Để dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng khởi công theo kế hoạch vào tháng 12/2025, một trong những nhiệm vụ quan trọng cần gấp rút triển khai là hoàn thành các khu tái định cư để di chuyển người dân và các cơ sở sản xuất trong phạm vi hành lang tuyến.
Căn nhà của gia đình anh Vi Văn Son ở thôn Tân Trúc, xã Tân Thượng, huyện Văn Bàn cũ (nay là xã Bảo Hà) nằm trong khu vực quy hoạch ga Văn Bàn thuộc dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Cách đây một tháng, tổ công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đã hoàn thành công tác thống kê, kiểm đếm nhà ở, tài sản và đất sản xuất của gia đình.
Anh Son cho biết: Đây là dự án trọng điểm quốc gia nên gia đình hoàn toàn ủng hộ, chỉ mong chính sách hỗ trợ bồi thường sao cho thỏa đáng và được bố trí tái định cư ở vị trí phù hợp, có diện tích hợp lý vì bà con đã quen cuộc sống ở nông thôn, ngoài đất ở cần có một diện tích nhất định để chăn nuôi, làm vườn.
Ông Lê Xuân Tiến, Trưởng thôn Tân Trúc cho biết: Theo mốc ranh giới đã cắm thì cả thôn có 20 hộ bị ảnh hưởng khi thực hiện dự án đường sắt trong đó có 9 hộ phải di chuyển nhà ở. Bà con đều đồng thuận với chủ trương chung của Nhà nước chỉ mong muốn sớm được di chuyển đến khu tái định cư để ổn định cuộc sống.
Sau hợp nhất, xã Bảo Hà phải thực hiện toàn bộ khối lượng GPMB của hai huyện Bảo Yên và Văn Bàn trước đây, trong đó riêng đối với việc tái định cư cho người dân, trên địa bàn xã triển khai 8 vị trí tái định cư.
Do có kinh nghiệm thực hiện GPMB, tái định cư giai đoạn 1 Cảng hàng không Sa Pa trước đây nên công tác thống kê, kiểm đếm cũng như lựa chọn quỹ đất tái định cư được địa phương chủ động thực hiện sớm và nhận được sự đồng thuận cao trong Nhân dân.
Ông Trần Trung Kiên, Chủ tịch UBND xã Bảo Hà cho biết: Đến nay có 2 khu tái định cư đã phê duyệt dự án; 6 khu đang ở bước thẩm tra, thẩm định. Tới đây, UBND xã sẽ tiếp tục kiến nghị các sở, ngành của tỉnh hoàn thành các thủ tục này.
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua địa bàn xã Gia Phú với chiều dài khoảng 12,8 km. Diện tích dự kiến GPMB khoảng 95,5 ha, ảnh hưởng đến 451 hộ gia đình, cá nhân. Cũng như Bảo Hà, sau hợp nhất, xã Gia Phú phải đảm nhiệm khối lượng GPMB khá lớn bao gồm một phần của thành phố Lào Cai và huyện Bảo Thắng cũ.
Để ổn định cuộc sống, trên địa bàn xã thực hiện đầu tư 3 khu tái định cư với tổng diện tích 7 ha, đến nay các khu tái định cư này được phê duyệt quy hoạch chi tiết.
Đến nay, công tác thống kê, kiểm đếm đã cơ bản hoàn thành, chúng tôi cũng đã phối hợp với các đơn vị liên quan công bố quy hoạch, kế hoạch thu hồi đất thực hiện các dự án tái định cư.
Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình mới mặc dù có rất nhiều công việc cần giải quyết nhưng chúng tôi xác định công tác GPMB, tái định cư phục vụ triển khai dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn là một trong những nhiệm vụ ưu tiên.
Cùng với các dự án tái định cư cho người dân phải di chuyển nhà ở do nằm trong phạm vi ảnh hưởng của dự án, công tác triển khai các khu tái định cư phục vụ di chuyển các cơ sở sản xuất trong các khu, cụm công nghiệp đang được khẩn trương thực hiện.
Theo đó, UBND tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư 4 dự án di chuyển các cơ sở sản xuất với khái toán tổng mức đầu tư 995 tỷ đồng và giao cho Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh làm chủ đầu tư.
Hiện nay, chủ đầu tư đang triển khai thực hiện đầu tư 3/4 dự án. Quá trình triển khai, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh đã chủ động phối hợp với UBND xã Bát Xát và Gia Phú thông tin dự án đến Nhân dân, đẩy nhanh tiến độ GPMB và hoàn thiện các thủ tục liên quan để sớm khởi công các dự án.
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng chiều dài tuyến chính 390,9 km, đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai có chiều dài 143,29 km. Điểm đầu tại vị trí nối ray với Trung Quốc, điểm cuối tại phường Âu Lâu. Trên tuyến bố trí 18 ga (3 ga lập tàu, 15 ga hỗn hợp) và 13 trạm tác nghiệp kỹ thuật; trong đó, trên địa bàn tỉnh Lào Cai có 4 nhà ga và 5 trạm tác nghiệp kỹ thuật.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đến nay toàn tỉnh đã hoàn thành công tác đo đạc 143,29 km; thống kê, kiểm đếm 1.196/1.887 hộ gia đình, 54/104 cơ sở sản xuất, ban hành thông báo thu hồi đất 841/1.887 trường hợp (địa bàn tỉnh Lào Cai cũ). Trên địa bàn tỉnh có 45 khu tái định cư tập trung phục vụ GPMB (đang triển khai đầu tư xây dựng 3 khu); các khu tái định cư còn lại đang thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, dự kiến khởi công trong thời gian sớm nhất.
Tại cuộc làm việc với lãnh đạo các sở, ngành, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh về công tác GPMB dự án mới đây, đồng chí Trần Huy Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị cần tiếp tục tập trung cao độ để thực hiện nhiệm vụ GPMB và xây dựng các khu tái định cư, thường xuyên báo cáo Thường trực UBND tỉnh những khó khăn, vướng mắc để chỉ đạo tháo gỡ kịp thời, đảm bảo tiến độ khởi công dự án đặc biệt quan trọng này vào ngày 19/12/2025 theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
