Từ tình yêu sách đến Đại sứ Văn hóa đọc

Từ niềm say mê đọc sách, Trần Ngọc Anh dần hình thành thói quen tìm tòi, khám phá tri thức và chủ động chia sẻ những điều bổ ích với bạn bè. Năm 2026, Ngọc Anh xuất sắc đoạt giải Đại sứ Văn hóa đọc cấp THCS tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai và được vinh danh là Đại sứ Văn hóa đọc toàn quốc.

Những trang sách đầu tiên

Người đưa Ngọc Anh đến gần với sách là mẹ của em - cô Trần Thị Minh Hậu, giáo viên Ngữ văn, Trường THPT Lào Cai. Trong gia đình, sách hiện diện như một phần quen thuộc của cuộc sống. Những câu chuyện về tác phẩm văn học, thói quen đọc sách và cách mẹ nhìn nhận một vấn đề qua trang viết dần trở thành những điều gần gũi với Ngọc Anh từ khi em còn nhỏ.

“Người truyền cảm hứng lớn nhất để em nuôi dưỡng tình yêu sách chính là mẹ. Từ mẹ, em hiểu rằng một cuốn sách không chỉ giúp mở rộng tri thức mà còn giúp chúng ta thêm yêu và tự hào về nơi mình sinh ra”, Ngọc Anh chia sẻ.

Ngọc Anh đọc nhiều thể loại, nhưng mỗi cuốn sách lại để lại trong em ấn tượng riêng. Trong hàng trăm cuốn sách từng đọc, Búp sen xanh của nhà văn Sơn Tùng là tác phẩm khiến Ngọc Anh nhớ lâu. Câu chuyện về tuổi thơ và quá trình trưởng thành của Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp em hiểu thêm về tinh thần ham học, ý chí vượt khó và tình yêu quê hương, đất nước.

Điều Ngọc Anh thích không nằm ở số lượng sách đã đọc. Em thường ghi lại những câu văn mình tâm đắc, những điều mới biết hoặc những suy nghĩ nảy ra sau mỗi cuốn sách. Có khi một nhân vật trong truyện khiến em đặt câu hỏi; có khi một chi tiết về văn hóa lại thôi thúc em tìm đọc thêm những tài liệu khác.

Từ trang sách đến văn hóa quê hương

Càng đọc, Ngọc Anh càng dành nhiều sự quan tâm cho những cuốn sách viết về lịch sử, văn hóa và con người Lào Cai. Đó cũng là lý do Ngọc Anh lựa chọn cuốn sách "Trang phục và nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Dao Đỏ ở Lào Cai" của tác giả Phan Thị Phượng, để giới thiệu trong Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai năm 2026.

Những hoa văn trên trang phục vốn có thể chỉ là những hình ảnh bắt mắt với một người nhìn thoáng qua. Nhưng khi đọc về nguồn gốc, ý nghĩa và cách trang trí trên trang phục của người Dao Đỏ, Ngọc Anh nhận ra phía sau mỗi họa tiết là những câu chuyện về đời sống, phong tục và quan niệm văn hóa. Những đường kim, mũi chỉ được trao truyền qua nhiều thế hệ cũng cho em thấy sự khéo léo của người phụ nữ Dao và giá trị của việc gìn giữ những nét văn hóa riêng của mỗi cộng đồng.

Em chọn cách đọc chậm, ghi chép lại những điều quan trọng và liên hệ với thực tế. Với những nội dung chưa hiểu, em tìm đọc thêm tài liệu hoặc trao đổi với thầy cô. Cách đọc ấy giúp kiến thức trong sách không dừng lại trên trang giấy mà trở thành những câu hỏi về cuộc sống, về con người và nơi mình đang sống.

Cô Vũ Thanh Nhàn - giáo viên Trường THCS&THPT Bắc Cường, người trực tiếp hướng dẫn Ngọc Anh, nhận xét: “Điều tôi nhận thấy ở Ngọc Anh là tình yêu sách chân thành, khả năng tư duy nhạy bén và tinh thần học hỏi tích cực. Em không chỉ có niềm đam mê với sách mà còn biết cách chia sẻ những điều mình đọc được với các bạn”.

Đưa sách đến gần hơn với bạn đọc trẻ

Điều Ngọc Anh quan tâm sau mỗi cuốn sách không chỉ là mình đã biết thêm điều gì, mà còn là những kiến thức ấy có thể được chia sẻ với ai và bằng cách nào. Từ đó, em bắt đầu tìm những cách phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của học sinh hiện nay.

Mỗi giờ ra chơi hay sinh hoạt lớp, em thường kể lại cho các bạn những điều mình thấy thú vị từ những cuốn sách. Cách chia sẻ ấy khiến việc đọc trở nên gần gũi hơn với những bạn vốn chưa có thói quen dành nhiều thời gian cho sách.

