Trong thời gian qua, ngành y tế đã có nhiều nỗ lực trong việc triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dân số. Nổi bật là hoạt động sàng lọc trước sinh và sơ sinh, giúp phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh để giảm thiểu nguy cơ tàn tật ở trẻ em.
Cùng với đó, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế, đặc biệt trong lĩnh vực sản khoa và cấp cứu sản khoa, không chỉ góp phần giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ và trẻ sơ sinh, mà còn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản tại tuyến cơ sở.
Từ đầu năm đến nay, Trạm Y tế xã Sín Chéng đã thực hiện lấy máu gót chân để sàng lọc sơ sinh cho 5 trẻ sinh tại nhà. Đội ngũ cộng tác viên dân số tại các thôn, bản đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc nắm bắt tình hình dân cư, đặc biệt là các trường hợp phụ nữ mang thai, sinh con tại nhà, để kịp thời báo cáo và phối hợp với trạm y tế trong công tác tuyên truyền, vận động. Ban đầu việc vận động để người dân đồng thuận lấy mẫu máu gót chân sàng lọc sơ sinh cho con còn gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, nhờ kiên trì giải thích, tuyên truyền về ý nghĩa và lợi ích của sàng lọc sơ sinh, bà con dần hiểu và phối hợp với cán bộ y tế trong quá trình thực hiện.
Tại các buổi tiêm chủng mở rộng, họp thôn, hay các đợt truyền thông kết hợp chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ trên địa bàn, cán bộ y tế Trạm Y tế xã Sín Chéng cũng đã lồng ghép, trực tiếp tư vấn, tuyên truyền về lợi ích của sàng lọc trước sinh và sơ sinh.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào các nguy cơ dị tật bẩm sinh, lợi ích của việc phát hiện sớm các bất thường về sức khỏe ở thai nhi và trẻ sơ sinh.
Từ đó, nhận thức của người dân đặc biệt là phụ nữ mang thai từng bước được nâng lên. Nhiều bà mẹ đã chủ động đi khám thai định kỳ. Đây là những tín hiệu tích cực trong nỗ lực nâng cao chất lượng dân số của cán bộ y tế cơ sở.
Không chỉ ở Sín Chéng, tại các xã trên địa bàn tỉnh, hoạt động truyền thông được triển khai hiệu quả trên các nền tảng mạng xã hội, truyền thông trực tiếp, qua hệ thống loa phát thanh... Dịch vụ nâng cao chất lượng dân số ngày càng được mở rộng, trong 8 tháng năm 2025, toàn tỉnh đã có gần 9.000 bà mẹ được sàng lọc trước sinh, qua đó, phát hiện 138 trường hợp có dị tật, bất thường; được theo dõi điều trị 69 người, đình chỉ thai nghén 22 người; trên 7.000 trẻ sơ sinh được sàng lọc. Qua đó, số trẻ được phát hiện có nguy cơ cao bị bệnh là 275 trẻ, 161 trẻ được theo dõi, điều trị.
Sự kết hợp giữa sàng lọc trước sinh và sinh con tại cơ sở y tế là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện, giảm thiểu rủi ro cho cả mẹ và bé, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dân số một cách bền vững.
Từ đầu năm đến nay, theo thống kê của ngành y tế, tỷ lệ phụ nữ sinh đẻ được khám thai 4 lần/3 thời kỳ đạt 82,2%; tỷ lệ phụ nữ sinh đẻ được cán bộ có kỹ năng đỡ là 93,8%; tỷ lệ bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà trong tuần đầu sau sinh là 86,8%.
Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng ghi nhận các trường hợp tai biến sản khoa, trong 10 trường hợp tai biến sản khoa trên địa bàn tỉnh, có 8 trường hợp đẻ tại nhà, 2 trường hợp tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Văn Bàn và Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh.
Tình trạng đẻ tại nhà ở vùng cao vẫn còn là thực tế đáng lo ngại. Việc sinh con tại nhà tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả mẹ và bé, như tai biến sản khoa, nhiễm trùng, hoặc không được cấp cứu kịp thời khi xảy ra biến chứng. Do đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân vùng cao, đồng thời cải thiện mạng lưới y tế cơ sở, khuyến khích phụ nữ mang thai đến sinh tại cơ sở y tế.
Vừa qua, Sở Y tế tỉnh đã phối hợp với Bệnh viện Phụ Sản Hải Phòng tổ chức khai mạc lớp đào tạo chuyên ngành Sản Phụ khoa. Một trong những nội dung đào tạo đó là quản lý thai nghén, đỡ đẻ an toàn, xử trí băng huyết cho cán bộ của 99 trạm y tế xã/phường.
Tại nhiều địa phương, đặc biệt là tuyến y tế cơ sở, vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức trong công tác sản khoa. Những tai biến sản khoa như băng huyết sau sinh, tiền sản giật, sản giật hay suy hô hấp sơ sinh vẫn là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ và trẻ sơ sinh. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết là đội ngũ cán bộ y tế trực tiếp làm công tác sản khoa không chỉ cần nắm vững kiến thức chuyên môn, mà còn phải thành thạo kỹ năng xử trí các tình huống cấp cứu, biết cách phối hợp và đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác.
Bà Phạm Bích Vân - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh cho biết:
Việc tổ chức các lớp đào tạo sẽ giúp cán bộ y tế được hệ thống hóa lại kiến thức nền tảng về quản lý thai nghén, đỡ đẻ an toàn; được thực hành, rèn luyện kỹ năng xử trí các tình huống tai biến sản khoa, cấp cứu ngừng tuần hoàn và hồi sức sơ sinh theo đúng phác đồ của Bộ Y tế. Đó không chỉ là cơ hội học tập, mà còn là dịp để các cán bộ y tế cơ sở trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong công tác chuyên môn, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp cho đơn vị mình.
Nhằm nâng cao chất lượng dân số, các hoạt động như: chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, tư vấn tiền hôn nhân, tuyên truyền về mất cân bằng giới tính khi sinh, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã và đang được ngành y tế triển khai rộng rãi. Để công tác dân số đạt hiệu quả cao, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các cấp, các ngành và cộng đồng. Sự phối hợp này không chỉ giúp lan tỏa thông tin một cách rộng rãi mà còn tạo sự đồng thuận, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò quan trọng của công tác dân số, góp phần xây dựng thế hệ dân số khỏe mạnh.
Trình bày: Thy Khanh
