Đầu tháng 11/2023, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV, cử tri cả nước nói chung, đội ngũ nhà giáo nói riêng hết sức quan tâm đến phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà - nay là Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ. Khi đó, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà đã trả lời các câu hỏi của đại biểu Quốc hội về giải pháp thực hiện cải cách chính sách tiền lương đồng bộ, toàn diện theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương; cụ thể hóa chủ trương của Đảng về ưu tiên xếp lương giáo viên cao nhất trong thang bảng lương hành chính sự nghiệp; giải pháp cải thiện tiền lương của nhân viên trường học...
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định: “Khi thực hiện cải cách chính sách tiền lương, Bộ Nội vụ sẽ căn cứ theo Nghị quyết số 27-NQ/TW, đặc biệt quán triệt tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương là lương nhà giáo được ưu tiên xếp trong thang bảng lương cao nhất hệ thống hành chính sự nghiệp. Điều này là nhất quán. Theo đó, Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát lại các quy định về tiền lương, nhất là tiền lương mới và các phụ cấp, về dự kiến phụ cấp ưu đãi nghề cao nhất đối với nhà giáo để trình cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định”.
Cam kết đó và tinh thần nhất quán đó được khẳng định mạnh tại Kỳ họp thứ 9, ngày 16/6/2025, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Nhà giáo. Luật gồm 9 chương, 42 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.
Luật Nhà giáo mang tính chất dấu ấn, bước ngoặt khi lần đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành một đạo luật riêng quy định đầy đủ về vị trí, vai trò, quyền, nghĩa vụ và các chế độ, chính sách dành cho đội ngũ nhà giáo; cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong tôn vinh, chăm lo, bảo vệ và phát triển đội ngũ nhà giáo.
Có 5 điểm đặc biệt được quy định tại Luật Nhà giáo, đáng chú ý là Điều 23 quy định “Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” và giao Chính phủ quy định chi tiết về chính sách tiền lương đối với nhà giáo. Có thể nói, đây chính là căn cứ quan trọng để Chính phủ có những quy định điều chỉnh liên quan đến tiền lương của nhà giáo bảo đảm chủ trương “xếp cao nhất”.
Bên cạnh đó, luật quy định nhà giáo còn được hưởng thêm các khoản phụ cấp đặc thù, trợ cấp vùng khó khăn, trợ cấp giáo dục hòa nhập... để góp phần nâng cao thu nhập toàn diện, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhà giáo.
Chưa đầy 5 tháng sau khi Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực, Chính phủ đã ban hành Nghị định 182. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 07/7/2026 và các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề được thực hiện từ ngày 01/01/2026.
Những mốc thời gian không chỉ là ngày tháng mà còn cho thấy sự khẩn trương nhằm cụ thể hóa Luật Nhà giáo đồng thời rà soát, sắp xếp, thống nhất các chính sách phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo đang được quy định tại nhiều văn bản khác nhau.
Để phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, theo lộ trình thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị định 182 đã quy định các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề từ 20% - 80%, được xác định theo đối tượng thụ hưởng, cấp học, loại hình cơ sở giáo dục, tính chất công việc và điều kiện địa bàn công tác.
Điểm mới mang tính nhân văn sâu sắc của Nghị định 182 thể hiện ở việc mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách.
Lần đầu tiên, nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập được đưa vào diện hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề với mức phụ cấp 20%. Điều này thể hiện sự ghi nhận đối với đội ngũ nhân sự tham gia hỗ trợ hoạt động giáo dục trong nhà trường.
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định tầm nhìn mang tính dài hạn đến năm 2045: “Việt Nam có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng và chất lượng, đứng vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới”.
Đặc biệt, lần đầu tiên, giáo dục và đào tạo được nhìn nhận không chỉ là “quốc sách hàng đầu” mà còn “quyết định tương lai dân tộc”, gắn trực tiếp với mục tiêu đưa Việt Nam “thành nước phát triển, có thu nhập cao” vào năm 2045.
Sự ra đời của Nghị định 182 cho thấy tinh thần nhất quán, đồng bộ, thống nhất giữa định hướng chiến lược của Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, hành lang pháp lý của Luật Nhà giáo và hành động khẩn trương, cụ thể từ Nghị định 182 của Chính phủ.
Quan trọng hơn, sự nhất quán, đồng bộ, thống nhất này đã hiện thực hóa chủ trương chăm lo đội ngũ nhà giáo “là động lực, quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo”, củng cố sâu sắc niềm tin, khơi dậy khát vọng cống hiến, chung sức kiến tạo nền giáo dục nước nhà phát triển bền vững, nhân văn và hiện đại.
Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, tất cả sẽ trực tiếp tạo nên nguồn lực toàn diện, một sức mạnh tổng hợp, một động lực mạnh mẽ và “không gian mới” để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
