Nhiều năm qua, ngôi nhà nhỏ ở cuối đường Quy Hóa, thuộc tổ 29 Kim Tân, phường Lào Cai vẫn là địa chỉ quen thuộc của những người đam mê chơi đồng hồ cổ hay có nhu cầu sửa chữa đồng hồ. Trong ngôi nhà nhỏ ấy, bên chiếc tủ gỗ cũ kỹ, người phụ nữ trung tuổi với cặp kính lão, nụ cười hiền từ vẫn miệt mài với công việc tháo lắp, sửa chữa những chiếc đồng hồ cho khách từ khắp nơi mang đến.
Ngày đầu năm mới, đeo trên tay chiếc đồng hồ nhỏ mới được bà Mai sửa xong đã chạy mượt mà, chị Vũ Thị Kim Oanh, phường Lào Cai vui như vừa tìm lại được món đồ quý giá. Chưa vội về mà ngồi lại trò chuyện với chủ quán về chiếc đồng hồ cũ mà mình rất trân quý, gắn liền với rất nhiều kỷ niệm của gia đình, chị Oanh chia sẻ: “Cuộc đời mỗi người đều có những kỷ vật mà mình trân quý, với tôi chiếc đồng hồ nhỏ này tuy không có giá trị cao về vật chất nhưng lại gắn bó với tôi từ lâu với nhiều kỷ niệm. Tôi rất cảm ơn bà Mai đã giúp tôi “hồi sinh” kỷ vật này”.
Không chỉ với chị Oanh, 30 năm qua, bà Vũ Thanh Mai đã giúp nhiều chủ nhân sửa được chiếc đồng hồ cũ mà đối với họ là những kỷ vật quan trọng. Bà Mai bảo, trước đây, khi chưa có điện thoại di động thì đồng hồ là đồ vật quen thuộc và phổ biến, được rất nhiều người sử dụng.
Đồng hồ không chỉ để xem thời gian mà còn là đồ trang sức, món quà tặng quý giá. Có những chiếc đồng hồ chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng có những cái trị giá tới vài chục triệu, thậm chí cả trăm triệu đồng. Mỗi chiếc đồng hồ, dù là máy cơ hay điện tử, nhìn đơn giản vậy nhưng bên trong là một cỗ máy với rất nhiều chi tiết, linh kiện nhỏ. Vì vậy, khi đồng hồ hỏng, “cỗ máy thời gian” dừng hoạt động không phải ai cũng sửa được. Nhưng dù là loại đồng hồ nào cũng đều là cỗ máy với hàng chục chi tiết rất nhỏ nên khi tháo lắp phải hết sức cẩn thận. Khi sửa đồng hồ cũng cần tỉ mỉ, kiên trì, chỉ cần mạnh tay hoặc thao tác không chuẩn là có thể làm hỏng hoặc biến dạng các chi tiết. Có chiếc đồng hồ bà Mai nhìn qua là đoán được “bệnh”, nhưng có chiếc lại khó “bắt bệnh”, phải sửa đi sửa lại nhiều lần, thậm chí “bó tay”.
“Dù nhiều năm sửa đồng hồ nhưng mỗi lần mở máy để xử lý sự cố cho đồng hồ từ những chiếc ít giá trị đến những chiếc hàng hiệu trị giá vài chục triệu đồng tôi vẫn hồi hộp như khi mới vào nghề. Trái lại, khoảnh khắc vui sướng nhất là khi tìm ra bệnh và sau khi xử lý chiếc đồng hồ chạy mượt mà như mới, được nhìn thấy nụ cười hạnh phúc của khách khi nhận lại đồng hồ”, bà Mai chia sẻ.
Khoảng 20 năm trở về trước, khi phong trào chơi đồng hồ thịnh hành, thì nghề sửa đồng hồ cũng khá phổ biến. Đi dọc các con phố ở các đô thị không khó bắt gặp những người thợ sửa đồng hồ ngồi bên chiếc tủ nhỏ bên hè phố. Vậy nhưng, khi xã hội ngày càng phát triển, khi điện thoại di động ra đời, nhiều người sử dụng điện thoại để xem giờ và không còn thói quen đeo đồng hồ thì những người thợ sửa đồng hồ ít việc làm và cũng dần chuyển sang nghề khác. Vậy nhưng, với bà Vũ Thanh Mai, người luôn đam mê với những chiếc đồng hồ và nghề sửa đồng hồ thì dù khó khăn vẫn không thể bỏ nghề gia truyền của gia đình.
