Từng bước tạo lập hệ sinh thái dữ liệu

Muốn bộ máy chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt trên môi trường số, Lào Cai xác định hạ tầng phải đi trước một bước. Tỉnh đã tập trung đầu tư, mở rộng hạ tầng viễn thông, dữ liệu và kết nối số. Toàn tỉnh hiện vận hành 5.083 trạm thu phát sóng di động, tỷ lệ phủ sóng 4G đạt 99,3%; 99% thôn, bản có Internet cáp quang. Mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối 100% cơ quan Nhà nước và toàn bộ 99 xã, phường.

Trên nền tảng đó, việc giải quyết thủ tục hành chính đang chuyển mạnh sang môi trường số. 100% thủ tục hành chính được triển khai theo hướng không phụ thuộc địa giới hành chính; hồ sơ trực tuyến đạt 92,4%, thanh toán trực tuyến 80,22%, cấp kết quả điện tử 90,92%; hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,68%.

Những con số ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành trải nghiệm cụ thể của người dân. Ông Triệu Tòn San, thôn Khe Phầy, xã Tân Hợp chia sẻ: “Giờ muốn làm thủ tục, hồ sơ thì chỉ cần thao tác trên điện thoại, rất dễ dàng lại theo dõi được tiến độ. Điều chúng tôi cần nhất là thủ tục nhanh gọn, rõ ràng và đúng hẹn thì chính quyền số đã đáp ứng được”.

Từ yêu cầu giải quyết công việc nhanh hơn, tỉnh đang tiến tới quản trị bằng kết quả. KPI được đưa vào vận hành, cùng với đó là việc thử nghiệm AI trong nhiều lĩnh vực.

Tại xã Yên Bình, chỉ sau một tháng áp dụng phần mềm quản lý KPI, 100% cán bộ, công chức đã đăng ký và xử lý dứt điểm 1.378 nhiệm vụ. KPI không chỉ giúp theo dõi tiến độ, mà tạo ra cách làm mới: giao việc rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ sản phẩm; lãnh đạo có thể nắm tiến độ theo thời gian thực thay vì chờ báo cáo tổng hợp. KPI đã giúp số hóa toàn bộ quy trình, từ giao nhiệm vụ đến kiểm soát tiến độ và đánh giá kết quả, qua đó, giảm đáng kể việc đôn đốc thủ công.

Tại cơ sở, chuyển đổi số đang được cụ thể hóa bằng nhiều cách làm thiết thực, từ ứng dụng AI hỗ trợ xử lý công việc, xây dựng nền tảng số phục vụ người dân đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Qua đó, công nghệ từng bước trở thành công cụ giải quyết những “điểm nghẽn” trong quản lý, điều hành và phát triển kinh tế.

Theo ông Phạm Xuân Sơn - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Mậu A, AI chỉ phát huy giá trị khi được đặt đúng chỗ, giải quyết đúng vấn đề. Công nghệ có thể giảm thời gian cho những công việc lặp lại, để cán bộ dành nhiều hơn thời gian cho nghiên cứu, tham mưu và xử lý những nhiệm vụ phức tạp.

Trên phạm vi toàn tỉnh, AI cũng đang được đưa vào thử nghiệm ở các lĩnh vực như giám sát giao thông, quản lý đô thị, cảnh báo thiên tai sớm và chatbot hỗ trợ du lịch.

KPI muốn đo đúng phải có dữ liệu. AI muốn hoạt động hiệu quả cũng cần dữ liệu. Người đứng đầu muốn ra quyết định nhanh và chính xác càng không thể thiếu nguồn dữ liệu đầy đủ, thống nhất, có thể kiểm chứng. Bởi vậy, tỉnh xác định dữ liệu chính là hạ tầng của quản trị số.

Hiện nay, tỉnh đang khẩn trương hoàn thiện Kho dữ liệu dùng chung và Từ điển dữ liệu số. Khối chính quyền đã hoàn thành số hóa hơn 13 triệu trang tài liệu có giá trị. Trong lĩnh vực đất đai, hệ thống đã lưu trữ thông tin của 2,45 triệu thửa đất, trong đó 1,91 triệu thửa được xác thực, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh dự kiến đầu tư 28 tỷ đồng phát triển Hệ thống kho dữ liệu mở, kết nối liên thông từ tỉnh đến cơ sở.

Ông Nguyễn Đoạt - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh cho rằng: “Dữ liệu phải trở thành hạ tầng cốt lõi. Mục tiêu của tỉnh là tạo lập một hệ sinh thái dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, liên thông giữa các ngành, làm căn cứ để lãnh đạo ra quyết định chính xác”.

Cùng với đó, Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các “điểm nghẽn” về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị được triển khai theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”; chỉ xác nhận hoàn thành khi có sản phẩm và minh chứng cụ thể. Đó cũng là nền tảng để Lào Cai ứng dụng công nghệ giải quyết 8 bài toán lớn giai đoạn 2026 - 2030, từ nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, du lịch thông minh, cửa khẩu thông minh đến logistics, hành lang kinh tế xuyên Á, kinh tế số và chuẩn hóa dữ liệu.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Lào Cai thẳng thắn nhìn nhận những “điểm nghẽn” đang cản trở tiến trình chuyển đổi số. Toàn tỉnh hiện vẫn còn 4 thôn “lõm sóng”, 2 thôn “trắng sóng” di động, 22 thôn chưa có internet cố định. Trang thiết bị công nghệ tại một số cơ sở đã xuống cấp; hạ tầng dữ liệu giữa một số ngành chưa thực sự đồng bộ. Trình độ tiếp cận công nghệ của một bộ phận cán bộ và người dân vùng sâu, vùng xa còn hạn chế.

Nhận diện đúng “điểm nghẽn” để tháo gỡ cũng chính là yêu cầu của quản trị số. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục ưu tiên xóa các vùng “lõm sóng”, hoàn thiện dữ liệu đất đai, y tế, nâng chất lượng dữ liệu dùng chung và khắc phục tình trạng dữ liệu cục bộ giữa các ngành. Việc áp dụng KPI, AI cũng được điều chỉnh theo hướng lấy chất lượng sản phẩm, tiến độ thực chất và sự hài lòng của người dân làm thước đo.

Đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh cho rằng: “Chuyển đổi số phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, tập trung giải quyết những vấn đề người dân, doanh nghiệp quan tâm, lấy sự hài lòng làm thước đo hiệu quả. Đây là điểm cốt lõi để đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của bộ máy trong môi trường số”.

Sau hợp nhất, bài toán của Lào Cai không chỉ là bộ máy gọn hơn, mà phải vận hành tốt hơn. Khi dữ liệu thay cho hồ sơ giấy, KPI đo bằng kết quả, AI hỗ trợ xử lý công việc và sự hài lòng của người dân trở thành thước đo, chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành năng lực quản trị - giúp bộ máy nhanh hơn trong quyết định, sát hơn với thực tiễn và hiệu quả hơn trong phục vụ Nhân dân.