gặp nhiều khó khăn do diện tích thu hồi lớn, chủ yếu là đất ruộng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hơn 200 hộ dân. Lường trước khó khăn, ngay từ ngày đầu triển khai, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Bát Xát đã cùng các phòng chuyên môn trực tiếp đến từng hộ dân giải thích cặn kẽ từng nội dung. Thời điểm đó trùng với ngày mùa, lãnh đạo huyện Bát Xát phải tổ chức những cuộc họp vào buổi tối để bà con có thời gian đến đông đủ.
Anh Đoàn Văn Thịnh, người dân thôn Tân Bảo, xã Bản Qua cho biết, gia đình anh hoàn toàn đồng thuận với chủ trương của Nhà nước, chỉ mong muốn chính sách hỗ trợ được thỏa đáng để bà con ổn định cuộc sống sau này.
Những cuộc gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với người dân đã giúp bà con hiểu rõ hơn về ý nghĩa và tầm quan trọng của dự án, từ đó tạo sự tin tưởng và đồng thuận cao với cấp ủy đảng, chính quyền địa phương. Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Bát Xát cho biết, ngoài các chính sách chung, huyện đã linh hoạt, vận dụng các cơ chế, chính sách của tỉnh, đồng thời đề nghị các đơn vị, doanh nghiệp chuyển cơ sở sản xuất về đây tạo điều kiện cho người dân bị mất đất sản xuất và con em của họ được nhận vào làm việc.
Rút ngắn quy trình, thủ tục trong giải phóng mặt bằng
Căn nhà gần 200 m2 được thiết kế theo kiểu biệt thự nhà vườn là thành quả hàng chục năm mà gia đình anh Ngô Văn Bình ở thôn Làng Chưng, xã Sơn Hải (Bảo Thắng) làm lụng vất vả, dành dụm mới có. Căn nhà đang trong quá trình hoàn thiện, nếu không có gì thay đổi chỉ khoảng 1 tháng nữa là vào nhà mới, nhưng hướng tuyến dự án đường sắt thay đổi so với phương án ban đầu, đi qua căn nhà khiến anh phải dừng thi công toàn bộ. Ngậm ngùi theo dõi tổ công tác của huyện đo đạc, kiểm đếm, anh Bình không khỏi tiếc nuối. Dẫu vậy, anh hiểu mình phải có trách nhiệm để dự án trọng điểm quốc gia này sớm được triển khai.
Xã Sơn Hà là địa phương có hướng tuyến đường sắt đi qua dài nhất trên địa bàn huyện Bảo Thắng với khoảng 8 km, ảnh hưởng đến hơn 200 hộ dân thuộc 6 thôn. Mặc dù nhiều khu vực phải thu hồi, trong đó có những căn nhà xây khang trang hay đồi rừng có giá trị kinh tế cao khiến bà con không khỏi tiếc nuối, nhưng ai cũng hiểu đây là dự án trọng điểm quốc gia nên tất cả đều đồng tình ủng hộ.
Đồng chí Trương Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Hải cho biết, điều bà con mong muốn nhất bây giờ là có đất tái định cư để sớm ổn định cuộc sống.
Mong muốn của người dân xã Sơn Hải cũng là nguyện vọng chung của các hộ dân trong khu vực ảnh hưởng của dự án phải giải phóng mặt bằng. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, thống kê sơ bộ, tổng số hộ cần bố trí sắp xếp tái định cư để phục vụ thực hiện dự án là khoảng 789 suất, dự kiến sắp xếp tại 19 khu vực, trong đó: 9/19 khu vực đã có quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch (5 khu vực đã có mặt bằng), đề xuất 10/19 khu vực quy hoạch mới.
Do tính chất cấp bách của dự án, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, yêu cầu phải bàn giao mặt bằng vào tháng 8/2025 và khởi công dự án vào tháng 12/2025, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ, Bộ Xây dựng rút ngắn một số quy trình, thủ tục để đẩy nhanh tiến độ thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư và đã được thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh nhất trí chủ trương.
Theo đó, chủ đầu tư được thực hiện đồng thời việc lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng sau thiết kế cơ sở, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; được thẩm định, phê duyệt dự án xây dựng khu tái định cư khi chưa phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng. Sau khi dự án được phê duyệt, các quy hoạch có liên quan phải được kịp thời rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố.
Sở Xây dựng cũng đề nghị cho phép rút ngắn thời gian xin ý kiến đối với các tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư trong phạm vi quy hoạch để phù hợp với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024 để đẩy nhanh công tác đầu tư xây dựng các khu tái định cư. Hiện nay, nếu thực hiện theo quy định hiện hành, thời gian xin ý kiến bước nhiệm vụ tối thiểu 40 ngày, thời gian xin ý kiến bước quy hoạch tối thiểu 40 ngày đối với tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư. Nếu thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn thì bước nhiệm vụ không thực hiện lấy ý kiến tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư.
Sở Xây dựng cũng đề nghị UBND tỉnh báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho chủ trương thực hiện đồng thời các nội dung: lập quy hoạch, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở,... nhằm tạo cơ sở pháp lý rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, đáp ứng yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của Chính phủ. Cùng với đó cho phép rút ngắn thời gian một số nội dung về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với các trường hợp đã đồng thuận (như niêm yết thông báo thu hồi đất, niêm yết kinh phí bồi thường…) nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng, đáp ứng yêu cầu khởi công của dự án...
Với sự quyết tâm, nỗ lực của các ngành, địa phương, hiện 16 dự án tái định cư, 4 dự án san gạt mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật phục vụ di chuyển các cơ sở sản xuất đang được triển khai gấp rút tại các huyện, thành phố. Các chủ đầu tư đang đẩy nhanh thủ tục để khởi công đồng loạt các dự án trong tháng 6/2025. Cả hệ thống chính trị đang vào cuộc quyết liệt, quyết tâm hoàn thành mục tiêu bàn giao mặt bằng thi công dự án xong trong tháng 8/2025, bảo đảm các điều kiện để khởi công dự án vào ngày 19/12/2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
