Khẩn trương cứu cá lồng trên hồ thủy điện Bắc Hà

Những ngày đầu tháng 6, tại khu vực lòng hồ thủy điện Bắc Hà thuộc xã Bảo Nhai, hàng loạt hộ nuôi cá bằng lồng bè ghi nhận tình trạng cá tầm chết bất thường với số lượng lớn. Trong khi người dân căng mình cứu số cá còn sống, chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn cũng khẩn trương triển khai các biện pháp hỗ trợ thu gom, tiêu hủy cá chết nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường và phòng, chống dịch bệnh.

Theo thống kê, trên lòng hồ thủy điện Bắc Hà hiện có 24 cơ sở nuôi với hơn 1.000 lồng cá, chủ yếu là cá tầm. Ghi nhận của phóng viên tại hiện trường cho thấy nhiều lồng nuôi xuất hiện dày đặc cá chết nổi trên mặt nước. Không khí trên hồ bốc mùi tanh, các hộ nuôi phải liên tục vớt cá chết, đóng bao và vận chuyển lên bờ xử lý.

Không chỉ đối mặt với thiệt hại kinh tế trước mắt, người nuôi còn chạy đua với thời gian để cứu đàn cá còn lại. Nhiều cơ sở nuôi đã đầu tư bổ sung hệ thống sục khí công suất lớn, đồng thời tìm cách di chuyển cá đến vùng nước sâu hơn hoặc các cơ sở nuôi cá nước lạnh ở khu vực vùng cao để gửi.

Anh Nguyễn Hoàng Phố, chủ một cơ sở nuôi cá lồng trên hồ thủy điện Bắc Hà, cho biết, cơ sở hiện duy trì hơn 100 lồng nuôi. Trong niên vụ 2025 - 2026, gia đình thả trên 50.000 con cá tầm giống. Thời điểm này, cá đã bắt đầu cho thu hoạch thương phẩm, song đợt nắng nóng kéo dài khiến cá chết hàng loạt.

Theo anh Phố, cơ sở đang thuê thêm nhân công túc trực cả ngày lẫn đêm để thu gom cá chết đưa đi tiêu hủy. Đồng thời lắp đặt hệ thống sục khí công suất lớn nhằm tăng oxy hòa tan trong nước và sử dụng xe chuyên dụng vận chuyển một phần cá đến các cơ sở nuôi nước lạnh ở vùng cao gửi nuôi tạm thời.

“Tính đến nay cơ sở đã thiệt hại gần 5 tấn cá. Theo phán đoán của tôi, mực nước hồ xuống thấp, nhiệt độ nước tăng cao trong khi mật độ lồng nuôi lớn khiến lượng oxy hòa tan giảm mạnh là nguyên nhân gây chết cá. Cá tầm vốn là loài thủy sản nước lạnh nên rất nhạy cảm với biến động môi trường, khi nhiệt độ nước tăng cao cá dễ bị sốc nhiệt, giảm sức đề kháng và chết hàng loạt” - anh Phố chia sẻ.

Theo ghi nhận của phóng viên, tình trạng cá chết đang xảy ra ở hầu hết các cơ sở nuôi trên khu vực lòng hồ. Đến chiều 05/6, thống kê ban đầu của xã Bảo Nhai cho thấy khối lượng cá tầm chết đã vượt 7 tấn. Con số này được dự báo còn tiếp tục tăng do nhiều hộ chưa thống kê đầy đủ thiệt hại.

Các chuyên gia thủy sản nhận định, nắng nóng kéo dài kết hợp với mực nước xuống thấp là nguyên nhân khiến lượng oxy hòa tan trong nước giảm mạnh. Đây cũng là nguyên nhân từng gây ra nhiều đợt cá nuôi lồng chết hàng loạt tại các địa phương trong cả nước. Khi nhiệt độ nước tăng cao, khả năng hòa tan oxy giảm, trong khi nhu cầu oxy của cá lại tăng lên, đặc biệt với các loài cá nước lạnh như cá tầm.

