Theo quyết định giao kế hoạch đầu tư công năm 2026 của UBND tỉnh, tổng nguồn vốn đầu tư công được bố trí hơn 11.138 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu rất cao đối với chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư. Điều này cho thấy, chuẩn bị đầu tư không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện hồ sơ dự án, mà còn gắn chặt với công tác quy hoạch, quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng và tạo lập các điều kiện cần thiết để dự án có thể triển khai ngay khi được bố trí vốn.
Nhìn vào định hướng bố trí vốn đầu tư công năm 2026, tập trung cho các dự án chuyển tiếp, các công trình trọng điểm cấp thiết, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và các chương trình mục tiêu quốc gia, có thể thấy phạm vi tác động rộng và yêu cầu cao đối với công tác chuẩn bị đầu tư nhằm bảo đảm tính lan tỏa và hiệu quả kinh tế. Quy mô nguồn vốn lớn, lĩnh vực đầu tư đa dạng đòi hỏi các dự án phải được chuẩn bị bài bản, đồng bộ về thủ tục, mặt bằng và các điều kiện triển khai ngay từ đầu.
Từ thực tế triển khai kế hoạch đầu tư công năm 2025, với tổng vốn được giao hơn 15.000 tỷ đồng, cho thấy áp lực lớn trong tổ chức thực hiện các dự án. Trong quá trình triển khai đã phát sinh một số vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai và tiến độ hoàn thiện hồ sơ, ảnh hưởng tiến độ và hiệu quả thực hiện dự án. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị trước khi bước vào kế hoạch đầu tư công năm 2026.
Khi công tác chuẩn bị đầu tư chưa được thực hiện đầy đủ, việc phải điều chỉnh thủ tục, kéo dài thời gian thực hiện hoặc phát sinh khó khăn trong tổ chức triển khai là điều khó tránh khỏi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ dự án mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công. Do đó, coi trọng và nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư chính là giải pháp căn cơ nhằm hạn chế tình trạng “vốn chờ dự án” hoặc “dự án chờ thủ tục”, qua đó sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách đã được bố trí.
Trước yêu cầu đó, phương châm “5 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ hiệu quả, đã được UBND tỉnh xác định là định hướng quan trọng trong điều hành kế hoạch đầu tư công năm 2026. Việc tổ chức triển khai các công đoạn của dự án theo trình tự hợp lý, phù hợp với tiến độ và điều kiện thực hiện, góp phần tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình chuẩn bị và triển khai đầu tư công, đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý.
Nguyên tắc bố trí vốn đầu tư công năm 2026 cũng đặt ra yêu cầu đối với chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư. Theo đó, việc phân bổ vốn được thực hiện trên cơ sở ưu tiên thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản, vốn cho công tác chuẩn bị đầu tư và các dự án chuyển tiếp, trước khi xem xét các dự án khởi công mới. Đặc biệt, yêu cầu hoàn thành đầy đủ thủ tục đầu tư đối với các dự án khởi công mới trong quý I/2026 đã xác định rõ ràng, buộc chủ đầu tư và người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chủ động, trách nhiệm hơn trong khâu chuẩn bị.
Cùng với hoàn thiện cơ chế và nguyên tắc bố trí vốn, vai trò của người đứng đầu được xác định là nhân tố then chốt trong nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư. Trong quá trình triển khai đầu tư công, người đứng đầu giữ vai trò trung tâm trong tổ chức, điều hành và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng chuẩn bị dự án. Khi trách nhiệm được phân công, gắn với từng nhiệm vụ cụ thể và mốc thời gian, công tác chuẩn bị đầu tư sẽ được triển khai chủ động, kịp thời và hiệu quả hơn.
Thực tế cho thấy, trong cùng khuôn khổ quy định, kết quả triển khai các dự án có sự khác biệt giữa các địa phương, đơn vị. Ở những nơi người đứng đầu sâu sát, chủ động phối hợp tháo gỡ khó khăn về thủ tục, mặt bằng và tổ chức thực hiện, công tác chuẩn bị đầu tư thường được thực hiện bài bản, tạo điều kiện để dự án triển khai đúng tiến độ. Điều này cho thấy việc phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả đầu tư công.
Việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả công tác chuẩn bị đầu tư cũng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư công. Khi từng nhiệm vụ được giao rõ ràng, có theo dõi, giám sát và đánh giá cụ thể, công tác chuẩn bị đầu tư sẽ tránh được tính hình thức, qua đó tạo nền tảng thuận lợi cho việc triển khai các dự án đúng quy định, đúng tiến độ và mục tiêu đề ra.
Đầu tư công không chỉ là việc xây dựng các công trình hạ tầng, mà còn là quá trình tạo dựng nền tảng phát triển lâu dài và bền vững cho địa phương. Vì vậy, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư gắn với trách nhiệm người đứng đầu cần được coi là nhiệm vụ xuyên suốt trong điều hành kế hoạch đầu tư công năm 2026. Khi khâu chuẩn bị được thực hiện bài bản, kỷ cương được giữ vững và trách nhiệm được đề cao, nguồn lực đầu tư công sẽ thực sự phát huy vai trò lan tỏa, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời gian tới.
Trình bày: Thủy Thanh