Em Vũ Hà Linh, bạn cùng lớp với Ngọc Anh, cho biết: “Ngọc Anh thường giới thiệu cho chúng em những cuốn sách hay bằng cách kể lại nội dung ngắn gọn, lôi cuốn. Bạn còn biến nội dung sách thành các trò chơi, hoạt động sắm vai nên chúng em rất hào hứng. Nhờ Ngọc Anh, em và các bạn nhận ra đọc sách không hề khô khan mà mang lại nhiều niềm vui, giúp chúng em mở rộng kiến thức và hiểu thêm về cuộc sống”.

Không dừng lại ở đó, nhận thấy video và các nền tảng số ngày càng gần gũi với học sinh, Ngọc Anh cùng các bạn đã thực hiện những nội dung giới thiệu sách trên môi trường số. Em xây dựng chương trình “Lào Cai trong thanh âm trang sách”, chia sẻ những cuốn sách hay, những điều tâm đắc sau mỗi lần đọc và giới thiệu các nội dung gắn với văn hóa, lịch sử, con người Lào Cai.

Qua những video, sách được kể lại bằng cách gần gũi hơn với học sinh. Một cuốn sách có thể bắt đầu từ vài phút giới thiệu, một câu chuyện trong sách trở thành chủ đề để tìm hiểu thêm, một chi tiết về văn hóa quê hương được mở ra bằng những cách thể hiện phù hợp với không gian số.

Với Ngọc Anh, việc tự xây dựng nội dung cũng là một cách để em rèn luyện khả năng đọc và trình bày suy nghĩ. Muốn giới thiệu một cuốn sách, em phải đọc kỹ hơn, chọn lọc thông tin và tìm cách diễn đạt sao cho người xem có thể hiểu được điều mình muốn chia sẻ.

Cùng với việc làm nội dung về sách, Ngọc Anh mong muốn vận động quyên góp, xây dựng những “Tủ sách vùng cao” dành cho học sinh ở những địa bàn còn khó khăn. Những đầu sách được em hướng tới là các tác phẩm phù hợp với lứa tuổi, sách về văn hóa dân tộc, truyện cổ tích, kỹ năng sống và những câu chuyện dành cho thiếu nhi.

Em cũng quan tâm đến sách nói, video kể chuyện và các hình thức đọc trên nền tảng số, để những bạn nhỏ ở vùng sâu, vùng xa có thêm cơ hội tiếp cận sách.

Sự chủ động ấy được nuôi dưỡng từ môi trường học tập tại Trường THCS&THPT Bắc Cường. Nhà trường đã đầu tư thư viện mở, thư viện số và không gian văn hóa Hồ Chí Minh, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận sách và tìm hiểu các giá trị văn hóa, lịch sử.

Cô Nguyễn Thị Minh Huệ - Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Bắc Cường, cho biết: “Nhà trường xác định phát triển văn hóa đọc là nhiệm vụ cần thiết, góp phần lan tỏa giá trị của sách đến học sinh. Vì vậy, chúng tôi luôn cố gắng để sách hiện diện trong hoạt động học tập và sinh hoạt của các em thông qua thư viện mở, thư viện số và không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Nhà trường mong muốn những học sinh có tình yêu sách như Ngọc Anh sẽ trở thành hạt nhân tích cực, lan tỏa niềm đam mê đọc đến bạn bè”.

Năm 2026, giải Đại sứ Văn hóa đọc cấp THCS tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai và danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc toàn quốc trở thành dấu mốc đáng nhớ với cô học trò lớp 8. Danh hiệu ấy là niềm tự hào và cũng là động lực để Ngọc Anh tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc đến mọi người.

Thời gian tới, em dự định cùng bạn bè xây dựng “Góc giới thiệu sách”; tổ chức ngày hội đổi sách; cuộc thi vẽ tranh theo sách; tiếp tục thực hiện các video giới thiệu sách hay và vận động quyên góp sách dành tặng học sinh ở những địa bàn còn khó khăn.

“Em muốn gửi lời nhắn tới các bạn học sinh: Hãy bắt đầu yêu sách từ những điều gần gũi nhất. Mỗi ngày chỉ cần đọc vài trang sách, các bạn sẽ tìm thấy những chân trời mới, tích lũy thêm hành trang để trưởng thành”, Ngọc Anh bộc bạch.

Từ những cuốn sách mẹ đưa khi còn nhỏ, Ngọc Anh dần hình thành một thói quen và rồi tìm thấy ở đó niềm yêu thích của riêng mình. Hôm nay, cô học trò lớp 8 vẫn đọc theo cách ấy: chậm rãi, tò mò, ghi lại những điều mình thích và kể cho người khác nghe những điều mình vừa khám phá. Với em, mỗi trang sách dường như vẫn còn nhiều điều để chờ đợi, và vì thế, cuốn sách này khép lại lại là lúc em mở sang một cuốn sách khác.