Trước diễn biến phức tạp, cùng với việc cứu số cá còn sống, công tác thu gom và tiêu hủy cá chết đang được triển khai khẩn trương. Tại thôn Cốc Ly Thượng, UBND xã Bảo Nhai đã bố trí 2 hố chôn tập trung và chuẩn bị khoảng 2 tấn vôi bột phục vụ xử lý, khử khuẩn khu vực chôn lấp.

Ông Trần Mạnh Cường - Trưởng Phòng Kinh tế xã Bảo Nhai cho biết, địa phương đã huy động lực lượng thường xuyên có mặt tại khu vực lòng hồ để hỗ trợ người dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật cứu cá, đồng thời giám sát việc thu gom, tiêu hủy cá chết đúng quy định nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường.

“Trước mắt, địa phương tập trung hỗ trợ người dân giảm thiểu thiệt hại, không để cá chết tồn lưu lâu trong nước gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến các lồng nuôi còn lại” - ông Cường cho biết.

Sau khi xuất hiện hiện tượng cá chết hàng loạt, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã cử cán bộ chuyên môn trực tiếp kiểm tra hiện trường, xác định nguyên nhân và hướng dẫn các biện pháp ứng phó.

Ông Nguyễn Duy Triệu - Phó Trưởng Phòng Thủy sản (Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản) cho biết, ngay từ ngày 14/4/2026, đơn vị đã ban hành văn bản cảnh báo nguy cơ nắng nóng ảnh hưởng đến nuôi thủy sản và đề nghị các địa phương tăng cường quản lý vùng nuôi, như cần thường xuyên vệ sinh lồng nuôi, bảo đảm độ sâu lồng từ 2,5 - 3 mét, tăng cường cung cấp oxy vào ban đêm và sáng sớm, đồng thời chủ động giảm mật độ nuôi. Đây là các giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ cá bị sốc nhiệt và thiếu oxy.

“Đối với các lồng nuôi bị ảnh hưởng, chúng tôi hướng dẫn người dân giảm lượng thức ăn, tăng cường sục khí, di chuyển lồng đến vùng nước sâu hơn, đồng thời thu hoạch sớm các lứa cá đã đạt kích cỡ thương phẩm để hạn chế rủi ro. Cá chết phải được thu gom, tiêu hủy ngay theo quy định để tránh phát sinh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường” - ông Triệu cho biết thêm.

Từ thực tế đang diễn ra trên hồ thủy điện Bắc Hà, nhiều hộ nuôi đề nghị ngành nông nghiệp và môi trường cùng Hiệp hội Cá nước lạnh tỉnh Lào Cai sớm rà soát các cơ sở nuôi cá nước lạnh trên địa bàn để hỗ trợ tiếp nhận, san chuyển cá từ vùng hồ đang bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, người dân cũng mong muốn ngành công thương cần đến kiểm tra và yêu cầu Nhà máy thủy điện Bắc Hà có phương án vận hành để điều tiết nguồn nước ở lòng hồ cho phù hợp nhằm giảm bớt tác động của nắng nóng đến môi trường nuôi.

Thiệt hại cụ thể vẫn đang được các hộ dân và chính quyền địa phương tiếp tục thống kê. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn là hiện tượng thời tiết cực đoan đang ngày càng xuất hiện với tần suất dày hơn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về quy hoạch vùng nuôi, kiểm soát mật độ lồng bè, quan trắc môi trường nước thường xuyên và xây dựng các phương án ứng phó dài hạn cho nghề nuôi cá nước lạnh trên các hồ thủy điện.

Trong cuộc chạy đua với thời tiết khắc nghiệt hiện nay, mỗi giờ trôi qua đều có ý nghĩa với người nuôi cá. Nếu không có thêm những giải pháp đồng bộ và kịp thời, nguy cơ thiệt hại sẽ còn tiếp tục gia tăng, đe dọa sinh kế của hàng chục hộ dân đang gắn bó với nghề nuôi cá lồng trên hồ thủy điện Bắc Hà.