Ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108, đặt chân lên mảnh đất Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Từ Cao Bằng, Người đã trực tiếp lãnh đạo và đưa phong trào cách mạng Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới, triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (ngày 10-19/5/1941).
Tranh vẽ sự kiện Bác Hồ đặt những bước chân đầu tiên trở về nước qua cột mốc mang số hiệu 108.(Tranh: Trịnh Phòng)
Hội nghị đã xác định đúng đắn đường lối giải phóng dân tộc, thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng căn cứ địa cách mạng, chuẩn bị mọi điều kiện cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Những thắng lợi đó đã đặt nền móng tư tưởng, chính trị và tổ chức cho toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam; là cơ sở để ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
Theo PGS.TS Lâm Bá Nam, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Chủ tịch Hội dân tộc học và Nhân học Việt Nam: Sự kiện Người trở về Cao Bằng là có ý nghĩa lịch sử quan trọng, tạo ra bước ngoặt quyết định cho cách mạng Việt Nam.
“Đây có thể nói là sự kiện mở ra một giai đoạn mới của lịch sử cách mạng Việt Nam. Đó là thời kỳ mà cả dân tộc dưới sự lãnh đạo của Người đã bắt đầu chuẩn bị để vùng lên giành lại độc lập dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về đã tạo nên một động lực mạnh nhất, một sức mạnh vĩ đại nhất mà dân tộc ta bắt đầu tiếp thu để mà vùng dậy giành lại non sông gấm vóc của mình. Và thế hệ ngày hôm nay, ngoài việc tự hào về trang sử huy hoàng của ông cha ta thì đặc biệt phải có trách nhiệm để bảo vệ, xây dựng và phải làm cho Tổ quốc chúng ta "đàng hoàng hơn, to đẹp hơn" như là Bác Hồ đã dặn. Chúng ta phải bảo vệ non sông gấm vóc này một cách trường tồn trong tiến trình phát triển”, PGS.TS Lâm Bá Nam chia sẻ.
Một trong những sự kiện quan trọng nhất sau khi Bác Hồ trở về nước là Người đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương 8, tháng 5/1941. Hội nghị đã hoạch định đường lối và quá trình thực hiện cuộc vận động khởi nghĩa vũ trang; bổ sung và hoàn chỉnh “Chính sách mới của Đảng”, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh. Về phương pháp cách mạng, Hội nghị chỉ rõ “Chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và nhân dân ta trong giai đoạn hiện nay”. Từ Cao Bằng, Mặt trận Việt Minh đã phát triển mạnh mẽ, đoàn kết mọi lực lượng yêu nước, tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân tham gia các tổ chức cứu quốc, xây dựng chính quyền cách mạng.
PGS. TS Bùi Đình Phong, nguyên Giảng viên cao cấp Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, hiện là Ủy viên Hội đồng khoa học Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định: Sự thay đổi chiến lược một cách kịp thời, đầy sáng tạo cùng với việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua tổ chức Mặt trận Việt Minh là hai nhân tố quan trọng bậc nhất ở trong Hội nghị Trung ương 8 để dẫn đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập tự do cho dân tộc.
Đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, sự kiện Bác Hồ về nước năm 1941 qua cột mốc 108 là nguồn động lực tinh thần to lớn, là điểm tựa vững chắc để địa phương không ngừng phấn đấu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương
“Tôi cho rằng việc Bác chọn ở Pác Bó, Cao Bằng để về nước và mở ra một thời kỳ mới cho cách mạng Việt Nam mang tầm nhìn chiến lược hết sức độc đáo, hết sức sắc sảo, vừa phản ánh được những diễn biến của lịch sử dân tộc, nhưng đồng thời vừa gắn được với những vấn đề của thời đại. Có thể nói Bác Hồ đã kết hợp được ba điều rất quan trọng. Đó là thời cơ, bối cảnh lịch sử. Chọn địa điểm về nước là Cao Bằng, nơi có thể nói là nhân dân rất cách mạng, cán bộ cũng rất cách mạng. Vì thế, đó là hàng rào quan trọng để bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng. Điểm nữa chính là tình hình chung của thế giới khi phát xít Nhật đã nhảy vào Đông Dương. Đây là cơ hội có thể nói là ngàn năm có một. Và như Bác nói, “là chúng ta – Đảng sẽ có lỗi, có tội với dân tộc”. Theo tôi, sự kiện Bác Hồ về nước không chỉ mang một tầm vóc ý nghĩa của thời kỳ 1941, mà có thể nói bây giờ nó vẫn còn soi sáng cho công cuộc đổi mới", PGS. TS Bùi Đình Phong phân tích.
Sự kiện Bác Hồ về nước là kết tinh cao đẹp của khát vọng độc lập dân tộc, của trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược; là nguồn khởi phát trực tiếp cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Ông Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng cho rằng, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nghiên cứu, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa thời sự sâu sắc.
"Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng luôn đoàn kết, nỗ lực vượt qua khó khăn, từng bước vươn lên phát triển. Từ một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, Cao Bằng đang tích cực khai thác tiềm năng, lợi thế, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh; đồng thời bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa - lịch sử cách mạng, trong đó có Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó - một “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau”, ông Phan Thăng An nhấn mạnh.
Khu di tích Pác Bó, Cao Bằng
Đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, sự kiện Bác Hồ về nước năm 1941 qua cột mốc 108 là nguồn động lực tinh thần to lớn, là điểm tựa vững chắc để địa phương không ngừng phấn đấu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương.
Ông Hà Ngọc Chiến, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Hội đồng dân tộc Quốc Hội, nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Cao Bằng bày tỏ: “Người Cao Bằng rất tự hào là thay mặt nhân dân cả nước đón Bác Hồ về và đã nuôi dưỡng, bảo vệ Bác cùng các đồng chí Trung ương trong những ngày đầu cách mạng. Và chính từ đây, phong trào cách mạng đã phát triển về xuôi rồi dẫn đến Cách mạng tháng Tám thành công và tiếp tục những thắng lợi tiếp theo trong tiến trình đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Cho nên người Cao Bằng rất tự hào. Tự hào nữa là Cao Bằng được Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận là quê hương thứ hai của mình. Những điều vinh dự đó chỉ riêng Cao Bằng mới có. Niềm tự hào là ngọn lửa cách mạng được Bác nhen nhóm từ Cao Bằng đã lan tỏa khắp đất nước và đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đấy là niềm tự hào của người Cao Bằng, nhân dân Cao Bằng".
Vinh dự và tự hào là “chiếc nôi của cách mạng Việt Nam”, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Cao Bằng luôn phát huy truyền thống quê hương cách mạng, đoàn kết một lòng, khắc phục mọi khó khăn, nguyện đi tiếp con đường cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn. Phấn đấu xây dựng quê hương Cao Bằng phát triển toàn diện, xứng đáng là quê hương anh hùng, cách mạng với địa danh Pác Bó lịch sử, xứng đáng là quê hương thứ hai của Bác Hồ kính yêu.
