Mỗi năm, khi lúa bắt đầu ngả vàng trên những thửa ruộng bậc thang, Lào Cai lại đón hàng vạn du khách. Từ du khách quốc tế đến các gia đình, bạn trẻ trong nước, ai cũng mong một lần được hòa mình vào mùa vàng nơi đại ngàn. Từ trên tuyến cáp treo Fansipan nhìn xuống, hàng nghìn thửa ruộng vàng óng ánh xen giữa những nếp nhà, dòng suối, áng mây trắng, tạo nên bức tranh vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng.
Anh Nguyễn Văn Thắng, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi đã đi nhiều nơi, nhưng chưa ở đâu có cảnh quan kỳ vĩ như Lào Cai mùa lúa chín. Đây thực sự là kỳ quan do con người tạo nên giữa núi rừng”.
Theo số liệu của ngành du lịch tỉnh, dịp nghỉ lễ Quốc khánh 02/9/2025, Lào Cai ghi nhận 227.898 lượt khách, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng thu từ du lịch đạt khoảng 702 tỷ đồng. Trong đó, Sa Pa dẫn đầu với hơn 109.000 lượt khách, công suất phòng đạt 95%. Những con số ấy đã khẳng định sức hấp dẫn đặc biệt của mùa vàng đối với du khách trong và ngoài nước.
Nếu trước đây mùa gặt chỉ đơn thuần là thu hoạch nông sản, thì nay, mở ra một “vụ mùa du lịch” đầy hứa hẹn. Hàng trăm hộ dân ở Tú Lệ, Púng Luông, Mù Cang Chải hay Sa Pa đã xây dựng, chuyển đổi nhà ở thành homestay, mở dịch vụ trải nghiệm. Du khách được tham gia gặt lúa, giã cốm, nấu xôi ngũ sắc, thưởng thức rượu ngô men lá, nghe khèn Mông, hát Then…
Chị Giàng Thị Sua, người dân xã Mù Cang Chải, phấn khởi: “Trước kia, chúng tôi chỉ trông vào mấy sào ruộng, đời sống khó khăn. Nay nhờ khách du lịch đến thăm mùa lúa chín, gia đình tôi có thêm thu nhập từ homestay, bán thổ cẩm và nông sản”.
Đặc biệt, câu chuyện của anh Giàng A Dê, sinh năm 1989, người Mông ở xã Púng Luông là minh chứng sống động cho sức bật từ mùa vàng. Từ hai bàn tay trắng, sau 6 năm khởi nghiệp, anh đã thành lập Công ty TNHH thương mại và du lịch Hello Mù Cang Chải.
Hiện doanh thu của homestay đạt gần 800 triệu đồng/năm với 8 bungalow, 1 homestay 5 phòng và gần 20 hoạt động trải nghiệm như: leo núi, dù lượn, tham quan bản làng, bắt cá, làm ruộng… Hello Mù Cang Chải còn truyền cảm hứng, dẫn dắt 40 thanh niên người Mông ở nhiều xã lân cận cùng tham gia phát triển du lịch cộng đồng.
Anh Dê chia sẻ: “Điều khiến tôi vui nhất là Hello Mù Cang Chải đã truyền cảm hứng để người Mông quê tôi cùng tham gia phát triển du lịch cộng đồng”. Đây là mô hình du lịch cộng đồng đầu tiên ở Púng Luông và các xã trong khu vực Di tích quốc gia đặc biệt Ruộng bậc thang Mù Cang Chải.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mùa vàng còn tôn vinh giá trị văn hóa của đồng bào vùng cao. Phương thức tạo ruộng bậc thang, tập quán canh tác truyền thống, lễ hội mùa gặt… đã làm nên bản sắc riêng.
Song, sức hút quá lớn cũng đặt ra nhiều thách thức. Vào cao điểm mùa vàng, một số khu du lịch rơi vào tình trạng quá tải, đường sá ùn tắc, rác thải bừa bãi, ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường. Tình trạng tự phát xây dựng công trình du lịch cũng tiềm ẩn nguy cơ phá vỡ vẻ đẹp nguyên sơ của ruộng bậc thang.
Ông Nông Việt Yên - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh nhấn mạnh: “Mùa vàng là báu vật thiên nhiên và văn hóa mà người dân vùng cao gìn giữ qua bao thế hệ. Nhưng nếu chỉ khai thác mà thiếu quy hoạch, thiếu bảo vệ thì báu vật ấy sẽ mất đi nhiều giá trị vốn có. Phát triển du lịch mùa vàng phải đặt lợi ích lâu dài lên trên, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, giữ gìn bản sắc và bảo vệ môi trường”.
Để làm được điều đó, ngoài nỗ lực của chính quyền, vai trò của cộng đồng là yếu tố quyết định. Chính người dân là chủ thể tạo ra và gìn giữ ruộng bậc thang. Nếu họ được trang bị kiến thức về du lịch bền vững, có kỹ năng làm dịch vụ, biết cách quảng bá sản phẩm đặc trưng, thì mùa vàng sẽ vừa giữ được vẻ đẹp truyền thống, vừa mang lại sinh kế ổn định.
Những lớp tập huấn kỹ năng đón khách, bảo vệ môi trường, phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng đã và đang được các địa phương, ngành chức năng tích cực triển khai, thực hiện, bước đầu tạo chuyển biến tích cực. Nhiều bạn trẻ vùng cao đã mạnh dạn khởi nghiệp, đem công nghệ số vào quảng bá, kết nối tour tuyến, bán hàng trực tuyến. Nhờ vậy, du lịch mùa vàng không chỉ dừng ở hình ảnh ruộng bậc thang đẹp như tranh mà còn gắn liền với câu chuyện đổi thay đời sống cộng đồng.
Hiện tỉnh cũng chú trọng nâng tầm các sự kiện văn hóa – du lịch gắn với mùa lúa chín như: Lễ hội khám phá ruộng bậc thang, Lễ hội cốm Tú Lệ, các tour trải nghiệm gặt lúa, chế biến nông sản. Việc quảng bá trên nền tảng số, mạng xã hội giúp hình ảnh “Lào Cai mùa vàng” lan tỏa mạnh mẽ đến bạn bè quốc tế. Đây là bước đi cần thiết để biến sắc vàng mùa lúa chín thành sản phẩm du lịch đặc trưng, có sức cạnh tranh lâu dài.
Ruộng bậc thang mùa lúa chín ở Lào Cai là tài nguyên vô giá để phát triển du lịch, nâng tầm vị thế vùng cao trên bản đồ quốc gia và quốc tế. Đây không chỉ là mùa du lịch mà còn là thương hiệu đặc sản văn hóa của Lào Cai, khẳng định bản sắc riêng và khát vọng vươn lên của đồng bào vùng cao.
