Do đặc thù địa hình, một số khu vực ven sông của thành phố Yên Bái (trước đây) thuộc vùng trũng nên mỗi khi có mưa lũ, nước sông Hồng thường xuyên dâng cao gây ngập úng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân.
Ngồi trong nhà ở đường Thanh Niên, phường Yên Bái, ông Bùi Văn Nghĩa chỉ tay lên dấu vết của nước lũ trong cơn bão số 3 (tháng 9/2024) vẫn hằn trên tường nhà. Đó là thời điểm nước lũ dâng cao nhất, nhà ông gần như ngập hết tầng 1. Khi nước lũ rút đi để lại lớp bùn dày khoảng 80 cm, gia đình phải mất 20 triệu đồng tiền thuê người dọn dẹp mấy ngày. 18 ngày cả gia đình sống trong cảnh không điện, nước sinh hoạt tích trữ phải dùng tiết kiệm.
“Khu vực đường Thanh Niên là vùng trũng nhất, nên hầu như năm nào cũng bị ngập lụt, người dân sinh sống ở đây đã quá quen với cảnh này rồi, chỉ mong sao tỉnh sớm có giải pháp, giải quyết tình trạng ngập úng để Nhân dân ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế” - ông Nghĩa trải lòng.
Thực tế cho thấy, chỉ cần mực nước sông lên báo động 2 đã có nguy cơ ngập, còn khi đạt và vượt báo động 3 thì nước bắt đầu tràn mạnh, dềnh theo các trục tiêu thoát vào khu dân cư, làm ngập sâu nhà cửa, ách tắc giao thông và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống, sản xuất.
Theo số liệu thủy văn ghi nhận, trong 30 năm qua, gần 60% số năm mực nước sông Hồng đoạn qua khu vực thành phố Yên Bái (cũ) trên báo động 2 và gần 30% số năm trên báo động 3. Đặc biệt, liên tiếp trong hai năm 2024 - 2025 đều vượt báo động 3. Mỗi khi mùa mưa bão đến, người dân sinh sống ven sông lại thấp thỏm lo âu.
Năm 2024, bão số 3 gây ngập diện rộng, ảnh hưởng khoảng 12.000 hộ dân; nơi ngập sâu nhất tới 3,7 m. Năm 2025, bão số 10 tiếp tục gây ngập lớn với 7.800 hộ dân bị ảnh hưởng; nơi ngập sâu nhất 2,3 m. Chỉ trong hai năm tổng thiệt hại kinh tế gần 8.500 tỷ đồng. Đó là chưa kể thiệt hại về người, tài sản, làm gián đoạn việc sản xuất, kinh doanh của người dân, ảnh hưởng môi trường và các hạ tầng khác.
Ngoài ngập do lũ sông Hồng, khu vực trung tâm thành phố Yên Bái (cũ) còn khoảng 19 điểm ngập úng cục bộ do mưa lớn và hệ thống thoát nước không đồng bộ; khoảng 20 km bờ sông Hồng chưa có kè bảo vệ bờ, tập trung chính ở phường Văn Phú và phường Âu Lâu.
Những thiệt hại nặng nề, tình trạng ngập úng kéo dài, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp tổng thể, lâu dài để khắc phục.
Thấu hiểu và chia sẻ với nỗi lo của người dân, chỉ 3 ngày sau khi đảm nhiệm chức vụ Bí thư Tỉnh ủy, ngày 03/10/2025, đồng chí Trịnh Việt Hùng - Bí thư Tỉnh ủy đã cùng các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy khảo sát thực tế tại khu vực suối Tuần Quán, kè chống sạt lở Cổ Phúc, đê Việt Thành, cầu Nga Quán thuộc địa bàn xã Trấn Yên, phường Nam Cường, phường Văn Phú và kè chắn sạt lở sông Hồng thuộc phường Yên Bái. Đây đều là những điểm xung yếu, thường xuyên chịu tác động trực tiếp của mưa lũ, đặc biệt khi có mưa lớn, nước sông Hồng dâng cao gây ngập úng; đất đá, cát sỏi tràn vào khu vực dân cư, ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân.