Bà Mai kể: “Bố tôi sinh ra ở Hải Dương, nhưng sau này chuyển lên Hà Nội định cư. Đầu những năm 1960, bố tôi đi theo tiếng gọi của Đảng lên Lào Cai lập nghiệp, sinh sống tại khu vực Cam Đường. Cùng với công việc chính là ngành đo đạc địa chất, ông còn tranh thủ thời gian rảnh rỗi để sửa đồng hồ cho khách”.
Tuổi thơ tôi không thể quên được hình ảnh bố tôi ngồi hàng giờ bên chiếc tủ gỗ này, tỉ mẩn tháo lắp, sửa chữa đồng hồ cho các chú bộ đội của Lữ đoàn 297. Khi lớn lên, thấy tôi mê những chiếc đồng hồ, ông dạy tôi cách nhận diện, tháo lắp từng loại đồng hồ như Orient, Rado, Poljot, Seiko, Rakepta... Khi bố có công việc bận, tôi thường giúp bố về Hà Nội mua linh kiện đồng hồ cho khách. Ngày đó, tôi theo chuyến tàu hàng từ Pom Hán về ga Hàng Cỏ rồi đi xích lô đến phố Hàng Đào để mua linh kiện đồng hồ. Là con gái cả trong gia đình chỉ có 2 chị em, tôi cũng không nghĩ sau này mình có thể nối nghề sửa đồng hồ của bố đến tận bây giờ.
Bà Mai cho tôi xem bộ đồ nghề sửa chữa đồng hồ của mình gồm hàng chục chiếc tua vít, kìm, nhíp nhỏ xíu, đặc biệt là chiếc búa sắt nhỏ chỉ bằng ngón tay và chiếc kính lúp cũ kỹ. “Chiếc búa, chiếc kính lúp này được bố tôi dùng để sửa đồng hồ từ thời thanh niên, tính đến nay đã gần 70 năm tuổi rồi. Bố tôi khéo tay lắm, ông còn tự tay cắt thép, mài giũa, làm ra nhiều thứ đồ chuyên dùng để sửa đồng hồ mà tôi giữ đến tận bây giờ”, bà Mai xúc động chia sẻ.
Gắn bó với nghề sửa đồng hồ đã 30 năm, bà Mai cũng có rất nhiều kỷ niệm đối với khách. Bà bảo có những lần chiều tối khách vẫn mang đồng hồ đến sửa và mong sáng hôm sau có đồng hồ để đi công tác, nên bà phải dành cả đêm để sửa đồng hồ kịp trả khách vào sáng hôm sau. Vào mùa thi, có những cháu học sinh từ vùng cao mang đồng hồ, máy tính xuống nhờ sửa hoặc thay pin. Khi biết các cháu là người dân tộc thiểu số, hoàn cảnh gia đình khó khăn, bà vẫn sửa giúp hoặc thay pin không lấy tiền. “Tôi nhớ có cháu học sinh ở tận Sa Pa sau khi được tôi sửa giúp đồng hồ đã mang cả bó măng với rau cải đến nhà cảm ơn. Tôi rất vui và xúc động vì tấm lòng của các cháu!”, bà Mai kể.
Trò chuyện với bà Mai, tôi băn khoăn hỏi vì sao rất am hiểu về đồng hồ và được nhiều khách hàng khắp nơi tin tưởng mà bà không mở hiệu thật to để sửa và bán đồng hồ có thêm thu nhập? Bà Mai bộc bạch: “Tính tôi thật như đếm thế này chỉ biết sửa đồng hồ thôi chứ không quen buôn bán. Hiện giờ tôi vẫn có nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh tin tưởng tìm đến và làm thêm cả việc lắp pin đồng hồ, máy tính, điều khiển nên cũng có thêm đồng ra đồng vào. Tuy xã hội hiện đại nhưng vẫn có nhiều người quay trở lại với thú chơi đồng hồ, đeo đồng hồ, nên nghề sửa đồng hồ vẫn còn nhiều niềm vui”.
Giữa nhịp sống sôi động, hối hả, ở nơi ấy có một người phụ nữ vẫn cần mẫn, tỉ mỉ với công việc yêu thích của mình. Câu chuyện với bà Mai dường như khiến tôi lắng lại một nhịp, tạm quên cuộc sống bận rộn vốn có, thầm cảm phục nữ “bác sĩ” giản dị, kiên trì của “cỗ máy thời gian”!
Trình bày: Thanh Ba
