Theo ông Nguyễn Văn Tưởng - Tổ trưởng tổ dân phố An Sơn, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp nông nghiệp An Sơn, chúng tôi đứng giữa cánh đồng lúa Séng cù đang trổ bông, đung đưa trong gió, hứa hẹn một vụ mùa bội thu. "Biển lúa" trải dài - minh chứng cho sự đồng lòng của người dân An Sơn trong hành trình gây dựng thương hiệu gạo Séng cù.
Cầm trên tay bông lúa trĩu hạt, ông Nguyễn Văn Tưởng chia sẻ với chúng tôi: "Hợp tác xã thành lập từ năm 1965, lúc đầu chỉ có vài thành viên, nay đã có 133/141 hộ dân tham gia. Trước kia, ruộng đất manh mún, bà con trồng xen nhiều loại cây ngô, rau màu, nên năng suất lúa thấp. Dù giống lúa Séng cù hợp đất, cho hạt gạo dẻo, thơm, nhưng kỹ thuật chăm sóc hạn chế nên sản lượng cũng chưa cao".
Sau nhiều năm canh tác manh mún, Hợp tác xã đã tuyên truyền, vận động người dân dồn điền đổi thửa.
Ông Tưởng chia sẻ: “Lúc đầu cũng gặp nhiều khó khăn do người dân đã quen với thửa ruộng của mình, chi bộ thôn đã lồng ghép vào các buổi sinh hoạt, phân tích cho người dân lợi ích về dồn điền đổi thửa. "Mưa dầm thấm lâu", bà con đã đồng thuận, tạo nên cánh đồng bằng phẳng với 32,5 ha như hiện nay".
Nhờ dồn điền đổi thửa, trồng lúa tập trung làm nền tảng để hình thành vùng sản xuất hàng hóa. Việc áp dụng cơ giới hóa trong khâu làm đất, gieo cấy và thu hoạch trở nên dễ dàng hơn, giảm sức lao động và tăng năng suất. Ông Nguyễn Quốc Hữu - tổ dân phố An Sơn cho biết: “Giờ đây chúng tôi sử dụng bằng máy gặt đập liên hoàn ngay tại ruộng, dùng máy bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật, trồng lúa giờ nhàn hơn xưa nhiều".
Sau dồn điền đổi thửa, người dân An Sơn đồng lòng tham gia xây dựng vùng sản xuất lúa Séng cù chất lượng cao. Cùng với chọn lựa giống lúa thuần chủng, khâu gieo cấy và chăm sóc được bà con thực hiện đồng loạt đúng thời điểm.
Quy trình chăm sóc lúa được các hộ dân thực hiện theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng sử dụng phân bón lót, bón thúc đúng kỳ, tăng cường phân hữu cơ và ưu tiên thuốc trừ sâu sinh học, giúp bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Cùng với đó, hệ thống nước tưới tiêu đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của cây lúa ở các thời điểm.
Sự thay đổi trong tư duy sản xuất đã giúp năng suất, sản lượng lúa tăng qua từng năm, đến nay đạt khoảng 11,5 tấn/ha. Sản lượng lúa toàn tổ dân phố năm 2025 khoảng trên 370 tấn, trị giá khoảng 6 tỷ đồng.
Chị Hà Thị Định - tổ dân phố An Sơn chia sẻ: “1 kg thóc Séng cù có giá bán khoảng 17 nghìn đồng, cao hơn gần gấp đôi so với một số giống lúa lai khác. Nhà tôi có hơn 4 sào lúa, nhờ giống lúa có chất lượng và chăm sóc tốt nên mỗi năm cũng thu được khoảng 2 tấn thóc”.
Năm 2018, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Bảo hộ chỉ dẫn địa lý đối với gạo Mường Lò. An Sơn là trọng điểm trong vùng chỉ dẫn địa lý.
Điểm đặc biệt trong phát triển lúa Séng cù chất lượng cao ở tổ dân phố An Sơn là sự liên kết với vai trò nổi bật của Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp nông nghiệp An Sơn. Hợp tác xã đứng ra ký kết hợp đồng mua bán khoảng 1 tấn giống và trên 10 tấn phân bón mỗi năm cung cấp cho người dân, với giá thành ổn định từ công ty, không qua trung gian, nhờ đó tiết kiệm được chi phí sản xuất.
Bà Hà Thị Giang - Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng Ban kiểm soát Hợp tác xã cho biết: "Chúng tôi ký kết với Công ty Quy Nguyên (Đồng Nai) hỗ trợ phân bón lá cho gần 50 hộ có nhu cầu. Công ty thu mua thóc cho bà con mỗi vụ. Năm 2025, công ty đã bao tiêu hơn 200 tấn thóc với giá mua cao hơn so với giá thị trường, nhờ đó tạo sự yên tâm cho người dân trồng lúa".
Ở tổ dân phố An Sơn, đã hình thành các cơ sở xay xát hiện đại, hạt lúa làm ra được phơi khô và chế biến thành gạo ngay tại địa phương, giúp nâng cao năng suất chế biến, giảm thiểu thất thoát sau thu hoạch, giảm chi phí nhân công, đồng thời đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Thông qua hợp tác xã, sản phẩm gạo Séng cù An Sơn đưa ra thị trường có tem, nhãn mác, bao bì đảm bảo truy xuất nguồn gốc, chứng nhận OCOP 3 sao, nhờ đó sản phẩm được đưa vào các trung tâm thương mại, siêu thị, khẳng định thương hiệu gạo Séng cù vùng Mường Lò với người tiêu dùng.
Ông Nguyễn Đức Lâm - Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh Hợp tác xã tỉnh cho biết: "Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp nông nghiệp An Sơn là điển hình cho sự chung sức. Các hộ trong tổ dân phố cùng tham gia đã tạo đồng thuận cao, phát huy sức mạnh xây dựng chuỗi liên kết từ người trồng lúa đến cơ sở chế biến, doanh nghiệp để bao tiêu thu mua sản phẩm, nâng tầm sản phẩm gạo Séng cù tại địa phương".
Đến với tổ dân phố An Sơn hôm nay, ta bắt gặp những nếp nhà khang trang, đường làng xanh - sạch - đẹp uốn lượn mềm mại như dải lụa giữa sóng lúa vàng. Diện mạo mới ấy không chỉ làm rạng rỡ quê hương, mà còn phản ánh sự đổi thay trong đời sống của người dân với 128 hộ khá và giàu, thu nhập bình quân đạt trên 57 triệu đồng/người/năm - minh chứng cho sự đồng thuận, nỗ lực và khát vọng vươn lên của cả cộng đồng.
Câu chuyện về sự đổi mới trong tư duy sản xuất, về tinh thần hợp tác, và trên hết là tình yêu quê hương được kết tinh trong từng hạt gạo Séng cù trắng ngần làm nên thương hiệu không chỉ của An Sơn, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng, khẳng định vị thế nông sản Lào Cai trên thị trường.
Trình bày: Thanh Ba