Ngay sau chuyến khảo sát này, Thường trực Tỉnh ủy đã chỉ đạo UBND tỉnh và các ngành chức năng nghiên cứu phương án, xây dựng Dự án "Khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận", thể hiện rõ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và như một cam kết chính trị mạnh mẽ của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, tất cả vì Nhân dân, vì sự phát triển chung của tỉnh. Dự án khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận vì thế không đơn thuần là công trình kỹ thuật, mà là bước đi then chốt để bảo vệ an toàn cho hàng chục nghìn người dân và kiến tạo nền tảng phát triển đô thị trong tương lai.
Hiện, dự án đã được Thường trực, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh cho ý kiến với yêu cầu rất cao về các yêu cầu kỹ thuật để phát huy hiệu quả cao nhất. Trong những lần họp, cho ý kiến vào dự án, Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Việt Hùng đều nhấn mạnh, dự án trị thủy này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi liên quan đến cuộc sống, sự an toàn của hàng nghìn hộ dân, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy quán triệt nguyên tắc: Quá trình thực hiện dự án phải đảm bảo tôn trọng quy luật tự nhiên và được Nhân dân đồng tình ủng hộ. Vì vậy, các bước tiến hành cần hết sức khoa học, tỉ mỉ, thận trọng, đảm bảo mang lại hiệu quả cao.
Bài toán mà đồng chí Bí thư Tỉnh ủy đặt ra cho các ngành chức năng là dự án phải đạt được 3 mục tiêu lớn, đó là: Trị thủy theo cách “thuận thiên”, tức là chống được ngập lụt cho khu vực nằm trong vùng dự án nhưng phải đảm bảo tính bền vững, không tạo ra những tác động tiêu cực đến dòng chảy và môi trường sinh thái; cải tạo cảnh quan đô thị và cảnh quan sông Hồng; tạo ra quỹ đất mới để xây dựng những khu đô thị, khu dân cư mới, ổn định lâu dài đời sống Nhân dân.
Với ý nghĩa nhân văn vì Nhân dân được đặt lên hàng đầu, Dự án "Khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận" được Nhân dân trong vùng ảnh hưởng đồng tình ủng hộ và đánh giá cao.
Trở lại câu chuyện của ông Bùi Văn Nghĩa, ông cho biết: Chủ trương của Tỉnh ủy chỉ đạo xây dựng Dự án khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận rất hợp lòng dân, bởi đáp ứng niềm mong mỏi nhiều năm qua.
Ông Nghĩa nói: “Trước thông tin để phục vụ xây dựng dự án có nhiều hộ sẽ phải di chuyển, trong đó có gia đình tôi, dù rất nặng lòng với nơi ở đã gắn bó cả cuộc đời, nhưng tôi rất ủng hộ chủ trương của tỉnh, vì việc chung, vì hàng nghìn hộ khác”.
Tương tự, ông Lê Anh Cường ở tổ dân phố Hồng Thắng, phường Yên Bái cũng đã gắn bó với mảnh đất đã sinh ra và lớn lên này, đến nay đã 65 năm. Lần đầu tiên biết tỉnh triển khai Dự án "Khắc phục, xử lý tình trạng ngập úng khu vực ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận" là niềm vui ông Cường khó có thể tả nổi.
“Mấy mươi năm phải chịu cảnh ngập lụt, giờ có cơ hội thoát khỏi, bảo không vui sao được. Tôi chỉ mong lãnh đạo tỉnh chỉ đạo sớm triển khai dự án để người dân được hưởng lợi” - ông Cường phấn khởi chia sẻ.
Một quyết sách, một dự án hợp lòng dân, vì Nhân dân, vì vậy, được đông đảo người dân đón nhận và mong chờ. Ý nghĩa của Dự án "Khắc phục, xử lý tình trạng ngập, úng ven sông Hồng, khu vực trung tâm tỉnh Lào Cai và vùng phụ cận" đã quá rõ ràng. Ý tưởng và quan điểm đã được định hình, mong rằng, dự án sớm được triển khai để người dân được hưởng lợi là điều họ mong chờ nhất lúc này. Quyết sách "trị thủy" sông Hồng không chỉ tạo ra “tuyến chắn an toàn” cho người dân, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đổi mới, trách nhiệm và vì dân của lãnh đạo tỉnh, không chỉ giải quyết kịp thời vấn đề dân sinh cấp bách, mà còn mở ra hướng phát triển đô thị bền vững trong tương lai.
Trình bày: Hữu Huỳnh
