Tại thời điểm 31/12, toàn tỉnh có 68.972 đơn vị thuộc các loại hình doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hội, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; thu hút 205.819 lao động. So với kỳ Tổng điều tra kinh tế năm 2021, số đơn vị tăng 8,56%, tương đương 5.440 đơn vị; số lao động tăng 13,98%, tương đương 25.242 người.
Đằng sau những con số ấy là những chuyển động đáng chú ý. Sự gia tăng về số lượng đơn vị và lao động tập trung chủ yếu ở khu vực doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể.
Khu vực kinh tế ngoài nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Đây cũng là những thông tin cần thiết để các cơ quan quản lý nhìn nhận đầy đủ hơn về quy mô, cơ cấu và khả năng đóng góp của từng khu vực kinh tế.
Nổi bật trong bức tranh chung là sự phát triển của khu vực doanh nghiệp. Toàn tỉnh có 5.171 doanh nghiệp thực tế đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng 40,94% so với năm 2020; thu hút 94.323 lao động, tăng 15,57%. Doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm ưu thế với 5.095 doanh nghiệp, cho thấy vai trò ngày càng rõ của khu vực này trong phát triển sản xuất, tạo việc làm và huy động các nguồn lực cho phát triển.
Theo ông Vũ Tuấn Hà - Trưởng Thống kê tỉnh, qua dữ liệu tổng điều tra có thể nhận diện khá đầy đủ quy mô, cơ cấu loại hình, lao động và xu hướng chuyển dịch của các khu vực kinh tế. Kết quả điều tra là nguồn thông tin quan trọng phục vụ đánh giá thực trạng phát triển kinh tế - xã hội, biên soạn các chỉ tiêu thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê, đồng thời cung cấp căn cứ phục vụ hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tiếp theo.
Đi sâu phân tích dữ liệu cũng cho thấy rõ hơn xu hướng chuyển dịch cơ cấu. Khu vực dịch vụ hiện có 3.455 doanh nghiệp, chiếm 66,81% tổng số doanh nghiệp và tăng 59,95% so với năm 2020. Khu vực công nghiệp - xây dựng có 1.648 doanh nghiệp, chiếm 31,87%, tăng 14,37%; khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có 68 doanh nghiệp, chiếm 1,32%. Sự phát triển của khu vực dịch vụ gắn với việc mở rộng các ngành thương mại, du lịch, vận tải, lưu trú, ăn uống và dịch vụ phục vụ sản xuất, đời sống.
Dữ liệu này có ý nghĩa lớn hơn với tỷ lệ tăng, giảm đơn thuần. Khi xác định được khu vực nào đang phát triển nhanh, lĩnh vực nào đang tập trung nhiều doanh nghiệp và lao động, tỉnh có thêm căn cứ để nghiên cứu định hướng phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực, xúc tiến đầu tư và các dịch vụ hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, dữ liệu cũng giúp nhận diện những lĩnh vực còn nhiều dư địa để từ đó nghiên cứu chính sách khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn.
Bên cạnh doanh nghiệp, khu vực kinh tế cá thể tiếp tục là bộ phận quan trọng của nền kinh tế địa phương.
Toàn tỉnh có 62.276 cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể, thu hút 100.247 lao động. So với năm 2020, số cơ sở tăng 5,13%, lao động tăng 4,95%.
Đặc biệt, khu vực này có vai trò đáng kể trong tạo việc làm, duy trì hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ quy mô nhỏ tại khu vực nông thôn, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ góc độ hoạch định chính sách, hơn 62.000 cơ sở với trên 100.000 lao động cũng đặt ra yêu cầu phải hiểu rõ hơn đặc điểm và xu hướng vận động của kinh tế cá thể. Dữ liệu về ngành nghề, quy mô và lao động là cơ sở để nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ phù hợp, khuyến khích ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức kinh doanh và nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực này.
Điểm đáng chú ý của Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là dữ liệu được mở rộng theo những chuyển động mới của nền kinh tế. Phạm vi điều tra bổ sung tổ hợp tác và cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể có hoạt động kinh doanh trực tuyến; nội dung điều tra cũng cập nhật thông tin về chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Không chỉ nội dung dữ liệu thay đổi, phương thức hình thành dữ liệu cũng có bước chuyển mạnh. Thông tin hành chính từ cơ quan thuế, đăng ký kinh doanh và các cơ sở dữ liệu liên quan được khai thác để rà soát, cập nhật, đối chiếu, xác minh. Công nghệ thông tin được ứng dụng xuyên suốt từ lập bảng kê, thu thập thông tin đến quản lý, giám sát, kiểm tra, xử lý và tổng hợp dữ liệu; tiến độ điều tra được theo dõi trên bản đồ số theo thời gian thực.
Dữ liệu tổng điều tra còn giúp nhìn sâu hơn vào chất lượng phát triển. Trong khi số doanh nghiệp tăng khá nhanh thì quy mô lao động bình quân đạt 18,24 người/doanh nghiệp, giảm 4 người so với năm 2021. Kết quả này cho thấy phần lớn doanh nghiệp thành lập mới có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, đồng thời phản ánh xu hướng ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức quản lý và sử dụng lao động theo hướng hiệu quả hơn.
Như vậy, điều quan trọng sau tổng điều tra không chỉ là có thêm bộ số liệu đầy đủ, mà là khai thác được giá trị của dữ liệu. Từ bức tranh chung đến từng ngành, từng loại hình kinh tế, từng địa bàn và quy mô lao động, kết quả điều tra tạo thêm căn cứ để đánh giá đúng thực trạng, nhận diện xu hướng và lựa chọn chính sách sát với thực tiễn.
Khai thác hiệu quả dữ liệu tổng điều tra để nhận diện đúng xu hướng, xác định đúng tiềm năng, đánh giá đúng những “khoảng trống” cần bổ sung sẽ giúp Lào Cai có thêm cơ sở khoa học và thực tiễn trong phân bổ nguồn lực, thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp và lựa chọn các động lực tăng trưởng. Đó cũng chính là bước chuyển quan trọng từ “có dữ liệu” sang “quản trị và phát triển dựa trên dữ liệu” trong giai đoạn mới.
