Toàn tỉnh hiện có trên 15.000 km đường GTNT, trong đó nhựa hóa, bê tông hóa đạt khoảng 73% - đây là thành tựu quan trọng đối với tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Lào Cai. Tuy nhiên, kết quả này mới chỉ đáp ứng yêu cầu đi lại cơ bản. Hiện nhiều tuyến đường được đầu tư từ giai đoạn trước mặt đường dưới 3,5m, khả năng chịu tải kém, xuống cấp nhanh, chưa theo kịp nhu cầu giao thương hàng hóa ngày càng tăng.
Trước yêu cầu phát triển mới, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành nghị quyết chuyên đề (Nghị quyết số 46) về phát triển GTNT trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040. Đây là quyết sách mang tầm chiến lược, thể hiện tầm nhìn và quyết tâm chính trị của Đảng bộ tỉnh trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội; khẳng định sự quan tâm chăm lo đặc biệt đối với khu vực nông thôn, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của tỉnh. Trên cơ sở đó, HĐND tỉnh cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND với những mục tiêu, chỉ tiêu rất cụ thể để các cấp, các ngành triển khai thực hiện.
Theo mục tiêu Nghị quyết số 22 đề ra, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đầu tư mở mới và nâng cấp ít nhất 350 km đường liên xã, đường kết nối từ quốc lộ, đường tỉnh đến trung tâm xã; đường nhựa, bê tông đạt tối thiểu 80%; xây dựng ít nhất 100 cầu bê tông, cầu thép thay thế cầu treo, cầu tạm, ngầm tràn; kiên cố hóa khoảng 2.500 km đường GTNT đạt tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 22 không chỉ nằm ở định hướng quy mô đầu tư mà còn ở cách tiếp cận. Nghị quyết xác định rõ phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, phù hợp điều kiện từng địa phương, không tạo gánh nặng cho người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sau nhiều năm xây dựng nông thôn mới, đến nay, xã Mậu A có hệ thống giao thông đến các thôn, bản khá hoàn thiện. Tuy nhiên, để đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, đòi hỏi đường GTNT phải đạt tối thiểu cấp V miền núi với bề rộng nền đường từ 6,5 m trở lên. Theo đồng chí Chu Chính Sơn - Chủ tịch UBND xã Mậu A, thực tiễn cho thấy ở đâu giao thông đi trước, ở đó kinh tế - xã hội có điều kiện phát triển nhanh và bền vững hơn. Vì vậy, ngay sau khi HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 22, xã Mậu A đã rà soát và đăng ký trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ mở mới, mở rộng khoảng 130 km nền đường đạt tiêu chuẩn cấp A, B, C; cải tạo, mở rộng khoảng 90 km các tuyến đường cũ nhỏ hẹp và kiên cố trên 408 km rãnh thoát nước. Hiện nay, xã đã triển khai đến các thôn thực hiện làm 3 tuyến đường trọng điểm, với chiều dài hơn 12 km.
Ngay sau khi Nghị quyết 22 của HĐND tỉnh được ban hành, các địa phương trong tỉnh đã chủ động rà soát, xây dựng kế hoạch triển khai. Tuy nhiên, với địa hình chia cắt mạnh, điều kiện kinh tế - xã hội ở nhiều xã vùng cao còn khó khăn việc áp dụng chính sách và huy động nguồn lực nhằm hoàn thiện mạng lưới GTNT cần có sự linh hoạt và sáng tạo ở từng địa phương, từng khâu để nghị quyết thực sự vào cuộc sống.
Xã vùng cao Sín Chéng đang rất cần nguồn lực để cải tạo các tuyến đường GTNT nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Hiện nay, mạng lưới đường GTNT trên địa bàn xã có hơn 230 km. Dù có 88,47% các tuyến đường hiện có trên địa bàn đã được bê tông hóa, nhưng phần lớn đều được đầu tư ở cấp kỹ thuật tối thiểu với bề rộng mặt đường dưới 3,5 m, nên chưa đáp ứng nhu cầu vận tải, đi lại của người dân.
Theo ông Viên Đình Hiệp - Chủ tịch UBND xã Sín Chéng, giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã đầu tư hơn 304 tỷ đồng xây dựng 29 công trình hạ tầng GTNT. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu kiên cố hóa toàn bộ đường GTNT đến năm 2030, xã ước tính cần gần 419 tỷ đồng - con số vượt xa khả năng cân đối của địa phương.
Tương tự tại xã Khánh Yên, giai đoạn 2026 - 2030, địa phương đăng ký thực hiện 58 km, tuy nhiên, khi triển khai, chính quyền địa phương cũng nhận thấy có những vấn đề phát sinh cần sự hướng dẫn và hỗ trợ tháo gỡ của các cơ quan chức năng như: chính sách hỗ trợ đối với những hộ dân hiến đất thổ cư để làm đường; phương án khai thác vật liệu tại chỗ để san lấp và mức hỗ trợ 1 km đường làm mới (160 triệu đồng) quá thấp nên khó triển khai…
Ông Nguyễn Hữu Thiện - Chủ tịch UBND xã Khánh Yên đề nghị: “UBND tỉnh cần có cơ chế hỗ trợ bổ sung từ ngân sách đối với các hạng mục thiết yếu như xây dựng móng đường, đầu cống thoát nước, kinh phí quản lý chất lượng công trình, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đảm bảo an toàn giao thông… Đặc biệt, đề nghị Sở Tài chính và Sở Xây dựng sớm ban hành các hướng dẫn về tiêu chuẩn kỹ thuật công trình và mức hỗ trợ cụ thể để các địa phương có căn cứ triển khai khởi công các công trình vào dịp đầu xuân Bính Ngọ 2026”.
Nghị quyết 22 của HĐND tỉnh là cơ sở quan trọng giúp các địa phương từng bước hoàn thiện hệ thống đường GTNT. Tuy nhiên, qua ghi nhận tại một số địa phương cho thấy, hầu hết đang gặp khó khăn do thiếu hướng dẫn về quy trình kỹ thuật, nguồn vật liệu xây dựng, cơ chế giải phóng mặt bằng và hồ sơ quyết toán ... Để phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành trong hướng dẫn, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện.
Trước những đề xuất của các địa phương, trao đổi với phóng viên, ông Đoàn Đức Thuận - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, ngay sau khi Nghị quyết 22 được ban hành, Sở Xây dựng đã phối hợp với Sở Tài chính hướng dẫn các xã, phường đề xuất nhu cầu đầu tư GTNT năm 2026 theo đúng cơ chế hỗ trợ của Nghị quyết. Trên cơ sở danh mục đề xuất của các địa phương, các sở đang rà soát theo quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng cân đối ngân sách để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh phân bổ nguồn vốn.
Để Nghị quyết 22 thực sự trở thành “cú huých” cho phát triển GTNT trong thời kỳ mới, điều quan trọng không chỉ là nguồn lực mà còn là quyết tâm chính trị và cách làm linh hoạt, sát thực tiễn. Đặc biệt là phải hiểu và thực hiện đúng theo phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”. Bên cạnh việc các sở, ngành chuyên môn cần sớm hoàn thiện hướng dẫn chi tiết thì cũng cần tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho cơ sở để bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí.
